Almanya'da sıkı güvenlik

Yazar: Ebru Duman

Tartışmaları ve endişeleri beraberinde getiren Yeni Federal Polis Yasası, siyasi çevreler ve sivil toplum kuruluşlarınca eleştirilse de kapsamlı polis reformu meclisten geçti. Federal İçişleri Bakanı Alexander Dobrindt; özellikle İHA tehditleri ve silah kontrolleri gibi artan güvenlik risklerine karşı Federal Polis Yasası’nın (Bundespolizeigesetz) temelden modernleştirilmesi ve polis yetkilerinin genişletilmesi gerektiğini savunarak, yeni yasanın gerekliliği üzerinde özellikle durmuştu.

Gerekçeler neler?

Federal İçişleri Bakanlığı'nın açıklamalarına göre, yürürlükteki yasa 1994 yılına ait ve o tarihten bu yana temel bir değişikliğe uğramadı. Ancak güvenlik politikasıyla ilgili durum son otuz yılda radikal bir şekilde değişti. Bu adımı tetikleyen ana faktörlerden biri, havadan gelen tehdit boyutunun değişmesi oldu: Federal Kriminal Dairesi (BKA) verilerine göre, 2025 yılından bu yana 1.000'den fazla şüpheli drone görüntülendi. Son olarak Leipzig Havalimanı'nda patlayıcı yüklü bir drone ile yaşanan olay büyük bir tedirginliğe yol açtı. Bu olay ve mevcut hukuki belirsizlikler, güvenlik açıklarının hızlı bir şekilde kapatılması için bir katalizör görevi gördü.

Yasa kapsamında hangi yenilikler öngörülüyor?

• Gözetim: "TKÜ" (Telekommunikationsüberwachung) dahil olmak üzere önleyici telekomünikasyon takibinin getirilmesi.

• Drone Mücadelesi: İHA'ların sensör taşıyıcı olarak kullanılması, potansiyel olarak tehlikeli drone'ların tespiti ve engellenmesi ile bildirim yükümlülükleri ve alandan uzaklaştırma/giriş yasağı kararlarının çıkarılması yetkileri.

• Kontroller: Tren istasyonları çevresindeki silah ve bıçak yasağı bölgelerinde kontroller yapılması.

• Sınır Dışı Gözaltısı: Federal Polis, gelecekte müsamaha belgesi (Duldung) bulunmayan ve yasal olarak ülkeyi terk etmekle yükümlü olan kişiler için doğrudan yetkili mahkemeye sınır dışı gözaltısı başvurusunda bulunabilecek.

• Veri Koruma ve Liyakat: Federal Polisin dürüstlük ve liyakatini korumak amacıyla yeni işe alımlarda güvenlik ve güvenilirlik incelemesi getiriliyor.

Kimler eleştiriyor ve neden?

Federal Meclis'te (Bundestag):

• Sol Parti (Die Linke): Milletvekili Clara Bünger, Federal Hükümeti bu planlarla "yeni bir Alman gizli polisi" yaratmakla suçladı. Bünger, bunun Nationalsozialismus suçlarından çıkarılan en temel ders olan gizli servisler ile polis arasındaki tarihsel ayrım ilkesini ihlal ettiğini belirtti. Ayrıca gelecekte AfD'nin hükümete katılması durumunda "anahtar teslimi devralabileceği" kontrolden çıkmış bir devlet mekanizması uyarısında bulundu.

• SPD: Milletvekili Sonja Eichwede suçlamaları reddetti. Amacın ayrım ilkesini esnetmek değil, halkı tehlikelerden korumak adına mevcut koruma açıklarını kapatmak olduğunu vurguladı. Aynı zamanda kurumların daha sıkı bir parlamento ve yargı denetimine tabi tutulacağını belirtti.

• Birlik 90/Yeşiller (Bündnis 90/Die Grünen): Federal Meclis Milletvekili Konstantin von Notz, Rusya'dan gelen büyüyen tehdit ışığında Federal İstihbarat Teşkilatı'nın (BND) yetkilerinin güncellenmesini prensipte anlayışla karşıladığını ifade etti. Ancak reformun Federal Anayasa Mahkemesi'nden dönmemesi için "yurt içindeki istihbarat faaliyetlerine yönelik aşırıya kaçan planların" geri çekilmesi gerektiğini söyledi. Özellikle psikoterapistler gibi mesleki sır saklama yükümlülüğü olan kişilerin korunmasına daha fazla dikkat edilmesi gerektiğini vurguladı.

