Rusya Yüksek Mahkemesi savaş karşıtı Yabloko partisini seçimlerden menetti

Yabloko, Rusya Yüksek Mahkemesi’nin aday listesini iptal etmesiyle gelecek ayki parlamento seçimlerinde yarışamayacak.

Karar, Ukrayna savaşına açıkça karşı çıkan tek kayıtlı siyasi partinin oy pusulasından çıkarılması anlamına geliyor. Merkez Seçim Komisyonu, Yabloko’nun listesini temmuz sonunda onaylamıştı; mahkeme süreci bu onayı seçim takvimi içinde tersine çevirdi.

Rodina davası listeyi düşürdü

Dava, Kremlin yanlısı milliyetçi Rodina partisinin başvurusu üzerine görüldü. Rodina, Yabloko’nun internet sitesindeki bazı içeriklerin "uluslararası LGBT hareketini" desteklediğini ve bunun aşırılıkçılıkla bağlantılı sayılması gerektiğini öne sürdü.

Rusya Yüksek Mahkemesi, tüzel kişiliği bulunmayan "uluslararası LGBT hareketini" 2023’te aşırılıkçı ilan etmişti. Rodina ayrıca bir Yabloko yöneticisinin röportajında Sovyet döneminden "Her Zaman Güneş Olsun" şarkısının sözlerini aktarmasını telif hakkı ihlali olarak gösterdi.

Duruşmada Rusya’nın mali denetim kurumu da partinin Almanya ve ABD dahil yabancı ülkelerden üçüncü kişiler üzerinden para aldığını iddia etti. Yabloko ise kampanyasını "Barış ve özgürlük için, korkusuz bir yaşam için" sloganıyla yürütüyor; ateşkes, diplomasi ve siyasi baskıların bitmesi çağrısı yapıyordu.

Adliye önünde elmalı protesto

Mahkeme binası önünde çoğu genç yüzlerce kişi Yabloko’ya destek vermek için toplandı. Partinin adının Rusçada "elma" anlamına gelmesine gönderme yapan bazı destekçiler yanlarında elma taşıdı.

Karar açıklandıktan sonra kalabalık "Utanç" sloganları attı. Gösteri, partinin kurumsal gücü sınırlı olsa da savaş karşıtı seçmenler için sembolik yerinin sürdüğünü gösteren nadir kamusal tepkilerden biri oldu.

Yabloko’nun çıkarılmasının ardından, Merkez Seçim Komisyonu’nun daha önce onay verdiği 11 partiden 10’u yarışta kaldı. Bu partilerin hiçbiri Ukrayna’daki savaşa Yabloko gibi açık karşıtlık üzerinden kampanya yürütmüyor.

2003 sonrası sandalyesiz parti

Yabloko, 1990’larda Rusya’daki liberal siyasetin öne çıkan hareketlerinden biriydi. Parti, 2003’ten bu yana Devlet Duması’nda sandalye kazanamadı; 2021 parlamento seçimlerinde oyların yalnızca 1,34%’ünü aldı.

Buna rağmen Yabloko, 2021’den sonra yapılan seçimlerin tamamına katılmıştı. Parti geçmişte Çeçenistan savaşına, Kırım’ın 2014’te ilhakına ve Rusya’nın 2022’de Ukrayna’ya karşı başlattığı geniş çaplı savaşa karşı çıkmıştı.

Mahkeme kararından önce partinin bazı önde gelen isimleri de seçim yarışının dışında kalmıştı. Başkan yardımcılarından Maksim Kruglov, Buça ve Mariupol dahil Ukrayna kentlerindeki sivil ölümlerine ilişkin sosyal medya paylaşımları nedeniyle haziranda yedi yıl hapis cezasına çarptırıldı.

Parti ayrıca seçim kampanyası için bağış çağrısı yaptıktan kısa süre sonra bir siber saldırıya uğradığını açıkladı. Bu gelişmeler, aday listesi iptalinden önce de Yabloko’nun kampanya kapasitesinin hukuki ve teknik baskılarla daraldığını gösterdi.

Savaş karşıtı seçmenin hesabı

Karar kesinleşmiş takvim içinde uygulanırsa, savaş karşıtı seçmenlerin önündeki yasal parti seçenekleri daha da sınırlanacak. Katılımın düşmesi halinde bunun en doğrudan siyasi sonucu, parlamentoda çoğunluğu elinde tutan ve Devlet Başkanı Vladimir Putin’i destekleyen Birleşik Rusya’nın avantajını koruması olabilir.

Seçim sürecinde bundan sonraki somut eşik, kalan 10 partinin kampanya yürütme alanı ve savaş karşıtı seçmenin sandık davranışı olacak. Yabloko için ise mesele yalnızca gelecek ayki yarış değil; parti, 2003’ten beri aşamadığı parlamento dışı konumunu artık oy pusulası dışında savunmak zorunda kalacak.