4 trilyon dolarlık bir şirket bunu nasıl gözden kaçırdı?

Dünyanın en değerli çip üreticisi, Çarşamba gecesini kurucusundan sonraki hayatı tartışarak geçirdi. Bloomberg'in haberine göre Nvidia yönetim kurulu, Jensen Huang'ın haleflerini değerlendirmek üzere toplandı. Perşembe sabahı itibarıyla herhangi bir açıklama yapılmadı, hisseler borsa açılışı öncesi işlemlerde düşüşe geçti ve Finans Direktörü (CFO) Colette Kress geçici icra kurulu başkanı (CEO) adaylarından biri olarak öne çıktı.

Doğrudan neden kişisel. Pazar günü Huang, çalışanlarına eşine sadıksızlık ettiğini söyledi. Haberler, kendisini ABD istihbaratının Çin Devlet Güvenliği Bakanlığı'nın bir unsuru olarak değerlendirdiği bildirilen eski Megaspeed International yöneticisi Alice Huang ile ilişkilendirmişti. İkisi akraba değil. Gece saatlerinde The New York Times, kendisine doğrudan bağlı çalışanlardan biriyle ikinci bir ilişkisi olduğunu bildirdi. Nvidia, Huang ve söz konusu yönetici bunu doğrulamadı.

İlişki zamanlamayı açıklıyor. Zor olan kısım ise müşteri hikayesi. Bir Çin oyun şirketinin 2023'te ayrılan kolu olan Megaspeed, Bloomberg'in hesaplamasına göre üç yıldan kısa bir sürede en az 4,6 milyar dolarlık Nvidia donanımı ithal etti. ABD ve Singapurlu müfettişler, Ekim 2025'ten bu yana şirketi kamuoyunun gözü önünde inceledi. Senatörler mektuplar yazdı. Bir açığa satış yapan şirket 40 sayfa rapor yayımladı.

Nvidia'nın yanıtı değişmedi. 29 Ekim gibi yakın bir tarihte dahi bir sözcü, "bu bölgesel bulut şirketine" yönelik iddiaların "derinlemesine araştırıldığını ve çürütüldüğünü" söyledi.

Peki, dünya ticaretinde en sıkı kontrol edilen ürünü satan 4 trilyon dolarlık bir şirket; gazetecilerin, senatörlerin ve küçük bir araştırma şirketinin görebildiği şeyi çözmede nasıl başarısız oldu? Ortadaki veriler, birbirini besleyen iki aksaklığa işaret ediyor. Huang'ın nüfuzu arttıkça Washington'daki denetim zayıfladı ve Nvidia'nın kendi kontrolleri uyarıları hiçbir zaman sonuçlandırmadı.

HUANG WASHINGTON'I NASIL SIFIRLADI

2025'e kadar Nvidia'nın en iyi çiplerini Çin'den uzak tutmak, Washington'da her iki partinin de desteklediği nadir konulardan biriydi. Wall Street Journal'ın haberine göre Biden yönetimi de aralarında Megaspeed'in de bulunduğu, çipleri Çin'e yönlendirdiğinden şüphelenilen şirketleri soruşturmuştu.

Sonra siyaset değişti. Journal'a göre Donald Trump'ın 2024 zaferi Huang'a bir fırsat sundu. Huang'ın sunduğu gerekçe basitti: Amerika, Çin ile ilişkisini kesmektense Çin'i kendi çiplerine bağımlı tutarak daha fazla kazanç sağlar. Journal'ın haberine göre Nvidia da bundan kazanç sağlayacaktı ve bu durum bazı yetkililerin onun niyetlerini sorgulamasına yol açtı. Çoğunun Alice Huang'dan haberi yoktu.

Nisan 2025 dönüm noktası oldu. Journal'a göre Trump, Ulusal Güvenlik Konseyi'nden birkaç personeli kovdu ve yönetim içinde Huang'a yönelik direnç hafifledi. O ay Huang ve eşi, Mar-a-Lago'da kişi başı 1 milyon dolarlık bir akşam yemeğine katıldı ve Trump, Nvidia çipinin Çin'e sevkiyatına yönelik henüz yeni duyurulmuş bir yasağı geri çekti. Hiçbir haber bunlardan birinin diğerine neden olduğunu göstermiyor.

Mayıs ayına gelindiğinde Huang, ihracat kontrollerini "bir başarısızlık" olarak nitelendiriyor ve Bloomberg'e "herhangi bir yapay zeka çipinin başka yere yönlendirildiğine dair kanıt bulunmadığını" söylüyordu. Trump ile Körfez'e seyahat etti ve Suudi Arabistan ile Birleşik Arap Emirlikleri ile çip anlaşmaları duyurdu.

Trump'ın kendi danışmanlarından bazıları tedirgindi. Journal'ın haberine göre, Huang'ın görev süresindeki ilk Beyaz Saray toplantısının ardından gruptakiler izlenimlerini paylaştı. İçlerinden biri, hükümet izin verse Huang'ın Halk Kurtuluş Ordusu'na bile çip satacağını söyleyerek şaka yaptı. Bu ifade isimsiz kaynaklara dayanıyor.

İÇERİDEKİ DOSTLAR, DIŞARIDAKİ ELEŞTİRMENLER

Başarılar gelmeye devam etti ve Journal'ın haberine göre Beyaz Saray'ı uyaran yetkililer pek bir sonuç elde edemedi, çünkü Huang doğrudan Başkana ulaşabiliyordu. Ayrıca müttefikleri de vardı. Ticaret Bakanı Howard Lutnick ve Beyaz Saray Yapay Zeka Danışmanı David Sacks, Trump nezdindeki konumunu güçlendirmesine ve eleştirmenlerine yanıt vermesine yardımcı oldu. Journal'ın kaynaklarına göre bazı yetkililer, Sacks'in ihracatı savunurken neredeyse Huang ile aynı ifadeleri kullandığını fark etti. Haber, herhangi bir koordinasyon iddiasında bulunmuyor.

