İkinci el otomobilde reel kayıp yüzde 36’ya ulaştı

Türkiye’de ikinci el otomobil fiyatları son 19 ayda reel olarak yüzde 36 geriledi; yüksek faiz ve kredi kısıtları talebi sınırlıyor. Sektör temsilcileri, liste fiyatlarında yüzde 10 ila yüzde 15 indirim yapılmasına rağmen alıcı trafiğinin zayıf kaldığını belirtti. Piyasa açısından ana mesele, otomobilin kısa vadeli bir yatırım aracı olmaktan çıkıp yeniden finansman ve nakit akışı sorunuyla anılması.

Sektör temsilcisi Ersin Kavaklıoğlu, ikinci el araçlarda son iki yıla göre ortalama yüzde 35 fiyat gerilemesi olduğunu söyledi. Kavaklıoğlu’na göre 2 milyon TL seviyesindeki bir aracın 1 milyon 700 bin TL’ye kadar düşmesi, nominal fiyatların da aşağı geldiğini gösteriyor. Aynı değerlendirmede fiyatlardaki geri çekilmenin son 4-5 aydır sürdüğü belirtildi.

Ersin Kavaklıoğlu

Bu tablo, enflasyon ortamında otomobil fiyatlarının geçmiş dönemlerdeki gibi otomatik değer artışı sağlamadığı bir piyasa düzenine işaret ediyor. Kaynakta aktarılan sektör görüşlerine göre yüksek mevduat getirileri, krediye erişimdeki sınırlamalar ve nakit sıkışıklığı, ikinci el araç talebini aşağı çeken başlıca kanallar arasında yer alıyor. Ancak bu değerlendirmeler sektör temsilcilerinin gözlemlerine dayanıyor; resmi satış verisi veya ülke geneli işlem hacmi paylaşılmadı.

Faiz ve kredi kanalı İkinci el otomobil piyasasında finansman maliyeti, fiyat kadar belirleyici hale geldi. Taşıt kredisine erişimin sınırlı olduğu ve kredi faizlerinin yüksek seyrettiği bir ortamda, alıcıların peşinat ve taksit kapasitesi daralıyor. Bu nedenle satıcıların fiyat indirimi yapması tek başına işlem hacmini canlandırmaya yetmeyebiliyor. Kavaklıoğlu, fiyat gerilemesinin ana gerekçesi olarak yüksek faizleri ve krediye erişimdeki kısıtları gösterdi. Bu ifade, piyasa hareketinin kesin nedeni olarak değil, sektördeki satıcıların gözlediği baskı kanalı olarak okunmalı. Finansman koşulları gevşemezse, ikinci el piyasasında indirimlerin daha çok stok ve nakit ihtiyacına bağlı kalması beklenir. Galerilerde sermaye baskısı Oto galerici Ömer Yurtaşer, geçen yıl 1,5 milyon TL civarında olan bir aracın yüzde 30 enflasyon varsayımıyla bugün 1 milyon 950 bin TL seviyesinde olması gerektiğini, ancak aynı aracın geçen seneki fiyatını koruduğunu veya alt bandında satıldığını söyledi. Bu karşılaştırma, satıcı tarafında reel sermaye erimesi algısını güçlendiriyor. Fiyatın yerinde kalması, enflasyon karşısında stok değerinin düşmesi anlamına geliyor. Galeriler için bu durum iki ayrı finansal baskı yaratıyor. İlk baskı, stokların daha düşük kâr marjı veya zararla nakde çevrilmesi ihtimali. İkinci baskı ise satışların yavaşlamasıyla işletme sermayesi döngüsünün uzaması ve yeni araç alımı için kullanılabilecek nakdin azalması. Altın ve mevduat rekabeti Oto galerici Mehmet Çakmaklı, fiyatları yüzde 10 ila yüzde 15 aşağı çektiklerini ancak talebin zayıf kaldığını belirtti. Çakmaklı, altın fiyatlarındaki hareketlerin alıcı davranışı üzerinde etkili olduğunu, altındaki yükseliş dönemlerinde birkaç araç satabildiklerini, düşüş dönemlerinde ise otomobil talebinin yeniden yavaşladığını söyledi. Bu ifade, otomobilin hanehalkı tasarruf kararlarında altın ve mevduatla rekabet ettiğini gösteren bir sektör gözlemi niteliğinde. Ticaret Bakanlığı düzenlemeleri de ikinci el piyasasında al-sat Ticaret Bakanlığı düzenlemeleri de ikinci el piyasasında al-sat amaçlı talebi sınırlayan unsurlar arasında sayılıyor. Kaynakta düzenlemelerin kapsamına ilişkin ayrıntı verilmediği için etkinin büyüklüğünü ölçmek mümkün değil. Yine de sektör temsilcileri, düzenleme, yüksek mevduat getirisi ve kredi sınırlamalarının aynı dönemde fiyatlama davranışını değiştirdiğini belirtiyor.

İkinci el otomobil piyasasında izlenecek ana gösterge, kredi koşullarında gevşeme olup olmayacağı ve satıcı indirimlerinin işlem hacmine dönüşüp dönüşmeyeceği. Finansman kanalı kapalı kalırsa galeriler için stok maliyeti ve nakit akışı baskısı sürebilir; krediye erişim iyileşirse fiyat indirimleri daha fazla alıcıyı piyasaya çekebilir.