Dış ticaret haddi Ağustos’ta 90,0’a gerileyerek maliyet baskısını gösterdi

TÜİK, Ağustos 2026’da dış ticaret haddinin yıllık 4,3 puan düşüşle 90,0’a gerilediğini açıkladı; veri ithalat maliyet baskısını gösterdi. Dış ticaret haddi Ağustos 2025’te 94,3 seviyesindeydi. Endeks, ihracat birim değer endeksinin ithalat birim değer endeksine bölünmesiyle hesaplanıyor.

Veri, Türkiye’nin ihracatta fiyat artışı elde etmesine rağmen ithalat tarafındaki birim değer artışının daha hızlı olduğunu gösterdi. TÜİK verilerine göre ihracat birim değer endeksi geçen yılın aynı ayına göre yüzde 8,5 yükselirken, ithalat birim değer endeksi yüzde 13,7 arttı. Bu makas, ithal girdiye bağımlı sektörlerde maliyet ve kârlılık hesabını yatırımcılar açısından daha izlenir hale getiriyor.

İhracat miktar endeksi Ağustos’ta yıllık bazda yüzde 0,4 geriledi. İthalat miktar endeksi aynı dönemde yüzde 2,8 düşerek dış ticaret hacminde miktar tarafında da zayıflamaya işaret etti. Mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış ithalat miktar endeksi temmuzdaki 114,6 seviyesinden yüzde 2,5 azalışla ağustosta 111,7’ye indi.

İthalat fiyatları ihracatı aştı

İthalat birim değer endeksindeki yıllık artışın ana kalemlerinde yakıtlar öne çıktı. TÜİK verilerine göre ithalat birim değer endeksi yakıtlarda yüzde 35,9, ham maddelerde yüzde 12,5 ve imalat sanayinde yüzde 7,5 yükseldi; gıda, içecek ve tütün kaleminde ise yüzde 4,2 geriledi. İhracat tarafında birim değer endeksi yakıtlarda yüzde 47,1, ham maddelerde yüzde 10,9, gıda, içecek ve tütünde yüzde 7,4, imalat sanayinde yüzde 5,1 arttı. Buna rağmen toplam dış ticaret haddindeki gerileme, ithalat birim değerlerinin genel ortalamada ihracat birim değerlerinden daha hızlı yükseldiğini gösterdi. Bu durum, özellikle enerji ve ara malı ithalatı kullanan üreticiler için maliyet kanalını öne çıkarıyor. Miktar endeksleri, fiyat gelişmelerinden ayrı olarak dış ticarette hacim tarafının seyrini gösteriyor. İhracat miktar endeksinde gıda, içecek ve tütün yüzde 1,9, ham maddeler yüzde 19,3 artarken, yakıtlar yüzde 20 ve imalat sanayi yüzde 4,5 geriledi. İmalat sanayindeki miktar düşüşü, sanayi üretimi ve ihracat siparişleri açısından izlenecek kalemlerden biri. Arındırılmış endekslerde ayrışma var Mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış ihracat miktar endeksi temmuzdaki 143,6 seviyesinden yüzde 1 artışla ağustosta 145,0’a çıktı. Takvim etkilerinden arındırılmış ihracat miktar endeksi ise yıllık bazda yüzde 0,4 düşüşle 140,5 oldu. Bu ayrışma, aylık düzeltilmiş seride toparlanma görülürken yıllık karşılaştırmanın hâlâ sınırlı düşüşe işaret ettiğini gösteriyor.

İthalat miktar endeksinde alt kalemler daha karışık bir tablo verdi. TÜİK’e göre gıda, içecek ve tütünde yıllık yüzde 36,2, ham maddelerde yüzde 8,3 artış kaydedildi; yakıtlarda yüzde 1,6 ve imalat sanayinde yüzde 0,5 düşüş gerçekleşti. Arındırılmış toplam ithalat miktarındaki aylık düşüş, iç talep, stok yönetimi ve üretim için ara malı talebi açısından şirket bilançolarına yansıyabilecek bir veri seti sunuyor.

Finansal piyasalar açısından dış ticaret haddi, cari denge ve şirket marjları üzerinden izleniyor. Eğer ithalat birim değerleri ihracat birim değerlerinden daha hızlı artmayı sürdürürse, ithal girdi kullanan şirketlerde maliyet baskısı daha görünür hale gelebilir; küresel emtia fiyatları ve kur oynaklığının sınırlı kaldığı bir senaryoda ise dış ticaret haddindeki baskı azalabilir. İzlenecek ana veri, sonraki aylarda enerji ve imalat sanayi birim değerlerinin ihracat fiyatlarına göre nasıl şekilleneceği olacak.