Eleştirmenlerin durumu ise daha kötüydü. Journal'ın haberine göre Ulusal Güvenlik Konseyi, Dışişleri Bakanlığı ve Ticaret Bakanlığı'nın ihracat denetim birimindeki şüpheci isimler tasfiye edildi veya ayrıldı. Şüpheler gayriresmi kanallara kaydı. Hazine Bakanı Scott Bessent, Dışişleri Bakanı Marco Rubio ve ABD Ticaret Temsilcisi Jamieson Greer'ın danışmanları, Huang'ın Çin bağlantıları konusunda düşünce kuruluşu araştırmacılarına sessizce danıştı.

Bütün bunlar Megaspeed noktasında kesişti. Axios ve CNN'in haberine göre 5 Kasım'da Kriz Odası'nda (Situation Room) Bessent, Lutnick'e şirketin neden Ticaret Bakanlığı'nın Varlık Listesi'nde (Entity List) yer almadığını sordu. Ticaret Bakanlığı böyle bir görüşmenin yaşanmadığını belirtiyor. Times'a göre Lutnick, Alice Huang hakkındaki istihbarat notunu Mayıs ayında almıştı. Yayımlanan hiçbir haber Lutnick'in Huang'a verdiği desteği bu sonuçla ilişkilendirmiyor ve Ticaret Bakanlığı uygulamanın "tamamen kurallara uygun" yürütüldüğünü söylüyor.

MÜŞTERİNİN ARKASINDAKİ ÇİFT

Tanıştırma kocadan geldi. Journal'ın aktardığı çifti tanıyan kişilere göre, Huang'ın yaklaşık on yıldır tanıdığı Çinli iş insanı Kang Wei, kendisini Kang'ın eşi olan Alice Huang ile tanıştırdı. Bu kişilerin belirttiğine göre Kang, ilişkiyi iki yıl boyunca kabullenmiş göründü. Bazen iş arkadaşlarına yarı şaka yarı ciddi, eşinin Jensen Huang'ın "kişisel asistanı" olduğunu söylüyordu.

Çiftin belirli bir çalışma yöntemi vardı. Journal'ın kaynaklarına göre, on yılı aşkın bir süre boyunca video oyunu şirketlerinden ilaç şirketi satın alımlarına ve ardından bulut bilişime geçtiler; ilişkili kurumlardan oluşan ağlar kurup hisseleri kendi aralarında devrettiler ve zaman zaman denetleyici kurumların dikkatini çektiler. Nvidia'nın çipleri yaptıkları en yeni ticaretti.

Müfettişler o zamandan beri farklı yönlerden çemberi daralttı. Gözaltı süreci hakkında bilgi verilen kişilerin söylediğine göre Singapur, Alice Huang'ı 2025 yazında gözaltına aldı ve ülkeden çıkışını yasakladı. Bloomberg'e göre yasak kaldırıldı ve Huang şu anda Pekin'de yaşıyor. Journal'ın haberine göre Tayvan, giriş iznini iptal etti ve ziyaretlerini Nüfuz Etmeyi Önleme Yasası kapsamında inceliyor. Kang ise bu yıl Şanghay'da borsa manipülasyonu soruşturmasında gözaltına alındı ve ardından serbest bırakıldı.

En ciddi iddia aynı zamanda en az netleşmiş olanı. Konuya yakın kişiler Journal'a Megaspeed'in bazı Nvidia çiplerini Çin'e gönderdiğini söyledi. Megaspeed herhangi bir usulsüzlüğü reddediyor ve hiçbir hükümet veya mahkeme bunu doğrulamadı. Pekin ise casusluk hikayesini "dayanaksız bir spekülasyon" olarak nitelendiriyor.

Büyük bir müşteri üzerinde yapılan standart bir geçmiş kontrolü, şirketin sahiplerini, bağlı kuruluşlarını ve yöneticilerinin geçmişteki hukuki/düzenleyici süreçlerini haritalandırır. Journal'ın aktardığına göre, her üç husus da burada soru işaretleri yaratırdı.

KÖR MÜYDÜLER, YOKSA BASTIRILDILAR MI?

Mevcut verilere iki açıklama uyuyor. İlkinde, Nvidia'nın risk birimi neye baktığını hiçbir zaman kavrayamadı: bu bir yetkinlik başarısızlığıdır. İkincisinde ise durumu anladı ancak Washington'daki şüphecilerin yaşadığı belirtildiği gibi tartışmayı kaybetti: bu, yönetim kuruluna kadar uzanan bir yönetişim başarısızlığıdır. Wachtell, Lipton, Rosen & Katz'deki harici hukuk danışmanlarıyla yürütülen bağımsız soruşturma, durumun hangisi olduğunu ortaya koymak için yapılıyor.

Nvidia'nın savunmasının tutarlı bir tarafı var. Megaspeed'i defalarca denetledi. Bloomberg'in Aralık 2025 analizinde, çiplerin Çin'e ulaştığına dair hiçbir kanıt bulunamadı. Hiçbir yetkili merci Nvidia'nın ihracat yasasını ihlal ettiğini tespit etmedi ve Washington halen Megaspeed'i kara listeye almadı. İki cevaptan hangisi olursa olsun, Huang hakkındaki karardan daha uzun süre gündemde kalacak.