Türkiye tekstil ihracatı ilk çeyrekte %8 düştü

Türkiye’nin tekstil ve hammaddeleri ihracatı 2024’ün ilk çeyreğinde geçen yılın aynı dönemine göre değer bazında %8, miktar bazında %10 geriledi. Ocak-Mart döneminde 181 ülke ve serbest bölgeye toplam 2,23 milyar dolarlık satış yapıldı ve ihracat hacmi 600.430 ton oldu. Bu tablo, sektörün dış talepteki yavaşlama ve fiyat baskısı gibi kanallardan aynı anda etkilendiğine işaret ediyor.

Ürün kırılımında gelirlerin ana kaynağı kumaş oldu. Kumaş ihracatı 1,37 milyar dolar ile toplamın en büyük bölümünü oluşturdu; iplik 570,37 milyon dolar, elyaf 288,56 milyon dolar seviyesinde kaldı. Bu dağılım, katma değer zincirinde kumaşın hâlâ belirleyici kalem olduğunu, ancak iplik ve elyaf tarafında da anlamlı bir hacim bulunduğunu gösteriyor.

Pazar kompozisyonunda Avrupa Birliği ülkeleri %39 payla ilk sırayı aldı ve 872,88 milyon dolarlık ihracat gerçekleşti. Afrika ülkeleri 343,51 milyon dolar ile ikinci büyük bölgesel pazar oldu. Ülke bazında en yüksek satış 187,00 milyon dolar ile İtalya’ya yapıldı; bu sonuç, Türkiye tekstilinin AB tedarik zincirleriyle bağının sürdüğünü gösteren bir veri olarak öne çıkıyor.

Bazı pazarlarda artışlar genel düşüşü dengelemeye yetmedi. İngiltere’ye ihracat %20 artışla 144,13 milyon dolara, İspanya’ya ihracat %4 artışla 143,39 milyon dolara çıktı. Amerika kıtasına ihracat %17,2 artarak 187,86 milyon dolara yükseldi; bu artış, pazar çeşitlendirme çabasının belirli bölgelerde karşılık bulduğunu gösteriyor.

Bölgesel katkıda Güneydoğu Anadolu öne çıktı. Bölge, toplam ihracatın yaklaşık %20’sini karşılayarak 447,85 milyon dolarlık ihracat üretti. Bu pay, tekstil ve hammaddeleri üretim kapasitesinin belirli sanayi havzalarında yoğunlaştığını ve bölgesel istihdam ile ihracat gelirleri açısından sektörün kritik rolünü koruduğunu ortaya koyuyor.

İlk çeyrek verileri, sektörün kısa vadede iki temel dinamiğe duyarlı olduğunu gösteriyor: ana pazarlarda talep koşulları ve birim fiyatların seyri. Miktardaki düşüşün değerdekinden daha yüksek olması, ortalama fiyat/ürün karması etkilerinin toplam geliri kısmen sınırladığını düşündürüyor. Önümüzdeki dönem için performans, AB’de sipariş döngüsü, alternatif pazarlardaki büyüme hızı ve ürün karmasının daha yüksek katma değerli kalemlere kayıp kaymaması gibi faktörlerle şekillenebilir.

Olası Etkiler

Ülke Etkisi: İhracattaki gerileme, dış ticaret gelirleri ve sanayi üretimi kanalıyla büyüme görünümünü etkileyebilir. Bölgesel yoğunlaşma nedeniyle istihdam ve kapasite kullanımındaki değişimler belirli illerde daha hızlı hissedilebilir.

Sektör Etkisi: Kumaşın gelirdeki ağırlığı, firmaların ürün karması ve fiyatlama gücünü öne çıkarabilir. Pazar çeşitlendirmesi sinyali veren Amerika ve bazı Avrupa pazarlarındaki artışlar, satış stratejilerinde yeniden dengelemeyi hızlandırabilir.

Piyasa Etkisi: Sektör gelirlerindeki düşüş, tekstil şirketlerinin nakit akışı ve işletme sermayesi ihtiyacı üzerinden kredi talebini etkileyebilir. İhracat kompozisyonu ve bölgesel performans, şirket bazlı risk primleri ve tedarik zinciri sözleşmelerinin fiyatlamasında rol oynayabilir.