Irak'ta beş yıl tutulan mühendis Robert Pether İrlanda'ya döndü.

Irak'ta beş yılı aşkın süre boyunca hürriyetinden yoksun bırakılan Avustralyalı makine mühendisi Robert Pether, hakkındaki yurt dışına çıkış yasağının kaldırılmasının ardından İrlanda'ya ulaştı. Bağdat Merkez Bankası inşaatındaki bir ticari anlaşmazlık nedeniyle alıkonulan 51 yaşındaki mühendis, Dublin Havalimanı'nda ailesi tarafından karşılandı. Pether'ın dört yılı hapishanede, yaklaşık bir yılı ise seyahat engeli altında geçen zorlu süreci nihayet sona erdi.

Irak mahkemesi, geçen hafta Pether hakkındaki tüm yargılama sürecini delil yetersizliği gerekçesiyle düşürdü. Yasal engellerin kalkması üzerine mühendis, Türkiye aktarmalı uçuşla Dublin'e seyahat etti. Eşi Desree Pether ve çocuklarıyla buluşan mühendis, uzun süren belirsizliğin ardından ailesine kavuşmanın rahatlığını yaşadı.

Ticari Anlaşmazlıktan Cezaevine Uzanan Süreç

Olayların geçmişi, Dubai merkezli CME Consulting şirketinde çalışan Pether ve Mısırlı meslektaşı Khalid Radwan'ın Nisan 2021'de Bağdat'a gitmesine dayanıyor. Irak Merkez Bankası projesinde çalışan ikili, idare ile şirket arasındaki sözleşme krizini çözmek amacıyla düzenlenen bir toplantıya katılmıştı. Ancak görüşme sonrasında her iki çalışan da gözaltına alındı.

Irak makamları, mimar ve alt yüklenicilere aktarılması gereken fonların usulsüz kullanımı iddiasıyla Pether'a hapis ve para cezası verdi. Pether ise bu süreçte suçlamaları reddederek mesleki bir ticari anlaşmazlığın kurbanı olduğunu savundu. Mahkemenin son kararı, yıllardır süren hukuki kilitlenmeyi tamamen çözdü.

Serbest kalma süreci; İrlanda, Avustralya, Mısır ve Irak yetkililerinin katıldığı geniş kapsamlı diplomatik temaslar sonucunda gerçekleşti. Süreçte uluslararası tahkim ve arabuluculuk alanında uzmanlaşan Slaney Advisors ekibi de hukuki destek sundu. Farklı ülkelerin ve kurumların ortak çabası, krizin diplomasi masasında çözülmesini sağladı.

Uluslararası Hak İhlali İddiaları ve Riskler

Birleşmiş Milletler Keyfi Tutuklamalar Çalışma Grubu, 2022 yılında yayımladığı raporda Pether'ın alıkonulmasının uluslararası hukuka aykırı olduğunu açıklamıştı. Raporda, tutuklamanın zorla kaybettirme niteliği taşıdığı ve yargılama sürecinin adil yürütülmediği vurgulandı. Ayrıca gözaltı sürecinde psikolojik ve fiziksel baskı uygulandığına dair iddialar belgelendi.

Avustralya hükümeti, vatandaşının serbest bırakılması için Irak yönetimi nezdinde 200'den fazla girişimde bulunduğunu bildirdi. Ancak bu tür olaylar, yüksek riskli bölgelerde görev yapan uluslararası sözleşmeli çalışanların hukuki güvencesizliğini bir kez daha gündeme taşıyor. Ticari ihtilafların cezai soruşturmalara dönüşme riski, küresel mühendislik projelerinde çalışan uzmanlar için ciddi bir tehdit oluşturuyor.

Pether'ın tahliyesi olumlu bir gelişme olarak değerlendirilse de ticari anlaşmazlıkların ceza hukukuna konu edilmesi uluslararası iş dünyasında endişe yaratıyor. Şirketlerin taraf olduğu anlaşmazlıklarda kişisel özgürlüklerin kısıtlanması, gelişmekte olan pazarlardaki doğrudan yabancı yatırımlar için hâlâ büyük bir risk unsuru olmaya devam ediyor.