İsrail’de yeni dönem sinyali: Siyasi ezberleri bozacak koalisyon arayışı

Gadi Eisenkot, İsrail’de hükümet kurma görevini aldı; 61 sandalyelik çoğunluğa ulaşmak için kendi ittifakı dışından destek arayacak.

Cumhurbaşkanı Isaac Herzog’un görevlendirdiği muhalefet lideri, farklı partileri kapsayan bir yönetimi hızla oluşturmak istediğini belirtti. Ancak hangi ortaklarla ilerleyeceğini açıklamadı; kendi bloğunun sandalye sayısı, tek başına çoğunluk sağlamasına yetmiyor.

27 Ekim seçimleri için aktarılan sonuçlarda, Başbakan Binyamin Netanyahu’nun bloğu da çoğunluk eşiğinin altında kaldı. Böylece hükümet arayışının merkezine yalnızca seçimdeki sıralama değil, rakip blokların dışından destek bulabilme ve farklı siyasi koşulları uzlaştırabilme meselesi yerleşti.

Çoğunluk hesabında Arap partilerinin ağırlığı

120 üyeli Knesset’te Likud 27 sandalye kazanırken, Eisenkot’un partisi Yashar 21 sandalyede kaldı. İttifak düzeyinde ise Netanyahu’nun dinci ve milliyetçi ortaklarıyla toplamı 53, Eisenkot çevresindeki dört partinin toplamı 48 oldu.

Arap seçmenleri temsil eden iki partiye toplam 19 sandalye düştü. Bu dağılım, Eisenkot açısından söz konusu partilerin desteğine dayanan bir azınlık yönetimini seçenekler arasına sokuyor; ancak sayısal destek ihtimali, siyasi anlaşmanın sağlandığı anlamına gelmiyor.

Eisenkot’un diğer seçenekleri, ultra-Ortodoks partilerle ortaklık veya Netanyahu’yla aynı yönetimde buluşmak. İlk yol, muhalefetin daha önce mesafeli durduğu partilerle anlaşmasını gerektirirken, ikinci yol için Netanyahu’nun Eisenkot liderliğini kabul edip etmeyeceği henüz açıklık kazanmış değil.

Ulusal hizmet şartı pazarlığı sınırlıyor

Eisenkot, ortaklık davetini belirli koşullara bağladı. İsrail’in hem Yahudi kimliğinin hem demokratik niteliğinin tanınmasını, silahlı kuvvetlerin personel ihtiyacı için ulusal hizmet sorumluluğunun herkesi kapsamasını ve Hamas’ın terör örgütü sayılmasını istedi.

Hamas’ın silahlı gücünün ve yönetme kapasitesinin sona erdirilmesine yönelik taahhüt de Eisenkot’un sıraladığı koşullar arasında. Muhalefet lideri, ülkenin karşılaştığı sorunları ve demokrasinin durumunu gerekçe göstererek olağan siyasi yöntemlerin dışında uzlaşmalar gerektiğini savundu.

Evimiz İsrail Partisi Başkanı Avigdor Lieberman’ın tutumu, bu seçenekler arasındaki hareket alanını daraltıyor. Lieberman, Netanyahu’yla ortak bir yönetime de Arap partilerinden destek alan azınlık formülüne de katılmayacağını belirtti.

Buna karşılık Lieberman, ultra-Ortodoks erkekler için zorunlu askerlik getirecek düzenlemeyi desteklemeleri halinde bu partilerle ortaklığa açık olduğunu söyledi. Böyle bir anlaşma sağlanırsa koalisyon pazarlığında ulusal hizmet şartı belirleyici olabilir; ancak ilgili partilerin bu koşulu kabul ettiğine dair bir açıklama aktarılmadı.

Görevlendirmede süre ve liderlik düğümü

Netanyahu da birlik çağrısı yapıyor, ancak katılım çerçevesini Siyonist partilerle sınırlıyor ve Arap partileriyle ortaklığı reddediyor. İsrail’in Yahudi kimliğini gerekçe gösteren Netanyahu’nun çağrısı, Eisenkot’un başkanlık edeceği bir kabineye katılma taahhüdü içermiyor.

Herzog, partilerle görüşmelerinin ardından milletvekillerinin çoğunluğunun, güvenoyu alabilecek yönetimi oluşturma konusunda Eisenkot’u desteklediğini söyledi. Bununla birlikte görevlendirmeye verilen destek, üzerinde anlaşılmış bir koalisyon programı veya kesinleşmiş hükümet ortaklığı olarak sunulmadı.

Cumhurbaşkanı, bölgesel gündemde İran kaynaklı saldırı ihtimalini, Gazze’de barış için ilerleme ihtiyacını ve Lübnan dahil komşularla müzakereleri öne çıkardı. Bu başlıklar Herzog’un değerlendirmesini yansıtıyor; açıklamada tehditlerin takvimine veya görüşmelerin hangi aşamada olduğuna ilişkin ayrıntı bulunmuyor.

Aktarılan takvime göre Eisenkot’un görevi tamamlaması için 28 günü var; 14 gün daha tanınması halinde görüşmeler altı haftaya uzayabilir. Bu süre içinde sonuç alınamazsa görevin Netanyahu’ya geçmesi bekleniyor; onun da çoğunluk sağlayamaması halinde yeni seçim ihtimali gündeme gelebilir.

Koalisyonun şekli, Eisenkot’un yalnızca dışarıdan destek bulmasına değil, mevcut ortaklarını aynı formülde tutabilmesine de bağlı. Lieberman’ın itirazları aşılmazsa Arap partileri veya Netanyahu üzerinden kurulacak bir denklem, muhalefet ittifakının bugünkü bileşimiyle ilerleyemeyebilir; ultra-Ortodoks seçenekte ise askerlik düzenlemesi üzerindeki uzlaşma belirleyici olacak.