Trump’tan İngiltere’ye Falkland mesajı: Tutumumuzu gözden geçiririz

Trump, Falkland Adaları çıkışıyla Londra’ya savunma baskısını artırdı. Sözler, NATO harcama tartışmasına yeni bir başlık açtı.

Falkland sorusu Beyaz Saray’da

ABD Başkanı Trump, Beyaz Saray’da gazetecilerin Falkland Adaları konusunda Washington’ın pozisyonunu yeniden değerlendirip değerlendirmediği sorusuna yanıt verdi. Trump, “Her pozisyonu her zaman gözden geçiririm. Bu da onlardan biri” dedi.

Açıklama, ABD’nin İngiltere’ye yönelik savunma harcaması baskısının egemenlik dosyalarına kadar genişleyebileceği değerlendirmelerini güçlendirdi. Adı açıklanmayan bir ABD’li yetkiliye dayandırılan haberlerde, Londra’nın savunma taahhütlerinden uzaklaşması halinde Washington’ın Falkland tutumunu değiştirebileceği öne sürülmüştü.

Tartışmanın zamanlaması, İngiltere Maliye Bakanı John Healey’nin 28 Ekim’de açıklayacağı ilk bütçe öncesine denk geldi. Basına yansıyan haberlerde Londra’nın savunma harcamalarını 2030’a kadar GSYH’nin %3’üne çıkarma hedefinden geri adım atabileceği belirtilmişti.

1800 'dengelen egemenlik dosyası

ABD, Falkland Adaları’nın nihai egemenliği konusunda resmi olarak tarafsız bir çizgi izliyor. Ancak Washington’ın pratikteki ilişkileri, 1800'den bu yana büyük ölçüde İngiltere’nin kontrolünde bulunan adalarda Londra yönetimini muhatap alıyor.

Arjantin, Güney Atlantik’teki adalar üzerinde egemenlik iddiasını sürdürüyor ve bölge için Malvinas adını kullanıyor. Bu nedenle ABD’nin söyleminde yapılacak bir değişiklik, hukuki sonuçlarından bağımsız olarak Londra açısından diplomatik maliyet taşıyabilir.

Dosyanın ağırlığı 1982 savaşından geliyor. Arjantin’in adaları işgal etmesinin ardından dönemin İngiltere Başbakanı Margaret Thatcher bölgeye donanma göndermiş, çatışmalarda 649 Arjantinli ve 255 İngiliz asker hayatını kaybetmişti.

Dönemin ABD Başkanı Ronald Reagan, Arjantin’deki askeri yönetimle ilişkilere rağmen savaş sırasında İngiltere’ye diplomatik destek verdi. Falkland Savaşı, Thatcher ile Reagan arasındaki siyasi yakınlığın en görünür sınavlarından biri olarak kaldı.

Lahey hedefi Londra’yı zorluyor

Trump, hem ilk hem de ikinci başkanlık döneminde müttefiklerin savunma bütçelerini artırmasını istedi. NATO üyeleri Lahey’de düzenlenen zirvede, 2035’e kadar savunma ve güvenlikle bağlantılı harcamaları GSYH’nin yüzde 5’ine çıkarma hedefinde anlaşmıştı.

Bu hedef, İngiltere’nin kendi bütçe disipliniyle savunma taahhütleri arasındaki gerilimi büyütüyor. Londra’nın 2030 için belirlenen %3 hedefinden vazgeçmesi halinde, Washington’ın baskısının NATO içindeki yük paylaşımı tartışmasına bağlanması beklenebilir.

Falkland dosyası son aylarda başka bir kanaldan da gündeme gelmişti. Nisan ayında basına sızan bir Pentagon e-postasında, İngiltere’nin Trump’ın İran’la savaşa girme kararına destek vermemesi üzerine Londra’nın adalardaki egemenlik iddiasının yeniden değerlendirilmesi önerilmişti.

Milei yakınlığı hesabı değiştiriyor

Trump’ın Arjantin Devlet Başkanı Javier Milei ile kurduğu yakın ilişki, Falkland tartışmasına ikinci bir siyasi katman ekliyor. Milei, Trump’ın geçen yıl düzenlenen ikinci yemin törenine katılmış ve Malvinas iddiasını açık biçimde desteklemişti.

Trump yönetimi geçen yıl ekonomik krizle mücadele eden Arjantin’e 20 milyar dolarlık finansman sağlamıştı. Destek, Milei’nin La Libertad Avanza partisinin parlamento seçimlerini kazanmasına bağlanmış; seçimden sonra ABD, gıda fiyatlarını düşürmek amacıyla Arjantin’den sığır eti ithalatına izin vermişti.

Adalardaki seçmenlerin tercihi ise Londra’nın elindeki en güçlü siyasi dayanaklardan biri. 2013 referandumunda oy kullanan 1.517 kişiden 1.513’ü İngiltere’ye bağlı kalmak istediğini belirtmişti.

Falkland gerilimi futbol üzerinden de görünür oldu. Temmuz ayında Dünya Kupası yarı finalinde Arjantin’in İngiltere’yi 2-1 yenmesinden sonra Arjantinli futbolcular “Las Malvinas son Argentinas” pankartı açmış, FIFA Arjantin Futbol Federasyonu’na sportif olmayan gösteri kurallarını ihlal ettiği gerekçesiyle 235.000 dolar ceza vermişti.

Falkland senaryoları NATO’ya uzanıyor

Eğer Washington söylem düzeyinde kalırsa, küresel makro etki sınırlı olur; baskı daha çok NATO içinde bütçe hedefleri ve yük paylaşımı üzerinden ilerler. Bu durumda İngiltere için ana maliyet diplomatik gerilim, savunma sektörü içinse kamu harcaması hedeflerinin bütçede nasıl yazılacağı olur.

Eğer ABD resmi tutumunu değiştirirse, Londra’nın Güney Atlantik’teki pozisyonu sembolik bir destek kaybıyla karşılaşır ve Arjantin’in diplomatik alanı genişleyebilir. Böyle bir hatta NATO içi güven tartışması büyür; İngiltere’nin savunma planlaması ve Avrupa savunma sanayisi için bütçe taahhütlerinin korunması daha kritik hale gelir.