İrkutsk'ta 'Veba' Alarmı: ABD'den Sızıntı Uyarısı, İngiliz Basınından Yeni Ölüm İddiası

İrkutsk veba olayı, bir teknisyenin ölümü ve 200 temaslının izlenmesiyle uluslararası dikkat çekti. Moskova salgın kanıtı olmadığını söylüyor.

Daria Shipilova, Sibirya ve Uzak Doğu İrkutsk Veba ile Mücadele Enstitüsü’nde çalışan 28 yaşında bir laboratuvar teknisyeniydi. Kremlin, yalnızca resmi duyuruların esas alınmasını istedi ve durumun kontrol altında olduğunu bildirdi.

Bölgesel açıklamalara göre Shipilova ile teması bulunan yaklaşık 200 kişi tıbbi gözetimde tutuluyor. Şelehov Belediye Başkanı Maksim Modin, teknisyenin tedavi edildiği yatan hasta tesisinin karantina amacıyla kapatıldığını söyledi.

Şelehov’da 200 temaslı izleniyor

Rus makamları, İrkutsk bölgesi ile İrkutsk ve Şelehov kentlerinde halk sağlığı tablosunun dengede olduğunu savunuyor. Yetkililer, araştırmacının hastalığının çalıştığı patojenlerden kaynaklandığını gösteren kanıt bulunmadığını bildirdi.

Rospotrebnadzor, Shipilova’nın pnömonik veba yerine nedeni tanımlanmamış bir zatürre türünden ölmüş olabileceğini öne sürdü. Kurum, laboratuvar çalışmasıyla bağlantılı patojen saptanmadığını ve son 10 günlük dönemde enstitü personelinde bulaşıcı vaka kaydı olmadığını duyurdu.

İrkutsk Valisi Igor Kobzev, karantinadaki temaslılarda belirti görülmediğini ve ilk testlerde pozitif sonuç bildirilmediğini açıkladı. Komşu Buryatya’nın valisi Alexei Tsydenov ise önce vebaya işaret eden bir açıklama yaptı, daha sonra ifadesini Shipilova’nın vebadan ölmüş olabileceği şeklinde yumuşattı.

Jha şeffaflık talebini artırdı

Dr. Ashish Jha, Rusya’nın olayla ilgili daha açık davranması gerektiğini söyledi ve vakayı sıradan bir laboratuvar kazası olarak görmediğini belirtti. Jha, Rus güvenlik servislerinin temaslıların taşınmasına eşlik ettiğine ilişkin raporların varlığına dikkat çekti.

Jha’ya göre asıl risk, bir devletin biyolojik silah kullanmaya karar vermesinden çok, kasıtlı yürütülen gizli bir programda kazara sızıntı yaşanması. Bu değerlendirme, tek başına doğrulanmış bir bulgu değil; Rus makamları biyolojik silah programı iddialarını olayın resmi açıklamalarına dahil etmedi.

Jha, Sovyetler Birliği döneminde 1979’da Sverdlovsk’taki askeri tesisten şarbon sporlarının kaçtığını ve en az 66 kişinin öldüğünü hatırlattı. Ona göre bu örnek, kapalı biyolojik programlarda kaza riskinin yıllarca kamuoyundan saklanabileceğini gösteriyor.

mRNA aşısı insan aşamasında değil

Rus devlet kaynaklarının aktardığına göre Tel Aviv Üniversitesi ile İsrail Biyolojik Araştırmalar Enstitüsü, pnömonik vebaya karşı mRNA temelli bir aşı programı yürütüyor. Programın fare deneyleriyle sınırlı kaldığı, insan testleri için henüz onay almadığı bildirildi.

Pnömonik veba, insanlar arasında solunum yoluyla yayılabilen formu nedeniyle halk sağlığı kurumları için yüksek riskli kabul ediliyor. Dünya Sağlık Örgütü değerlendirmesinde, günümüzde görülen veba türlerinin antibiyotiklerle tedavi edilebildiği ve hızlı kontrolün olası göründüğü aktarıldı.

ABD Başkanı Donald Trump, Rusya’daki olası veba vakasını Moskova için büyük bir sorun olarak nitelendirdi. Trump, Washington’ın gelişmeleri yakından izlediğini ve Rusya’ya imkânlar ölçüsünde yardım edebileceğini söyledi.

Resmi testler negatif kalırsa, küresel etki daha çok laboratuvar güvenliği ve kriz iletişimiyle sınırlı kalabilir. Yeni doğrulanmış vakalar çıkarsa, İrkutsk enstitüsü üzerindeki soruşturma baskısı artar; yüksek güvenlikli laboratuvarlar ve biyolojik savunma programları için denetim çağrıları güçlenir.