Türkiye'den Ukrayna'ya silah transferine Rusya tepkili

ABD silahları için planlanan Türkiye-Ukrayna sevkiyatına Moskova tepki gösterdi; Rusya, Washington ve Ankara’yla güven kaybı uyarısı yaptı.

Rusya Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Maria Zaharova, bakanlığın internet sitesinde yayımlanan açıklamada olası transferin kapsamı, takvimi ve başlatıcısı konusunda belirsizlikler bulunduğunu savundu. Zaharova’ya göre mühimmatın Ukrayna’ya hangi yolla ve hangi koşullarda ulaştırılacağı da açıklığa kavuşmuş değil.

Moskova’dan güven uyarısı

Zaharova, Washington ve Ankara’nın Ukrayna ihtilafının çözümünde özel bir rol üstlendiklerini söylerken yeni bir “Pandora’nın kutusunu” neden açtıklarını sorguladı. Rus sözcü, meselenin yalnızca savaş alanındaki can kayıpları ve yıkım olmadığını, Moskova’nın iki ülkeyle ilişkilerinde de hasar oluşacağını söyledi.

Rusya’nın açıklaması, Türkiye’nin stoklarında bulunan ABD yapımı sistemlerin Ukrayna’ya yeniden ihracı için Washington’da işletilen prosedürün ardından geldi. Silahlar ABD menşeli olduğu için Ankara’nın bunları üçüncü bir ülkeye göndermesi, ABD yönetiminin iznine bağlı.

Dosya, Türkiye’nin Ukrayna savaşı boyunca yürüttüğü denge politikasını yeniden gündeme taşıyor. Ankara, Kiev’le savunma ve diplomasi kanallarını açık tutarken Moskova’yla enerji, ticaret ve bölgesel güvenlik başlıklarında doğrudan temasını koruyor.

Kongre’de 15 günlük süre

ABD Dışişleri Bakanlığı’nın Kongre’ye sunduğu belgelere göre önerilen paket 70 adet M39 ATACMS taktik balistik füze ve 12 adet M270 çok namlulu roketatar sistemi içeriyor. Pakette ayrıca misket bombası harp başlığı taşıyan 2.500’den fazla M26 roketi ve 47.000 adet 203 mm misket bombalı topçu mühimmatı yer alıyor.

Önerilen transferlerin toplam değeri yaklaşık 280 milyon dolar olarak aktarılıyor. ABD Dışişleri Bakanlığı ilgili belgeleri 6 Ağustos’ta Kongre’ye sundu; ABD yasalarına göre Kongre’nin dosyayı incelemek için 15 takvim günü bulunuyor.

Süreç ayrı bir onay oylaması gerektirmiyor. Kongre’nin iki kanadı transferi durduran ortak bir karar kabul etmezse, yönetimin verdiği izin inceleme süresinin sonunda yürürlüğe girebiliyor.

Bu mekanizma, Washington’ın askeri satış ve yeniden ihracat denetiminde son sözü elinde tuttuğunu gösteriyor. Ankara açısından asıl eşik ise ABD izninin ardından sevkiyatın siyasi, askeri ve diplomatik maliyetinin nasıl değerlendirileceği olacak.

Ankara için iki eşik

Transfer gerçekleşirse Ukrayna’nın ABD menşeli uzun menzilli ve topçu mühimmatı envanterine Türkiye stoklarından yeni bir kaynak eklenmiş olacak. Zaharova’nın açıklamasına göre Moskova bu adımı, Ankara ve Washington’la ikili güvenin aşınması olarak kayda geçirecek.

Transfer durdurulursa, kısa vadede Rusya’yla diplomatik gerilimin tırmanması sınırlanabilir; ancak ABD Kongresi’ne sunulan dosya, Türkiye’nin elindeki Amerikan sistemlerinin savaşın tedarik hesaplarında yer aldığını göstermiş olacak. Bu durumda savunma sektörü için ana ders, yeniden ihracat izinlerinin yalnızca teknik değil siyasi bir süreç olduğu yönünde kalır.

Üçüncü ihtimal, iznin çıkması fakat sevkiyatın ertelenmesi ya da kapsamının daraltılmasıdır. Böyle bir ara formül, Ankara’ya Rusya’yla ilişkileri yönetmek için zaman kazandırabilir; Ukrayna açısından ise beklenen mühimmat katkısının takvimi ve miktarı belirsiz kalır.

Küresel ölçekte dosyanın etkisi, savaşın askeri tedarik hatları ile Karadeniz çevresindeki diplomatik risk algısı üzerinden izlenecek. Kaynak metinde enerji, ticaret veya piyasa fiyatlarına ilişkin doğrulanabilir bir veri bulunmadığı için makro sonuçlar ancak sevkiyat kararı ve Moskova’nın vereceği resmi karşılık netleştikçe ölçülebilir.