New York'ta krizlere polissiz müdahale dönemi başlıyor

New York Kent Konseyi, akıl sağlığı krizlerine 911 üzerinden verilen yanıtta polis yerine sağlık temelli ekipleri öne çıkaran yeni bir müdahale modelini ilerletti. Konsey Başkanı Adrienne Adams’ın desteklediği ve kamuoyunda “Mamdani Modeli” diye anılan düzenleme, ruhsal kriz yaşayan kişilere ilk temasın sağlık profesyonelleri tarafından kurulmasını hedefliyor.

Tasarının yürürlüğe girmesi için Belediye Başkanı Eric Adams’ın onayı gerekiyor; bu da şehir yönetimi ile Konsey arasında yetki, bütçe ve uygulama tasarımı üzerinden bir çekişme alanı yaratıyor.

Planın omurgasını “bakım müdahale ekipleri” oluşturuyor. Model, sahaya bir sosyal hizmet uzmanı veya acil tıp teknisyeni ile bir akran destek uzmanından oluşan ikili ekip göndermeyi öngörüyor. Amaç, kriz anında güvenlik odaklı yaklaşım yerine klinik değerlendirme, yönlendirme ve kısa süreli stabilizasyonu öncelemek; polis sevkini ise daha sınırlı ve risk temelli bir çerçeveye çekmek.

Konsey, uygulamayı başlatmak için bütçeden 111 milyon dolar ayırdı. İlk aşamada New York’un beş bölgesinin her birinde birer ekiple başlanması, ardından kapasitenin kademeli biçimde artırılması planlanıyor. Tasarı, Konsey üyesi Shahana Hanif’in sunduğu “Akıl Sağlığı Acil Durum Müdahale Yasası” paketinin bir parçası olarak ilerliyor.

Düzenleme, New York’un son on yıldaki tartışmalı akıl sağlığı programlarının mirası üzerinde yükseliyor. Eski Belediye Başkanı Bill de Blasio döneminde başlatılan ThriveNYC, yaklaşık 1 milyar dolarlık maliyetiyle gündeme gelmiş, ancak programın somut başarı ölçütleri sunamadığı ve en ağır vakalara erişimde zorlandığı eleştirileriyle karşılaşmıştı.

Bu tecrübe, yeni modelde ölçümleme, hedef kitle tanımı ve sahadaki operasyonel kapasite gibi başlıkların daha yakından izleneceği bir çerçeve ihtiyacını öne çıkarıyor.

Mevcut Belediye Başkanı Eric Adams yönetimi ise B-HEARD adlı pilot programı destekliyor. İtfaiye ve sağlık birimleri üzerinden yürüyen bu model, uygun görülen 911 çağrılarının yalnızca küçük bir bölümünü polis dışı ekiplere yönlendirebildi; personel eksiklikleri de kapsamı sınırladı. Konseyin tasarısı, B-HEARD’ün acil servislerle entegre yaklaşımına kıyasla daha toplum temelli ve daha geniş kapsamlı bir alternatif sunuyor.

Modelin ilham kaynaklarından biri, Oregon’un Eugene kentinde uygulanan CAHOOTS programı olarak gösteriliyor. New York’ta tartışmanın merkezinde, 911 triyajının nasıl yapılacağı, ekiplerin hangi risk eşiklerinde polis desteği isteyeceği, personel bulunabilirliği ve bütçenin hangi kurumlar üzerinden harcanacağı var.

Önümüzdeki haftalarda Konsey ile Belediye Başkanlığı arasında bütçe ve uygulama yöntemi üzerinde yoğun müzakereler bekleniyor; nihai yön, Belediye Başkanı’nın onay ya da veto kararına bağlı kalacak.

Ülke Etkisi: Model, ABD’de yerel yönetimlerin kamu güvenliği ile sağlık hizmeti sınırlarını yeniden tanımlama tartışmasını etkileyebilir. Belediye başkanı–meclis hattındaki yetki ve bütçe gerilimi, uygulama takvimi ve hesap verebilirlik çerçevesini belirleyebilir.

Sektör Etkisi: Acil sağlık, sosyal hizmet ve akran destek işgücü talebi artabilir; işe alım ve eğitim kapasitesi kritik hale gelir. 911 triyaj yazılımları, çağrı merkezi protokolleri ve saha koordinasyonu gibi operasyonel alanlarda yeni standartlar gündeme gelebilir.

Piyasa Etkisi: Belediye bütçesinde kaynak tahsisi, kamu hizmeti tedarikçileri ve taşeron sözleşmeleri üzerinden harcama kompozisyonunu değiştirebilir. Uygulama performansı ve maliyet görünürlüğü, şehir finansmanı ve risk algısı kanallarından piyasa fiyatlamasına yansıyabilir.