Rusya, Yurtdışı Askeri Güç Kullanma Yetkisini Genişletti

Yeni Yasa ve Kapsamı

Rusya Devlet Duması, Başkan Vladimir Putin'e, Rusya'nın vatandaşlarının yabancı yargı organları tarafından tehdit edildiğini iddia ettiği durumlarda ülke dışında askeri güç kullanması için daha geniş bir yasal dayanak sağlayan bir yasa çıkardı. Bu düzenleme, Rusya'nın yetki alanını tanımadığı yabancı mahkemeler veya uluslararası yargı organları tarafından tutuklama, gözaltı, cezai kovuşturma veya diğer işlemlere maruz kalan Rusları kapsıyor. Duma'nın internet sitesinde, 13 Mayıs'ta yurtdışındaki Rus vatandaşlarını daha fazla korumayı amaçlayan yasanın kabul edildiği belirtildi. Bu yasa, 14 Nisan'da ilk okumada onaylanmıştı. Süreç Putin'e ulaştığında, Kremlin liderinin Rusya'nın yasama prosedürüne göre bir imza süresi bulunuyor, bu da bu tedbiri Moskova'da bir tartışmadan ziyade devletin savaş yetkilerine neredeyse tamamlanmış bir ek haline getiriyor.

Mart Taslağından Mayıs Oylamasına

Bu teklif, Rusya Savunma Bakanlığı tarafından hazırlandı ve 19 Mart'ta Duma'nın yasama veri tabanında yayınlandı. Savunma yasası ve Rus vatandaşlığı yasası olmak üzere iki federal tüzükte değişiklikler içeriyordu. Mevcut Rus yasaları, Rus askeri birimlerine yönelik saldırılar, müttefik devletlerin savunması, vatandaşların silahlı saldırılardan korunması ve korsanlıkla mücadele operasyonları dahil olmak üzere çeşitli durumlarda denizaşırı konuşlandırmalara zaten izin veriyor. Yeni düzenleme, farklı bir tetikleyici ekliyor: doğrudan bir savaş alanı tehdidi olmasa bile Ruslara karşı yabancı veya uluslararası yargı eylemleri. Bu nedenle, yasa usul açısından önem taşıyor; yurtdışındaki hukuki anlaşmazlıkları, başkan tarafından kontrol edilen potansiyel bir ulusal güvenlik kategorisine dönüştürüyor.

Donbas Emsali Devam Ediyor

Ukrayna ve birçok Avrupa hükümeti için bu ifade tanıdık bir zemine oturuyor. Putin'in 24 Şubat 2022'deki işgal konuşması, Rusya'nın Ukrayna'ya yönelik saldırısını, Moskova'nın Donetsk ve Luhansk'taki Rus destekli oluşumları tanımasının ardından Donbas'taki insanları koruma ihtiyacı etrafında şekillendirmişti. Yeni yasayı eleştirenler, Kremlin'in daha uzun süreli bir modeline işaret ediyor: Rus vatandaşlığı vermek veya bunu gerekçe göstermek, ardından bu vatandaşları müdahale veya baskı için bir temel olarak kullanmak. Kyiv Post, 2008 savaşı öncesinde Gürcistan'ın Abhazya ve Güney Osetya'sında, 2014'te Kırım'da ve Rusya'nın tam ölçekli işgalinden önce işgal altındaki Donbas'ta benzer bir mantık olduğunu belirtmişti.

