Avrupa enerji krizinde 50 milyon hane için uzlaşma arıyor

Avrupa Birliği enerji bakanlarının Lüksemburg'da gerçekleştirdiği son toplantıda, kış mevsimi öncesinde tüketicileri korumaya dönük mali destek mekanizmalarında uzlaşma sağlanamadı. Yetkililer, kıta genelinde yaklaşık 50 milyon kişinin konutlarını yeterli düzeyde ısıtamama riskiyle karşı karşıya olduğunu belirterek acil tedbir çağrısında bulundu.

Mevcut tıkanıklığın temelinde fiziksel bir enerji kıtlığından ziyade astronomik maliyetler yer alıyor. Toptan doğalgaz fiyatlarının megavatsaat başına 100 avro sınırına dayanarak son iki yılın en yüksek seviyesini görmesi, dar gelirli kesimlerin fatura yükünü hafifletmeyi zorunlu kılıyor.

Vergi Anlaşmazlığı ve Şebeke Maliyetleri

Birlik içerisindeki görüş ayrılıkları, yeşil dönüşümü finanse etmek amacıyla doğalgaz vergilerinin artırılması yönündeki teklifle daha da derinleşti. Aralarında Almanya ve İtalya'nın da bulunduğu 13 üye devlet, ek vergilerin dar gelirli vatandaşların bütçesini sarsacağını vurgulayarak bu tasarının geri çekilmesini talep etti.

Görüşmelerde ayrıca elektrik faturalarının yaklaşık dörtte birini oluşturan şebeke kullanım bedelleri de masaya yatırıldı. Komisyon, yeni altyapı inşaatlarına ağırlık vermek yerine akıllı sayaçlar ve dijital şebeke yönetimiyle tüketimi yoğun olmayan gece saatlerine kaydırmayı amaçlayan bir plan önerdi.

Jeopolitik Gerilimler ve Depolama Eşitsizliği

Avrupa'nın enerji kırılganlığı, Rusya'dan boru hatlarıyla gelen gazın dramatik biçimde kesilmesi ve sıvılaştırılmış doğalgaz bağımlılığının artmasıyla doğrudan bağlantılı görülüyor. Rusya'nın AB gaz ithalatındaki payı savaş öncesindeki yüzde 45 seviyesinden yüzde 12'ye gerilerken, Ukrayna üzerinden geçen transit hattın sona ermesi ilave arz kaybına yol açtı.

Küresel LNG arzının yaklaşık beşte birinin taşındığı Hürmüz Boğazı çevresindeki çatışmalar da Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri kaynaklı sevkiyatların aksamasına neden oldu. Bu aksaklıklar kıtadaki depolama tesislerine farklı yansıdı; İtalya yüzde 90 doluluk oranına ulaşırken, Almanya yüzde 62 ve Hollanda yüzde 65 seviyelerinde kalarak kış öncesi riskli bölgede yer aldı.

Sanayi Üzerindeki Baskı ve Gelecek Adımlar

Dalgalı enerji fiyatları yalnızca haneleri değil, üretim sektörünü de olumsuz etkiliyor. Kayıtlar, Avrupalı şirketlerin büyük bir kısmının son yıllarda enerji kaynaklı operasyonel daralma ve tedarik zinciri aksaklıkları yaşadığını gösteriyor.

Üye ülkelerin aralık ayında yapılması planlanan oturumlarda ortak bir tüketici destek paketinde anlaşması hedefleniyor. Ancak İtalya gibi bazı ülkelerin ulusal tavan fiyat uygulamalarını devreye sokma ihtimali ve 2027 başında yürürlüğe girecek Rus LNG yasağı, enerji diplomasisinde belirsizliği artırıyor.