ABD Namibya'nın HIV Programlarına Sağladığı 45 Milyon Dolarlık Desteği Kesiyor

Finansal Destek 2027 Sonunda Bitiyor

Amerika Birleşik Devletleri, Namibya'nın HIV ile mücadele çalışmalarına sağladığı yıllık 45 milyon dolarlık mali yardımı 2027 mali yılının ardından durdurma kararı aldı. Bu tarihten sonra iki ülke arasındaki iş birliği, doğrudan finansman yerine yalnızca teknik destek odaklı bir yapıya evrilecek. Namibya hükümetinin, HIV hizmetlerini kendi ulusal bütçesine dahil etmesi gerekecek.

Söz konusu kararın temelinde, sağlık verilerinin paylaşımı ve biyolojik numunelere erişim konusunda yaşanan görüş ayrılıkları yatıyor. Namibyalı yetkililer, ABD'nin talep ettiği şartların ülkenin anayasal gizlilik hakları ve ulusal egemenlik ilkeleriyle çeliştiğini belirterek teklifi reddetti.

Küresel Yardım Stratejisinde Değişim

Bu adım, Washington yönetiminin dış yardım anlaşmalarını yeniden yapılandırma stratejisinin bir parçası olarak değerlendiriliyor. ABD, alıcı ülkelerin dışa bağımlılığını azaltmayı ve kendi ulusal çıkarlarını korumayı hedefleyen yeni bir model uyguluyor. 2025'in sonundan bu yana yaklaşık 30 farklı ülke ile benzer içerikli yeni anlaşmalar imzalandı.

Benzer veri paylaşımı talepleri, Afrika genelinde farklı diplomatik gerilimlere yol açtı. Zimbabve 367 milyon dolarlık bir paketi reddederken, Gana da önerilen şartları kabul etmedi. Kenya'daki 2,5 milyar dolarlık anlaşma hukuki süreçler nedeniyle askıya alınırken, Zambiya da benzer taleplere karşı çekincelerini dile getirdi.

Namibya'nın Sağlık Karnesi ve Gelecek

Namibya, HIV ile mücadelede önemli başarılar elde etmiş bir ülke olarak öne çıkıyor. UNAIDS verilerine göre, HIV ile yaşayan bireylerin yüzde 96'sı durumundan haberdar, tanı konulanların yüzde 98'i tedavi görüyor ve tedavi alanların yüzde 98'inde virüs baskılanmış durumda. ABD, 2003 yılından bu yana bu alanda ülkeye 1,1 milyar dolardan fazla kaynak aktardı.

Şu anki en büyük belirsizlik, Namibya'nın yıllık 45 milyon dolarlık boşluğu kendi bütçesiyle nasıl kapatacağıdır. Bu mali yükün, ülkedeki kamu sağlığı hizmetlerinin kalitesini etkileyip etkilemeyeceği ise henüz netlik kazanmadı. İki ülke, geçiş sürecini yönetecek yeni bir ikili sağlık anlaşması üzerinde görüşmelerini sürdürüyor.

Bu gelişme, ABD'nin Güney Afrika'daki 400 milyon doları aşan HIV desteklerini kademeli olarak sonlandırma kararıyla benzerlik gösteriyor. AIDS ile Mücadele Acil Durum Planı (PEPFAR) kapsamında yirmi yıldır süren desteklerin azaltılması, bölgedeki sağlık politikalarında köklü bir dönüşümü zorunlu kılıyor.