Yemek ihalelerinde 12 milyarlık 'Ayşekadın' skandalı

Yemek ihaleleri için 15 dosyada 12,3 milyar liralık kamu zararı iddiası, hastane alımları ve şartname uygulamalarını gündeme taşıdı.

12,3 milyarlık fark iddiası

İddialara göre birlikte hareket ettiği öne sürülen 8-10 şirket, 2024-2026 dönemindeki 15 kamu yemek ihalesinde yaklaşık maliyetleri piyasa seviyesinin üzerinde gösterdi. Bu dosyalarda 12 milyar 175 milyon 771 bin lira bedelle yapılabileceği savunulan hizmetlerin 24 milyar 526 milyon 163 bin liraya ihale edildiği ileri sürüldü.

Aradaki 12 milyar 350 milyon 392 bin liralık fark, kamu bütçesinden fazla ödeme çıkabileceği iddiasının merkezinde yer alıyor. Sürecin yemek sayısı, öğün maliyeti, gramaj, işçilik ve malzeme hesabı üzerinden şekillendiği; yakın tekliflerin yaklaşık maliyeti ve sınır değeri yukarı taşıdığı savunuluyor.

Kamu yemek ihalelerinde idareler, belirlenen toplam öğün sayısı için firmalardan birim fiyat çalışması istiyor. İddiaya göre bazı firmalar bu aşamada benzer maliyetler sunarak daha düşük fiyatla yarışan şirketlerin sınır değerin altında kalmasına yol açıyor.

Şanlıurfa dosyası iptale gitti

Şanlıurfa'da 12 Ağustos 2026 tarihli hastane yemek ihalesi iki kısım halinde yapıldı. Birinci kısım 16 milyon 135 bin adet yemek için 246,68 lira birim maliyetle, ikinci kısım 18 milyon 379 bin 200 adet yemek için 274,07 lira birim maliyetle hesaplandı.

İlk bölümün 1 milyar 276 milyon 789 bin liraya, ikinci bölümün ise 2 milyar 198 milyon 668 bin liraya yapılabileceği öne sürüldü. Buna karşılık tekliflerin sırasıyla 2 milyar 837 milyon 511 bin lira ve 3 milyar 445 milyon 936 bin lira seviyesine çıktığı iddia edildi.

Bu hesapla Şanlıurfa dosyasında olası kamu zararı 2 milyar 807 milyon 990 bin lira olarak gösterildi. İhaleye katılan Nur Grup'un Kamu İhale Kurumu'na yaptığı başvurunun ardından süreç, Kamu Hastaneleri Genel Müdürlüğü tarafından iptal edildi ve yeniden ihale hazırlığına bırakıldı.

Balıkesir'de 11 Eylül 2026'da yapılan üç kısımlı hastane yemek ihalesi de benzer tartışmanın parçası oldu. Dosyada birim maliyetlerin 273,75 lira, 272,60 lira ve 272,52 lira olarak belirlendiği; sektör temsilcilerinin bu üç ihale için yaklaşık 707 milyon 44 bin liralık kamu zararı iddiası dile getirdiği belirtiliyor.

Teklif süresi fiyatı etkiledi

Adana'da 5 Mart 2026'da yapılan 15 milyon 163 bin adetlik hastane yemek ihalesi, teklif geçerlilik süresi üzerinden tartışmaya açıldı. İhalede birim maliyet 148,49 lira olarak belirlendi; 10 firma arasından iki şirket 80,08 lira ve 88,98 lira birim fiyat verdiği halde sınır değerin altında kaldığı için elendi.

Diğer altı firmanın 98,71 lira ile 118,40 lira arasında değişen tekliflerinin, geçerlilik süresi uzatılmadığı için devre dışı kaldığı iddia edildi. Böylece işin 1 milyar 214 milyon 328 bin lira yerine 2 milyar 246 milyon 711 bin liraya ihale edildiği ve 1 milyar 32 milyon 383 bin liralık fark oluştuğu öne sürüldü.

Şartname ayrıntıları da rekabet tartışmasının başka ayağı. İddialara göre bir firmanın “Ayşekadın sırık fasulye” yerine “taze fasulye”, başka bir firmanın ise “şekerpare kuru kayısı” yerine “kuru kayısı” yazdığı gerekçesiyle elendiği öne sürüldü.

Sektör temsilcileri, kamu yemek ihalelerinde ülke genelinde tek tip şartname ve merkezi yaklaşık maliyet hesabı uygulanmasını istiyor. Öneriye göre bakanlıklar bünyesinde kurulacak bağımsız komisyonlar, gıda ve işçilik maliyetlerindeki değişimi dikkate alarak yılda iki kez referans maliyet belirlemeli.

Eğer iptal ve yeniden ihale süreçleri yayılırsa kısa vadede hastanelerin yemek hizmeti planlaması zorlaşabilir, ancak kamu bütçesi üzerindeki fazla ödeme iddiası sınanmış olur. Mevcut yöntem sürerse tartışmanın gıda hizmeti şirketleri, yerel maliyet komisyonları ve kamu alımlarında rekabet denetimi üzerinde yoğunlaşması beklenir.