Kiev İşgal Kodu Görüyor

Kiev'in tepkisi sert oldu, çünkü yasa, Rusya'nın herhangi bir anlaşmanın parçası olarak Ukrayna'ya siyasi, dilsel ve dini koşulları dikte etmeye çalıştığı bir dönemde geliyor. Ukraynalı yetkililer, Moskova'nın Rus dili ve kilise yapıları üzerindeki taleplerinin dar azınlık hakları meseleleri olmadığını, Ukrayna'nın iç sistemi içinde kaldıraç tutmak için araçlar olduğunu savunuyorlar. Carnegie'nin Rusya'nın müzakere pozisyonu analizine göre, Moskova, bir garantör olarak, Kiev'in dil, kilise, medya, tarih ve seçimler konusundaki Rus taleplerini karşılayamaması durumunda müdahale etme yeteneğini istiyor. Bu ışıkta, yeni yasa Ukraynalı yetkililere, Rusya'nın yasal değişikliklerini korumadan ziyade zorlama hazırlığı olarak görmeleri için başka bir neden veriyor.

Yabancı Mahkemeler Tetikleyici Oluyor

Zamanlama, Rus liderleri savaş nedeniyle yargılamak için uluslararası girişimlerle de kesişiyor. Haziran 2025'te, Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski, Avrupa Konseyi ile Ukrayna'ya karşı saldırı suçu için özel bir mahkeme oluşturma planlarını onayladı; bu, mevcut mahkemelerin Rus vatandaşlarına karşı getirmekte zorlandığı bir suçlama. Haberlere göre, bu mahkeme üst düzey Rus yetkilileri hedef almak üzere tasarlandı, ancak görevdeki devlet başkanlarının ve belirli üst düzey yetkililerin uluslararası hukuk kapsamında dokunulmazlığı olduğu belirtildi. Rusya kendi vatandaşlarını iade etmiyor, ancak yeni yasa, Moskova'nın yabancı tutuklama emirlerini, gözaltıları veya mahkeme faaliyetlerini hukuki işlemlerden ziyade düşmanca eylemler olarak değerlendirebileceğinin sinyalini veriyor.

NATO'nun Doğu Kanadı Sıkılaşıyor

Yasa, Rusya'yı doğrudan bir güvenlik tehdidi olarak gören ülkelerde, özellikle NATO'nun doğu sınırında yakından okunacak. Hollanda askeri istihbaratı Nisan ayında, Rusya'nın Ukrayna'daki büyük çatışmaların sona ermesinden sonra bir yıl içinde NATO ile bölgesel bir çatışma başlatabileceği konusunda uyarmıştı, eğer koşullar Moskova'yı desteklerse. Zelenski, Rusya Ukrayna'da durdurulmazsa Baltık devletlerinin gelecekteki hedefler haline gelebileceği konusunda uyarmıştı, ancak Estonya dışişleri bakanı, Rusya'nın NATO veya Baltıklar'a yönelik bir saldırı için askeri yığınak yaptığına dair hiçbir kanıt olmadığını söyledi. Bu ayrım stratejik riski yakalıyor: Rusya doğrudan bir NATO savaşına hazır olmayabilir, ancak yine de ittifakın belirsizliğe toleransını test etmek için yasaları, pasaportları, mahkemeleri, dronları, sabotajı ve siyasi baskıyı kullanabilir.

Yasal Kapı Açık

Merkezi belirsizlik, Putin'in bu tedbiri imzalayıp imzalamayacağı değil, Moskova'nın bu yetkiyi elde ettikten sonra nasıl kullanacağıdır. Yasa, yabancı savcılara, sınır makamlarına ve yaptırım uygulanan Rusları veya savaş suçları davalarını ele alan hükümetlere yönelik bir uyarı olarak kalabilir. Ayrıca, Moskova'nın Rus vatandaşlarının kötü muamele gördüğünü iddia ettiği yerlerde askeri baskı için hazır bir gerekçe haline gelebilir, özellikle Avrupa'nın savunma yığınağı gecikirse veya ABD'nin NATO'ya yönelik politikası öngörülemez kalırsa. Pratik test, yüksek profilli bir tutuklama veya yurtdışında kovuşturma ile karşı karşıya kalan bir Rus vatandaşı olduğunda ve Kremlin'in diplomatik protesto, rehine tarzı pazarlık, gizli baskı veya açık askeri sinyal verme arasında seçim yapması gerektiğinde ortaya çıkacaktır.