6 Meslek Grubuna Daha Yeşil Pasaport Yolu Açılıyor

Yeşil pasaport teklifi, muhtarlar ile beş meslek grubuna hususi damgalı pasaport yolunu açarak vize engellerini hedefliyor.

TBMM gündemindeki düzenleme, YENİ Parti Gaziantep Milletvekili Melih Meriç tarafından hazırlandı ve değerlendirme için İçişleri Komisyonuna gönderildi. Metin yasalaşırsa, belirli kıdem veya üyelik koşullarını taşıyan kişiler hususi damgalı pasaport başvurusu yapabilecek.

Teklif, yeşil pasaport rejimini kamu göreviyle sınırlı dar bir alan olmaktan çıkarıp bazı serbest meslek gruplarına doğru genişletmeyi amaçlıyor. Hususi damgalı pasaport, birçok ülkeye önceden vize almadan giriş olanağı sağladığı için mesleki hareketlilik açısından doğrudan sonuç üretiyor.

Teklif İçişleri Komisyonunda

16 Eylül'de TBMM Başkanlığına verilen metin, 1 Ekim'de İçişleri Komisyonunun incelemesine bırakıldı. Bu aşama, teklifin Genel Kurula inmeden önce maddeler ve kapsam bakımından değiştirilebileceği ilk parlamento eşiği.

Düzenleme altı başlıkta hak tanımı yapıyor ve bazı gruplar için 15 yıl mesleki kıdem arıyor. Teklifte yer alan gruplar şöyle sıralanıyor:

• Seçilmiş köy ve mahalle muhtarları.

• TÜRMOB ve bağlı odalara kayıtlı yeminli mali müşavirler ile 15 yıl kıdeme ulaşan serbest muhasebeci mali müşavirler.

• Türk Eczacıları Birliğine üye olan ve meslekte 15 yılı tamamlayan serbest eczacılar.

• Türk Tabipleri Birliğine kayıtlı, 15 yıl ve üzeri deneyime sahip serbest çalışan doktorlar.

• TMMOB üyeliği bulunan, meslekte en az 15 yılı geride bırakan mühendisler ve mimarlar.

Bu çerçeve, kamu kurumlarında çalışanlarla özel meslek faaliyeti yürütenler arasındaki pasaport farkını azaltmayı hedefliyor. Ancak teklifin mevcut hali, her meslek grubu için aynı eşiği koymuyor; muhtarlar için seçimle göreve gelme şartı öne çıkarken diğerlerinde mesleki kuruluş üyeliği ve kıdem aranıyor.

Vize yükü mesleki dolaşımı etkiliyor

Teklif gerekçesinde, doktor, eczacı, mühendis, mimar ve mali müşavirlerin yurt dışındaki kongre, eğitim programı, seminer ve toplantılarda vize süreci nedeniyle gecikme yaşadığı savunuluyor. Gerekçeye göre başvuru dosyası tamamlansa bile verilen ret kararları, mesleki bilgi paylaşımını sınırlayabiliyor.

Metinde özellikle tıp, inşaat, farmakoloji ve finans alanlarında uluslararası temasların meslek pratiğiyle bağlantılı olduğu vurgulanıyor. Muhtarlar için ayrı gerekçe, yerel yönetim uygulamalarını ve uluslararası projeleri yerinde inceleme ihtiyacına dayanıyor.

Yeşil pasaport hakkının genişlemesi, doğrudan bir mali destek programı anlamına gelmiyor; etkisi daha çok seyahat planlaması, zamanlama ve belge yükü üzerinden oluşuyor. Kriterleri karşılayan kişiler için vize randevusu, başvuru ücreti ve ret ihtimali kaynaklı belirsizlik azalabilir.

Komisyon sonrası yeşil pasaport yolu

Teklifin yürürlüğe girmesi için önce komisyonda kabul edilmesi, ardından Genel Kurulda yasalaşması gerekiyor. Komisyon metni aynı bırakabilir, kapsamı daraltabilir, yeni koşullar ekleyebilir veya teklifi bekletebilir.

Mevcut metin korunursa, en hızlı etki serbest çalışan ve meslek örgütüne kayıtlı profesyonellerin yurt dışı programlarında görülebilir. Bu durumda ilgili odalar ve birlikler, üyelik ile kıdem doğrulamasında idari sürecin merkezine yerleşir.

Kapsamın daraltılması halinde düzenleme daha sınırlı bir hak alanı yaratır ve bazı meslek grupları mevcut vize prosedürleriyle devam eder. Teklifin reddedilmesi veya uzun süre bekletilmesi durumunda ise muhtarlar ve serbest meslek mensupları için pasaport rejiminde değişiklik oluşmaz.

Makro düzeyde etki, kamu bütçesinden çok hizmet sektörlerinin uluslararası bağlantı kurma kapasitesi üzerinden okunur. Belirleyici soru, komisyonda 15 yıl kıdem şartının, meslek örgütü üyeliğinin ve muhtarlar için öngörülen hakkın aynı kapsamla korunup korunmayacağı olacak.