Emekli maaşlarında yeni gündem: Refah payı

Emekli maaşlarında ek artış için 65 yaş eşiği ve prim süresi değerlendiriliyor; teklifin bütçe görüşmeleri sonrasında sunulması planlanıyor.

Hazırlıklara ilişkin aktarılan bilgilere göre, enflasyon artışına eklenecek refah payının kapsamı henüz belirlenmedi. Görüşlerine yer verilen yetkililer, emeklilerin farklı gruplara ayrılarak incelendiğini ve artışın bütçenin elverdiği ölçüde yapılacağını belirtiyor.

Ücret ve emeklilik başlıklarında farklı yaklaşımlar aktarılıyor. Emekli aylıklarında ek artış için hazırlık yürütüldüğü belirtilirken, adı açıklanmayan AK Partili yetkililer kademeli emeklilik düzenlemesinin gündemlerinde bulunmadığını söylüyor; 2027 asgari ücret görüşmelerinde ise istihdamı önceleyen bir uzlaşma istiyor.

65 yaş eşiği artışı farklılaştırabilir

Aktarılan hazırlıkta, 65 yaşını aşan emeklilere diğer gruplardan daha yüksek ek artış verilmesi değerlendiriliyor. Bu yaşın altındakiler içinse ücretli bir işte çalışıp çalışmama durumunun ayrı bir ölçüt olması öngörülüyor.

Prim ödeme süresi de incelenen değişkenler arasında bulunuyor. Her ölçütün kapsadığı emekli sayısı hesaplandıktan sonra artışın biçiminin belirlenmesi amaçlanıyor; ancak grupların büyüklükleri, uygulanacak oranlar ve toplam maliyet konusunda rakam aktarılmıyor.

Bu nedenle hazırlık, bütün emeklilere aynı oranda ek ödeme yapılacağı anlamına gelmiyor. Yaşa ve çalışma durumuna göre farklı oranlar benimsenirse, enflasyon artışının üzerindeki ilave tutar emekliler arasında değişebilecek; hangi grubun ne kadar yararlanacağı ise henüz açık değil.

Öngörülen takvim, düzenlemenin mali içerikli bir kanun teklifiyle bütçe müzakereleri tamamlandıktan sonra TBMM’ye getirilmesi yönünde. Ocakta uygulanması hedefleniyor, ancak kesin bir sunum günü veya kabul edilmiş bir düzenleme belirtilmiyor.

Kademeli emeklilikte bütçe itirazı sürüyor

AK Partili yetkililer, emekli sayısının 17 milyon 900 bin olduğunu belirterek daha erken emekliliğe imkan verecek bir değişikliğe karşı çıkıyor. Bu değerlendirmede temel gerekçe olarak sisteme eklenecek mali yükü gösteriyorlar.

Yetkililer, kademeli emeklilik taleplerini emeklilik yaşını öne çeken bir adım olarak ele alıyor. Çeşitli Avrupa ülkelerinde yaş sınırının yükseltilmesinin tartışıldığını savunarak Türkiye’de ters yönde bir değişikliğin bütçe açısından sürdürülemeyeceğini ileri sürüyorlar.

Bu açıklamalar, emekli aylıklarına yapılacak ilave artışla emekliliğe giriş koşullarının ayrı değerlendirildiğini gösteriyor. İlk başlık için etki hesabı yapıldığı aktarılırken, ikinci başlıkta çalışma yürütülmeyeceği yönünde siyasi bir tutum ifade ediliyor.

Erken emeklilik düzenlemesinin olası maliyetine ilişkin sayısal bir hesap ise paylaşılmıyor. Dolayısıyla yetkililerin bütçe gerekçesi, açıklanmış bir maliyet tablosundan ziyade kendi değerlendirmelerine dayanıyor.

2027 ücretinde istihdam vurgusu

Asgari ücret tarafında aktarılan mevcut tutar 28.075 lira. Gelecek yıl için dile getirilen 35.000–36.500 liralık aralık ise kamuoyundaki tahminler olarak sunuluyor; üzerinde uzlaşılmış bir rakam veya resmi teklif olarak gösterilmiyor.

AK Partili yetkililer, ücret pazarlığında işlerin korunmasına öncelik verilmesini istiyor. Tekstil, kimya ve çelik gibi sektörleri örnek göstererek bölgesel rekabetin, enerji giderlerinin ve işçilik maliyetlerinin işverenleri zorladığını savunuyorlar.

Petrol ve doğal gaz fiyatlarındaki dalgalanmalarla tedarik sorunlarını da aynı değerlendirmeye dahil ediyorlar. Bununla birlikte, bu iddiaları ölçmeye yarayacak sektör verileri ya da işçi ve işveren temsilcilerinin somut ücret önerileri aktarılmıyor.

Emekli artışı gruplara göre farklılaştırılırsa, hanelerin elde edeceği ek gelir seçilecek ölçütlere bağlı olacak. Asgari ücret pazarlığı yetkililerin önerdiği rekabet yaklaşımıyla yürütülürse, çalışanların gelir talebiyle işletmelerin maliyet itirazı görüşmelerin odağında yer alacak.

Emekliler açısından belirleyici sonraki adım, teklifin hangi grupları hangi oranlarla kapsayacağının açıklanması. Asgari ücrette ise kamuoyundaki tahminlerden farklı olarak, görüşmelerde tarafların ortaya koyacağı rakamlar ve üzerinde anlaşılacak tutar bekleniyor.