Sivil Toplum ve Hukukçular:

• Uluslararası Af Örgütü (Amnesty International) & Human Rights Watch: İnsan hakları örgütleri; biyometrik kimlik tespiti, drone kullanımı veya otomatik veri analizi gibi önlemlerin anonimlik ve veri koruma hakkına ağır müdahalede bulunduğunu eleştiriyor. Buna gerekçe olarak müdahale eşiklerinin çok düşük olması, orantısızlık ve şeffaflık ile denetim yükümlülüklerinin eksikliği gösteriliyor. Önleyici gözaltı süresinin uzatılması da ciddi anayasal kaygılara yol açıyor.

• Alman Avukatlar Derneği (DAV) & Anayasa Hukukçuları: Uzmanlar, Federal Anayasa Mahkemesi kararlarına göre Federal Polisin sınır ve demiryolu güvenliği gibi dar sınırları çizilmiş görevleri olan özel bir polis teşkilatı olduğuna dikkat çekiyor. Yetkilerin genişletilmesiyle, eyalet genel polisi ile arasındaki farkın giderek belirsizleştiği ve bunun anayasal açıdan oldukça sakıncalı olduğu ifade ediliyor.

İstihbarat Servisleri İçin Genişletilmiş Yetkiler

İç istihbarat servisi Verfassungsschutz (Anayasayı Koruma Teşkilatı) ve dış istihbarat servisi (BND) için de yeni yetkiler üzerinde anlaşıldı. Gelecekte bu kurumlar sadece bilgi toplamak ve analiz etmekle kalmayıp, aktif olarak da müdahale edebilecek:

• Siber Savunma: Dijital alanda aktif karşı önlemler alma izni ("Hackback"ler).

• Teknoloji Kullanımı: Yapay zeka ve otomatik yüz tanıma sistemlerinin kullanımı ile verilerin saklanma sürelerinin uzatılması.

• Yurt İçi Operasyonlar: BND'nin, potansiyel saldırganları erkenden zayıflatmak amacıyla gelecekte yurt içinde de tehditleri engellemesine izin verilecek.

Temel Tartışma Konusu: Ayrım İlkesinin „Trennungsgebot“ İhlali mi?

Polis kurumları ile istihbarat servisleri arasındaki ayrım ilkesi, Almanya'da yüksek bir anayasal öneme sahiptir:

• Tarihsel Temel: 1949 yılında Müttefik Askeri Valileri tarafından yayımlanan "Polis Mektubu"na (Polizeibrief) dayanmaktadır. Bu mektup, Federal Devletin yalnızca dar yetkilere sahip uzmanlaşmış federal polis teşkilatları kurmasına izin veriyordu.

• Bilgi Edinme Özgürlüğü ve Kişisel Verilerin Korunması: Bilgi edinme özgürlüğü hakkından yola çıkarak, verilerin istihbarat servisleri ile polis arasında ilke olarak paylaşılamayacağı sonucu doğar. İstisnalara yalnızca çok dar kapsamlı durumlarda izin verilir ve bunlar operasyonel açıdan temel haklara son derece ağır bir müdahale oluşturur.

• Yetkilerin Sınırlandırılması: İstihbarat servisleri (gözaltı, arama veya el koyma gibi) cezai ve polisiye zor kullanma yetkilerini uygulayamaz. Onlar sadece bilgi toplama amacına hizmet ederken, doğrudan tehlikeyi önlemekten polis sorumludur. Amaç nettir: Ne bir gizli polis teşkilatı ne de polisiye yetkileri olan bir istihbarat servisi oluşturulmalıdır.

Ayrım İlkesine İlişkin Siyasi Tepkiler:

• Konstantin von Notz (Yeşiller): "Dobrindt bu reformla istihbarat servisleri ile polis arasındaki sınırı bulanıklaştırmaya çalışıyor. Bu köklü bir değişimdir ve kesinlikle Federal Anayasa Mahkemesi'nin önüne gelecektir."

• Clara Bünger (Sol Parti): "Tarihsel ayrım ilkesi hurdaya çıkarılıyor. İstihbarat servislerine operasyonel müdahale hakları, sabotaj yetkileri ve devlet eliyle hackleme imkanları verenler, yeni bir Alman gizli polisi inşa ediyor demektir. Bu, tarihi unutmaktır ve sorumsuzluktur."