Rusya'dan Türkiye'ye Ukrayna tepkisi: “İkili ilişkilere ciddi zarar verir”

ABD silah transferi planı, Türkiye stoklarındaki ABD yapımı mühimmatın Ukrayna’ya gönderilmesi ihtimali üzerine Moskova’nın tepkisini çekti.

Rusya Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Maria Zaharova, Bakanlığın internet sitesinde yayımlanan açıklamada olası sevkiyatın Washington ve Ankara ile ilişkilerde karşılıklı güveni aşındıracağını söyledi. Zaharova’nın açıklaması, ABD Dışişleri Bakanlığının Kongre’ye Türkiye’deki bazı ABD menşeli silahların Ukrayna’ya yeniden ihracına izin vermeye hazır olduğunu bildirmesinin ardından geldi.

Moskova güven aşınması uyarısı

Zaharova, planın ayrıntıları konusunda birden fazla belirsizlik bulunduğunu savundu. Rus sözcüye göre yeniden ihracın kimin girişimiyle başlatıldığı, mühimmatın Ukrayna’ya hangi güzergah ve takvimle ulaştırılacağı henüz net değil.

Açıklamada Moskova’nın itirazı yalnızca askeri sevkiyatın muhtemel saha etkisine bağlanmadı. Zaharova, “Buradaki mesele yalnızca Kiev yönetiminin artırmaya çalıştığı can kayıpları ve yıkım değil; aynı zamanda Washington ve Ankara’yla ikili ilişkilerimize verilecek ciddi zarar” dedi.

Kongre için 15 günlük süre

ABD Dışişleri Bakanlığının 6 Ağustos’ta Kongre’ye sunduğu bildirim, Türkiye’nin elindeki ABD üretimi sistemlerin üçüncü bir ülkeye aktarılması için Washington onayını gerektiren yeniden ihracat sürecini başlattı. Kaynak ülkesi ABD olan savunma ürünlerinde, nihai kullanıcı değişikliği veya yeniden satış için Amerikan makamlarının izni gerekiyor.

ABD yasalarına göre Kongre’nin önerilen transferi incelemek için 15 takvim günü bulunuyor. Süre sonunda ayrı bir onay oylaması yapılmıyor; Temsilciler Meclisi ve Senato transferi engelleyen ortak bir karar kabul etmezse yönetimin verdiği izin yürürlüğe giriyor.

Bu mekanizma, dosyanın siyasi ağırlığını Kongre’deki olası itirazların zamanlamasına bağlıyor. Eğer iki kanattan ortak ret kararı çıkmazsa süreç idari izinle ilerleyebilir; aksi durumda transfer yetkisi Kongre engeline takılır.

Paketin askeri içeriği

Bildirilen paketin yaklaşık değeri 280 milyon dolar olarak tahmin ediliyor. İçerikte 70 adet M39 ATACMS taktik balistik füzesi, 12 adet M270 çok namlulu roketatar sistemi, misket bombası harp başlığı taşıyan 2.500’den fazla M26 roketi ve 47.000 adet 203 mm misket bombalı topçu mühimmatı bulunduğu aktarılıyor.

Bu kalemler, transferin yalnızca mühimmat ikmalinden ibaret olmadığını gösteriyor. ATACMS füzeleri ve M270 sistemleri daha uzun menzilli atış kapasitesiyle ilişkilendirilirken, misket bombalı mühimmat kalemleri sivil kayıplar ve savaş hukuku tartışmaları nedeniyle diplomatik maliyeti artıran başlıklar arasında yer alıyor.

Eğer Kongre süreci engellemez ve sevkiyat takvimi netleşirse, paket Ukrayna’nın ateş destek seçeneklerini genişletebilir; Moskova’nın tepkisi de Ankara ve Washington hattında yeni bir diplomatik gerilim başlığı açabilir. Savunma sektörü açısından mekanizma, ABD menşeli ekipmanın üçüncü ülkelere aktarımında nihai kontrolün üretici ülke onayına bağlı kaldığını yeniden ortaya koyuyor.

Tersi senaryoda, Kongre’nin ortak kararla transferi durdurması ya da tarafların takvim üzerinde uzlaşamaması, dosyayı askeri sevkiyat yerine diplomatik pazarlık alanında tutar. Bu durumda küresel güvenlik dengesi üzerindeki etki sınırlı kalırken, Türkiye’nin stok yönetimi ve ABD’nin yeniden ihracat izinleri üzerindeki siyasi denetim daha görünür hale gelir.