Petrol fiyatları Suudi tesisine saldırı sonrası yükseldi

Suudi Aramco bünyesindeki Şeybe petrol sahasına yönelik bir insansız hava aracı saldırısı gerçekleştirildiğine dair haberlerin ardından uluslararası piyasalarda petrol fiyatları yukarı yönlü hareketlendi. Yaşanan olayda iki kişinin hayatını kaybettiği bildirilirken, tesisteki ham petrol üretiminin herhangi bir aksama olmadan sürdüğü aktarıldı. Güvenlik durumundaki bozulmanın diplomatik bir yansıması olarak, Washington yönetiminin Riyad'daki elçilik personelinin bir bölümüne ülkeyi terk etme talimatı verdiği belirtildi.

Haberlerin piyasaya ulaşmasıyla birlikte Asya işlemlerinde Batı Teksas tipi (WTI) ham petrolün varil fiyatı yüzde 0,8 artış kaydederek 97,91 dolara yükseldi. Brent petrol ise bir önceki seanstaki sakin seyrin ardından yeniden 110 dolar seviyesinin üzerine çıktı. Sahadaki üretimin doğrudan zarar görmediği teyit edilse de Orta Doğu kaynaklı jeopolitik risklerin yeniden alevlenmesi piyasalardaki alımları tetikledi.

Küresel sevkiyatlar ve Boğaz güvenliği

Yıl genelinde yüzde 80'e yakın değer kazanan petrol fiyatları, bölgedeki gerilimlerin enerji koridorlarına olası etkileri nedeniyle dalgalı seyrini sürdürüyor. Bununla birlikte finans kuruluşları ve piyasa aktörleri, küresel ham petrol taşımacılığının kriz öncesi düzeylere yaklaştığına dikkat çekiyor. Raporlar, Hürmüz Boğazı'ndan geçen bazı tankerlerin takip sistemlerini kapatarak görünürlüklerini azaltmasının ihracat toparlanmasında rol oynadığını gösteriyor.

Ham petrol taşımacılığındaki bu toparlanma, akaryakıt piyasasının tamamı için kesin bir rahatlama anlamına gelmiyor. Rafine edilmiş ürün sevkiyatlarının halen kısıtlı kalması, ham petrol akışındaki iyileşmenin nihai yakıt tüketicilerine aynı oranda yansımamasına yol açıyor. Bu durum ham petrol arzı ile dizel gibi işlenmiş yakıtlar arasındaki piyasa ayrışmasını belirginleştiriyor.

İşlenmiş ürün piyasasında dizel baskısı

Küresel piyasalarda özellikle dizel arzı üzerindeki baskı en belirgin risk unsurlarından biri olarak öne çıkıyor. Ukrayna'nın Rus rafineri altyapısına yönelik saldırılarının işleme kapasitesini düşürmesi, küresel dizel tedarikindeki sıkışıklığı derinleştirdi. Çeşitli hükümetlerin stratejik rezervlerden yakıt salımı yaparak piyasayı rahatlatma girişimlerine rağmen, nihai ürünlerdeki darlık tam olarak giderilebilmiş değil.

Amerika Birleşik Devletleri Enerji Enformasyon İdaresi verileri de ham petrol ve distilat stokları arasındaki zıt eğilimi ortaya koydu. Açıklanan rakamlara göre ticari ham petrol stoklarında 3 milyon varili aşan bir düşüş yaşanırken, distilat stoklarında yaklaşık 2 milyon varillik artış gerçekleşti. Distilat stoklarındaki bu toparlanma kısa vadeli bir denge sunsa da küresel ölçekteki rafine ürün kısıtlarının tamamen sona erdiğini göstermiyor.

Olası senaryolar ve piyasa riskleri

Şeybe sahasındaki operasyonların kesintisiz sürmesi ve deniz sevkiyatlarının devam etmesi durumunda, ham madde arzının rafineriler için erişilebilir kalması öngörülüyor. Bu senaryo enerji maliyetlerindeki küresel baskının daha fazla tırmanmasını önleyebilir; ancak işlenmiş ürün kısıtları ayrı bir maliyet unsuru olarak kalmayı sürdürecektir.

Tesisleri veya deniz rotalarını hedef alabilecek yeni saldırıların yaşanması halinde ise rafinerilerin tedarik güvenliği ciddi risk altına girebilir. Önümüzdeki süreçte Şeybe sahasındaki üretimin istikrarı, sevkiyatların sürekliliği ve ham petrol bolluğunun işlenmiş ürün piyasalarına ne ölçüde yansıyacağı temel belirleyiciler olacaktır.