Süleymaniye ve Zeyrek sergisi Metrohan’da açıldı: 50 yıllık belgeleme serüveni

İstanbul Büyükşehir Belediyesi ile Alman Arkeoloji Enstitüsü’nün ortaklaşa hazırladığı “Bir Yaka, İki Hikâye: Süleymaniye ve Zeyrek, Dünya Mirası Alanlarında Yaşam” sergisi, Beyoğlu Tünel Meydanı’ndaki Metrohan’da açıldı. Sergi, 1985’te UNESCO Dünya Mirası Listesi’ne giren Süleymaniye ve Zeyrek’in ahşap konut dokusunu ve yaklaşık 50 yıllık belgeleme çalışmalarını bir araya getiriyor.

Ziyaretler pazartesi hariç her gün 10.00–18.00 saatleri arasında ücretsiz yapılabiliyor. Sergi 21 Mayıs–20 Eylül 2026 tarihleri arasında açık kalacak.

Çalışma, İBB ile Alman Arkeoloji Enstitüsü’nün (DAI) Süleymaniye Koruma Raporu sürecinde başlayan ortak araştırmalarının devamı olarak kurgulandı. İki kurum, iki komşu miras alanını “yaşayan miras” ve “mirastan öğrenme” yaklaşımlarıyla birlikte ele alırken, alanların ortak kentsel kimliğini öne çıkarıyor.

Sergi, bugün kent morfolojisindeki dönüşümler nedeniyle ayrı algılanan Zeyrek ve Süleymaniye’yi, uzun soluklu araştırma ve belgeleme çalışmaları üzerinden yeniden tek bir bütün olarak okuyor. Böylece hem yapı ölçeğinde hem de mahalle düzeyinde mirasın sürekliliği ile dönüşümü aynı çerçevede izlenebiliyor.

Belgeleme mirası ve işbirliği

1977–1981 saha çalışmaları

Serginin çıkış noktasını, DAI’nin 1977–1981 yıllarında Zeyrek’te yürüttüğü saha çalışmaları oluşturuyor. Bu araştırmalara Darmstadt Teknik Yüksekokulu, Karlsruhe Üniversitesi, Tübingen Üniversitesi ve İTÜ’den öğrenciler katkıda bulundu. O dönemde üretilen rölöveler, fotoğraflar ve notlar, bugünkü içerik için temel bir arşiv teşkil ediyor.

İki alanın ortak kentsel kimliği

Yaklaşık yarım yüzyıla yayılan bu belgeleme birikimi, Zeyrek ve Süleymaniye’nin paylaştığı ahşap konut geleneğini, sokak örgüsünü ve gündelik yaşam pratiklerini birlikte değerlendiriyor. Sergi, bu ortak kimliği görünür kılarak, iki mahallenin birbirini tamamlayan tarihsel dokusunu izleyiciye bütüncül bir anlatımla sunuyor.

Öncü çalışmaların görünür kılınması

Sergi, alanların Dünya Mirası olarak ilan edilmesine uzanan süreçte gerçekleştirilen öncü bilimsel çalışmaları öne çıkarıyor. Erken dönem belgeler güncel okumalarla birlikte değerlendirilerek hem koruma politikalarına hem de İstanbul’un toplumsal hafızasına dair bir karşılaştırma zemini sunuyor.

Sergi kurgusu ve ziyaret bilgileri

Beş eksenli anlatı ve çokdilli içerik

Türkçe, Almanca ve İngilizce hazırlanan sergi; araştırmacıların ses ve video kayıtlarıyla desteklenen kentsel doku analizlerinden sokaktaki gündelik yaşamın izlerine, yapı hikâyelerini somutlaştıran titiz rölöve ve maketlerden 1:1 ölçekli ahşap mimari detaylara uzanan beş ana eksen etrafında kurgulandı. Ziyaretçiler, belgeler ve maketler aracılığıyla farklı ölçeklerde bir zaman-mekân okuması yapabiliyor.

Ziyaret saatleri ve erişim

Sergi, Metrohan’ın üçüncü katında pazartesi hariç her gün 10.00–18.00 arasında ücretsiz ziyaret edilebiliyor. Organizasyonun ilerleyen dönemde Almanya’da da sergilenmesi planlanıyor.

İşbirliği kapsamında geliştirilen çalışmaların sürmesi ve serginin farklı izleyici kitlelerine ulaşması bekleniyor. Almanya’daki gösterimin takvimi ve ek programlara ilişkin duyuruların paylaşılması izleniyor olacak.