ABD, Devrim Muhafızlarıyla görüşmek için Barzani'yi araya soktu

Trump yönetimi, kaynaklara göre, İran savaşını bitirmek için Barzani üzerinden Devrim Muhafızları Komutanı Vahidi’ye gizli kanal açtı.

Süreci bilen üç kişiye dayandırılan anlatım, Mayıs ortasında resmi görüşmelerin tıkanması üzerine Beyaz Saray’ın farklı bir muhatap aradığını gösteriyor. Bu hat, Irak Kürt Bölgesel Yönetimi Başkanı Neçirvan Barzani’nin hem Washington hem Tahran nezdindeki temaslarına yaslandı.

Barzani seçimi kişisel bağlara dayandı

8 Nisan’daki ateşkes ve ardından yapılan İslamabad Zirvesi, ABD ile İran arasında savaşı sonlandırma arayışını hızlandırdı. Kaynaklara göre Beyaz Saray, Mayıs başında anlaşmaya yaklaşıldığını düşünürken İran tarafının resmi yanıtı 10 günden fazla gecikti.

Bu gecikme, Washington’da İran heyetinin karar yetkisi konusunda kuşku yarattı. Beyaz Saray müzakerecileri, Meclis Başkanı Muhammed Bagır Kalibaf ve Dışişleri Bakanı Arakçi’nin nihai sözü söylemediğini, Devrim Muhafızları’nın süreci sınırladığını değerlendirdi.

Kaynak anlatımında, İran Dini Lideri Ali Hamaney ile bazı üst düzey siyasi figürlerin suikastlarda öldüğü ve bunu izleyen 40 günlük çatışmanın Devrim Muhafızları’nın etkisini artırdığı belirtildi. Yeni Dini Lider Mücteba Hamaney’in savaşın ilk haftalarında kamuoyu önüne çıkmaması da komutanların ağırlığını artıran unsurlar arasında gösterildi.

Gabbard’dan Barzani’ye doğrudan talep

Yaklaşık 10 Mayıs’ta Ulusal İstihbarat Direktörü Tulsi Gabbard, Barzani’yi arayarak Devrim Muhafızları Komutanı General Ahmed Vahidi’ye ulaşılması için destek istedi. İki kaynağa göre bu çağrı, Başkan Donald Trump ve Başkan Yardımcısı JD Vance’in onayıyla yapıldı.

Barzani’nin seçilmesinde kişisel geçmişi belirleyici oldu. İran-Irak savaşı döneminde Tahran’da yaşamış olması, Farsçayı akıcı konuşması ve rejim çevrelerinde doğrudan ilişkilerinin bulunması, Beyaz Saray açısından onu uygun aracı haline getirdi.

Dört ABD başkanına Orta Doğu danışmanlığı yapmış Brett McGurk, Barzani’yi bölgede saygı gören ve pragmatik bir aktör olarak nitelendirdi. McGurk’e göre Barzani, hem Washington hem Tahran ile çalışabilecek bağlara sahip az sayıdaki bölgesel isimden biri.

Vahidi yanıtı Erbil’den aktarıldı

Barzani, Gabbard’ın talebini kabul ettikten sonra Devrim Muhafızları içindeki bağlantılarına ulaştı ve doğrudan Vahidi ile konuşmak istediğini iletti. 14 Mayıs’ta bir Devrim Muhafızları yetkilisi, güvenli iletişim için kriptolu telefonla Barzani’nin Erbil’deki ofisine geldi.

Görüşmede Barzani, Vahidi’ye resmi İran müzakerecileriyle aynı çizgide olup olmadıklarını sordu. Kaynaklara göre Vahidi, müzakerecileri desteklediklerini ve krizin görüşmelerle çözülmesinden yana olduklarını söyledi.

Barzani bu yanıtı kısa sürede Gabbard’a aktardı; Gabbard da mesajı Beyaz Saray’a taşıdı. Bu temas, Washington’ın İran’da karar merkezini tespit etmeye çalışırken resmi diplomasi dışındaki kanalları kullanmaya hazır olduğunu ortaya koydu.

Erbil zirvesi İsrail kaygısına takıldı

Vahidi’den gelen mesajın ardından Trump yönetimi, Barzani’den Erbil’de ABD ve İranlı üst düzey temsilcileri bir araya getirecek gizli bir toplantıya ev sahipliği yapmasını istedi. Barzani bu öneriyi İran tarafına iletti.

İranlı yetkililer ise Erbil’e gidiş dönüş sırasında veya toplantı esnasında İsrail istihbaratının hedefi olabilecekleri kaygısını dile getirdi. Bu güvenlik itirazı aşılamayınca planlanan Erbil görüşmesi yapılmadı.

Eğer Barzani hattı açık tutulursa, Washington açısından İran’da karar yetkisine daha yakın bir temas kanalı oluşabilir; bu da çatışmanın bölgesel enerji ve güvenlik baskısını sınırlama ihtimalini güçlendirir. Eğer güvenlik kaygıları ve muhatap belirsizliği ağır basarsa, IKBY’nin arabuluculuk rolü daralır, ABD-İran diplomasisi daha kırılgan bir zeminde ilerler ve bölgedeki güvenlik kurumları resmi dış politika kanallarından daha belirleyici hale gelir.