Norveç ordusunda Çin skandalı

Norveç ordusunun tatbikatında kiralık araç kayıtlarının silindiği bildirildi; hassas verilerin başka sistemlere aktarılıp aktarılmadığı bilinmiyor.

Eylüldeki tatbikata katılan Teğmen Fredrik Blanck, askerlerin bilgileri dışında çekilmiş görüntüleri araçlarda bulduklarını anlattı. Blanck’ın açıklamasına göre görüntüler, personelin araçlara giriş ve çıkışlarını, yolculuk güzergâhlarını, yolcuların alındığı yerleri ve duraklamaların sürelerini gösteriyordu. Böylece kayıtların yalnızca araç kullanımını değil, görev sırasındaki personel hareketlerini de kapsadığı anlaşılıyor.

Olaya ilişkin 8 Ekim tarihli aktarımda, tesis girişlerinde kullanılan güvenlik kodlarının da kayda girdiği belirtildi. Araçlardaki görüntülerin kaldırıldığı bildirilse de başka bir yerde kopyalarının bulunup bulunmadığı açıklığa kavuşmuş değil. Kayıtların Çin’e ulaştığını ya da Çin istihbaratı tarafından ele geçirildiğini gösteren bir kanıt sunulmuş değil.

Kiralama sözleşmeleri ve şirket bağlantıları

Norveç Silahlı Kuvvetleri, rutin işler ve tatbikat ihtiyaçları için Hertz markası altında çalışan First Rent A Car Norway’den araç temin ediyor. Ordunun lojistik birimi, bu şirketin yanı sıra RAC Norway ile de 2024 yılında sözleşme yaptı. Her iki anlaşma için belirlenen toplam üst sınır, 350 milyon Norveç kronu olarak veriliyor; bu tutar gerçekleşmiş harcama olarak sunulmuyor.

First Rent A Car Norway, Volvo Cars bünyesindeki şirketler arasında bulunuyor. Volvo Cars’ın çoğunluk payı ise Çin merkezli Zhejiang Geely Holding Group’a ait. Tatbikattaki araçların en az ikisinin, Changan tarafından üretilen Deepal markasını taşıdığı da aktarılıyor.

Kiralama şirketinin sahiplik zinciri ile kullanılan araçların üreticileri, olayın farklı unsurları. Bu kurumsal bağlantılar, verilerin hangi sistemlerde tutulduğunu veya kayıtlara kimin erişebildiğini tek başına ortaya koymuyor. Şirketlerin Çin bağlantısı ile istihbarat faaliyeti arasında kanıtlanmış bir ilişki bulunduğu sonucuna varmak için mevcut bilgiler yeterli değil.

Sensör uyarıları askeri kullanımın önünde

Norveç Ulusal Güvenlik Otoritesi, 2025 değerlendirmesinde yeni nesil otomobillerdeki elektronik sensör sayısının 200’ü aşabildiğini belirtmişti. Kuruma göre bu donanımların ürettiği bilgilere dışarıdan erişilebilmesi, araçların izleme ve istihbarat amaçlarıyla kullanılmasına olanak sağlayabilir. Bu uyarı, tatbikatta böyle bir dış erişimin gerçekleştiğine ilişkin bir tespit değil.

Norveç Polis Güvenlik Servisi, 2026 değerlendirmesinde Çin’in istihbarat ve güvenlik birimlerinin Norveç’te faaliyet yürütme kapasitesini artırdığını bildirdi. Servisin değerlendirmesi hem siber yöntemleri hem de insan kaynaklarından bilgi edinilmesini kapsıyordu. Ancak bu genel tehdit değerlendirmesi, kiralık araç olayındaki veri akışına dair kanıt sunmuyor.

Askeri alanlarda bağlantılı cihazlara ilişkin kısıtlamalar Norveç’le sınırlı değil. İsrail ordusu Ağustos 2025’te Çin yapımı araçların üslere alınmasını yasakladı; aynı yılın kasım ayında subaylara tahsis edilmiş bu araçları kullanım dışına çıkarmaya başladı. Önlemlerin açıklanan amacı, hassas bilgilerin toplanması olasılığını azaltmaktı.

Almanya Silahlı Kuvvetleri ise Nisan 2026’da gizli bilgilerle yürütülen çalışmalarda kişisel telefon, tablet ve akıllı saat kullanımına sınırlama getirdi. Alman ordusu, gerekçeleri arasında Rusya ve Çin’den kaynaklanan casusluk tehditlerini saydı. Bu uygulama araçlara değil, personelin kullandığı kişisel elektronik cihazlara yönelikti.

Bakanın yanıtı ve veri belirsizliği

Norveç Silahlı Kuvvetleri sözcüsü Aleksander Engborg Hage, araçlar ve elektronik donanımlarla ilgili güvenlik tehlikelerinin bilincinde olduklarını söyledi. Hage’nin açıklamasına göre üreticinin ülkesi temelinde uygulanan genel bir araç yasağı yok. Bu açıklama, kayıtların hangi ayarlar altında oluşturulduğunu veya dışarıya aktarılıp aktarılmadığını açıklamıyor.

İlerleme Partisi milletvekili Himanshu Gulati, savunma bakanına 8 Ekim’de gönderdiği yazılı soruda askeri görevlerde araç kiralamanın güvenliğini gündeme taşıdı. Gulati ayrıca yürürlükteki tedbirlerin hassas bilgilerin kayda alınmasını engellemeye yetip yetmediğini sordu. Aktarılan parlamento kayıtlarında bakanın cevabı henüz yer almıyordu.

Bakanın yanıtında kiralama koşulları, araçların kayıt işlevleri veya tesislere giriş tedbirleri hakkında bir değişiklik açıklanıp açıklanmayacağı açıkta kalan başlıklardan biri. Veriler yalnızca araçlarda kaldıysa erişim değerlendirmesi bu cihazlarla sınırlı tutulabilir; dış sistemlere kopyalandıysa silme işleminin kapsamı ayrıca önem kazanır. Mevcut bilgiler, bu iki olasılıktan hangisinin gerçekleştiğini belirlemeye yetmiyor.