Toprak Altında 15 Yıl: Beden Bütünlüğü Bilmecesi

Selin Ateş

ODATV kumpas davası kapsamında tutuklu bulunduğu sırada yaşamını yitiren eski MİT görevlisi Kaşif Kozinoğlu’nun ölümü üzerindeki soru işaretlerini gidermek amacıyla yürütülen soruşturmada kritik bir aşamaya geçildi. Gerçekleştirilen fethi kabir işlemiyle Kozinoğlu’nun naaşından inceleme yapılmak üzere örnekler alındı.

Resmi makamlarca henüz kesinleştirilmiş nihai bir rapor açıklanmamış olmakla birlikte, fethi kabir sırasında naaşın 15 yıla rağmen belirgin bir çürümeye uğramadığı ve yumuşak doku örneklerinin alınabildiği iddiaları kamuoyuna yansıdı. Bir bedenin uzun yıllar boyunca toprak altında bütünlüğünü koruması, adli tıp biliminde nadir görülen ancak belirli koşullar altında gerçekleşebilen bir olgu olarak değerlendiriliyor.

Adli Tıp Ne diyor?

Adli tıp arşivlerinde ve bilimsel literatürde cesedin bozulmadan kalması genel olarak üç ana mekanizmayla açıklanıyor:

Sabunlaşma (Adiposer): Havasız, nemli ve alkali topraklarda beden yağlarının kimyasal reaksiyona girerek sabunumsu bir koruyucu tabakaya dönüşmesi. Bu tabaka, bakteriyel faaliyetleri kısıtlayarak çürümeyi ciddi oranda yavaşlatabiliyor.

Çevresel Mikro-Klima : Mezarın bulunduğu toprağın ph derecesi, oksijen geçirgenliği, nem oranı ve alanın ısı dengesi, organik bozulmanın seyrini doğrudan etkileyebiliyor.

Dışsal Kimyasal Etkenler: Defin öncesinde uygulanan koruyucu yıkama maddeleri veya ölüm öncesi/sonrası vücutta bulunan bazı toksik ve ağır metal bileşenlerinin doku bozulma hızını değiştirebileceği ifade ediliyor.

Benzer Tablo: Turgut Özal

Türkiye'nin yakın geçmişinde benzer bir tablo, 8. Cumhurbaşkanı Turgut Özal’ın 19 yıl sonra açılan mezarında da gündeme gelmişti. Dönemin Adli Tıp Kurumu değerlendirmelerinde, Özal’ın bedenindeki yüksek yağ dokusunun mezar ortamıyla etkileşime girerek sabunlaşmayı tetiklediği ifade edilmişti.

Kozinoğlu vakasında ise adli tıp uzmanlarının ve araştırmacıların dikkat çektiği temel husus, bireysel fizyolojik farklılıklar oluyor. Özal’ın aksine, askeri geçmişi nedeniyle uzun yıllar ağır fiziksel eğitimlerden geçmiş, son derece düşük vücut yağ oranına sahip bir profil çizen Kozinoğlu’nun bedeninde sabunlaşmayı tetikleyecek yağ dokusunun sınırlı oluşu, olayın sadece klasik biyolojik süreçlerle açıklanıp açıklanamayacağı sorusunu gündeme getiriyor.

İki ismin arasındaki tek benzerlik naaşlarının bozulmamış olması değildi. Görevi başındayken yaşamını yitiren Turgut Özal’ın da ‘zehirlenerek öldürüldüğüne’ dair kamuoyunda yaygın bir inanç mevcut.

Dünyadaki Başka Örnekler

Dünya genelindeki adli tıp ve arkeolojik vakalar, beden bütünlüğünün korunmasında hem doğal hem de yapay etkenlerin rol oynayabildiğini gösteriyor:

Çevresel ve Kimyasal Etkenler: 19. yüzyılda ABD'de kaydedilen ve toprağın alkali yapısı nedeniyle tamamen sabunlaşan " Sabun Kadın " (Soap Lady) vakası, doğal koşulların etkisine örnek gösteriliyor.

Sıvı ve Doku İzolasyonu: Çin’deki MÖ 163 tarihli Lady Dai vakasında bedenin asidik bir sıvı içinde hava almadan kalması sayesinde dokuların korunduğu saptanmıştı. İtalya’daki Rosalia Lombardo örneğinde ise damarlara uygulanan kimyasal enjeksiyonların hücresel bozulmayı durdurduğu tespit edilmişti.

Toksikolojik Araştırmalar: Ağır metal veya toksik madde maruziyetlerinin dokularda bakteriyel üremeyi baskılayabileceği yönündeki bilimsel gözlemler de adli tıp incelemelerinde birer parametre olarak değerlendiriliyor.

Olası Senaryolar ve Analiz Süreci

Elde edilen iddialar ve bilimsel veriler ışığında uzmanlar ihtimalleri tek bir nedene bağlamak yerine çok yönlü bir değerlendirme yapılması gerektiğini vurguluyor:

Mikro-Çevresel Faktör : Mezar yerinin toprak yapısı ve hava almaz durumu, düşük yağ oranına rağmen kısıtlı da olsa koruyucu bir ortam yaratmış olabilir.

Defin/Gasilhane Aşaması: Yıkama veya defin hazırlıkları esnasında kullanılan maddelerin koruyucu bir etki yapıp yapmadığı araştırılıyor.

Toksikolojik Varlık: Ölüm öncesinde maruz kalınmış olabilecek herhangi bir etkenin varlığı, patolojik ve kimyasal incelemelerin ardından netleşecek.

Kozinoğlu’nun ölümüne ilişkin iddiaların ve şüphelerin somut bir zemine oturması, Adli Tıp Kurumu’nun fethi kabir sırasında alınan yumuşak doku ve toprak numuneleri üzerinde yürüteceği laboratuvar analizlerinin sonucuna bağlı.

Çıkacak resmi raporun, hem ölüm sebebini hem de bedenin durumuna yol açan etkenleri açıklığa kavuşturması bekleniyor.