Sırbistan’da seçimi kazanan öğrenciler Belgrad’ı temizlemeye başladı

Öğrenci Listesi’nin seçim zaferinin ardından Belgrad’daki Pionirski Parkı’nda 18 aylık hükümet yanlısı kampın izleri temizlendi.

Yüzlerce gönüllü, Cumhurbaşkanlığı ve Ulusal Meclis yakınındaki parkta çadır kalıntılarını ve çöpleri topladı. Çocuk oyun alanları temizlenip dezenfekte edilirken, araçların korna çalarak kutlamalara katılması başkentteki siyasi değişim beklentisini görünür kıldı.

Pionirski Parkı boşaltıldı

Sırbistan Ulusal Meclisi’nin karşısındaki park, 18 ay boyunca hükümet yanlısı grupların kurduğu ve “Ćaciland” olarak anılan kampın kontrolündeydi. Kampla ilgili aktarımlarda, alanın hükümet karşıtı protestocuları sindirmek için kullanıldığı, hüküm giymiş suçluların da kampta kaldığı ileri sürüldü.

Aynı aktarımlara göre gazetecilere ve çevreden geçenlere saldırılar düzenlendiği, polisin ise müdahale etmediği iddia edildi. Bu iddialar bağımsız resmi açıklamalarla desteklenmediği için hükümet yanlısı kampın işleyişine ilişkin en tartışmalı başlıklar olarak duruyor.

Seçim gecesi siyah giyimli ve maskeli çok sayıda kişinin park çevresinde toplanması, iktidardaki Sırp İlerleme Partisi’nin sonucu kabul edip etmeyeceğine ilişkin kaygıları artırdı. Sandıkların kapanmasından kısa süre sonra Cumhurbaşkanı Aleksandar Vučić, partisinin Öğrenci Listesi karşısında ağır yenilgi aldığını kabul etti ve sokakta olay çıkmasını istemediğini söyledi.

Vučić’in açıklamasının ardından bariyerler kaldırıldı ve kamp dağıldı. Parkta temizlik yapan Radomir Dalic, “Dün büyük bir zaferdi, bugün özgürlüğün kokusu. Çöpün içindeyiz ama bu özgürlüğün kokusu” dedi.

Temizliğe katılan Tamara Tomic de şiddetten uzak, normal bir hayat ve kentte huzur içinde yaşamak istediklerini söyledi. Parkın boşaltılması bu nedenle yalnızca belediye hizmeti değil, iki yıldır süren protesto döngüsünün sembolik bir kapanışı olarak görüldü.

Novi Sad öfkesi sandığa taşındı

Öğrenci Listesi’nin yükselişi, iki yıldır devam eden yolsuzluk karşıtı protestoların ardından geldi. 2024’te Novi Sad kentinde bir tren istasyonu çatısının çökmesi ve 15 kişinin hayatını kaybetmesi, kamu kurumlarında sorumluluk ve yolsuzluk iddialarına yönelik tepkiyi büyüttü.

Bu olay, öğrenci hareketinin ülke çapına yayılmasında dönüm noktası oldu. Hareket geleneksel bir parti gibi örgütlenmedi; belirgin bir lideri ya da hiyerarşik yapısı bulunmadı.

Adaylar öğrenci meclislerinde belirlendi ve listede akademisyenlerden sporculara, ekonomistlerden mühendislere kadar farklı mesleklerden isimler yer aldı. Bu yapı seçim kampanyasında geniş toplumsal temsil iddiasını güçlendirdi, ancak karar alma sürecinin nasıl işleyeceği konusunda da soru bıraktı.

Öğrenci Listesi’nin açıkladığı 11 maddelik programın merkezinde yolsuzlukla mücadele bulunuyor. Programda yargı reformu, medya özgürlüğü, erişilebilir konut, sağlık hizmetlerine erişimin iyileştirilmesi ve her köyde bir doktor bulunması vaadi de yer alıyor.

Hükümet formülü açık kaldı

Seçimi kazanmasına rağmen Öğrenci Listesi’nin nasıl bir hükümet kuracağı netleşmedi. Hareket seçim öncesinde başbakan adayı açıklamadı ve olası kabineye ilişkin ayrıntı paylaşmadı.

Demokratikleşme Politikaları Konseyi’nin kurucu ortağı Kurt Bassuener, farklı görüşleri bir araya getiren geniş koalisyon yapısının zaferden sonra çatlaklar yaratabileceği uyarısında bulundu. Bu risk, hareketin kampanya enerjisini yürütme kapasitesine çevirip çeviremeyeceği sorusunu öne çıkarıyor.

Listenin ilk sırasında yer alan Novi Sad Üniversitesi kardiyoloğu Ilija Srdanović, bu sıranın kendisini otomatik olarak başbakan yapmayacağını söyledi. Srdanović’e göre hareket lider kültü kurmak yerine demokratik bir yapı oluşturmayı hedefliyor.

Dış politika başlığı da açık kalan dosyalar arasında. Eski AB ve Birleşik Krallık büyükelçisi Michael Davenport, öğrenci gösterilerinde Avrupa Birliği bayraklarının öne çıkmadığını belirterek hareketin AB üyeliğine yaklaşımı ile Bosna-Hersek ve Kosova konularındaki tutumunun belirsiz olduğunu söyledi.

Eğer Öğrenci Listesi 11 maddelik program çevresinde ortak bir karar mekanizması kurarsa, yolsuzlukla mücadele ve yargı reformu başlıkları yeni hükümetin ilk sınavı olacak. Bu durumda Belgrad’ın Avrupa kurumları ve bölgesel komşularıyla ilişkilerinde öngörülebilirlik artabilir.

Eğer geniş koalisyon içinde ayrışmalar derinleşirse, hükümet kurma süreci uzayabilir ve seçim zaferinin yarattığı siyasi sermaye aşınabilir. Pionirski Parkı’ndaki temizlik hızlı tamamlandı; Öğrenci Listesi için daha zor iş, bu desteği işleyen bir yönetime dönüştürmek olacak.