Netanyahu'dan ABD'ye Türkiye çağrısı: F-35 ve jet motoru satışını engelleyin

F-35 tartışması, Netanyahu’nun Türkiye’ye gelişmiş silah satışlarını durdurma çağrısıyla Washington’da yeniden alevlendi.

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, ABD yönetiminden Türkiye’ye gelişmiş savunma sistemleri verilmemesini istedi. Açıklama, Ankara’nın hem F-35 programına dönüş ihtimali hem de KAAN savaş uçağı için motor tedariki açısından kritik bir zamanda geldi.

Netanyahu, ABD merkezli bir televizyon kanalındaki değerlendirmesinde Türkiye’nin askeri kapasitesinin artırılmasının Ortadoğu’daki güç dağılımını değiştireceğini savundu. Bu ifade, teknik bir silah satışı dosyasını doğrudan bölgesel güvenlik tartışmasına taşıdı.

Washington’da F-35 hesabı

Netanyahu’nun çıkışı, Donald Trump’ın geçen ay Ankara’ya daha olumlu mesajlar verdiği bildirilen açıklamalarının ardından geldi. Trump, Türkiye’nin F-35 beşinci nesil savaş uçağı programına dönüşüne destek verebileceği ve KAAN projesi için jet motoru tedarikine kapı aralayabileceği yönünde sinyaller verdi.

Bu nedenle tartışma yalnızca tek bir uçak modeliyle sınırlı değil. F-35 dosyası, Türkiye’nin ABD ile savunma ilişkilerinde yeniden konumlanmasını; KAAN motorları ise Ankara’nın yerli savaş uçağı hedefinin dış tedarik boyutunu ilgilendiriyor.

Netanyahu, Türkiye’ye yönelik yaklaşımını daha sert bir siyasi çerçeveye oturttu. Türkiye’deki mevcut yönetimi “Müslüman Kardeşler tarafından enfekte edilmiş bir rejim” olarak nitelendirdi ve Ankara’ya niteliksel askeri ambargo uygulanması gerektiğini iddia etti.

KAAN motorları baskı altında

İsrail Başbakanı’nın somut talebi iki başlıkta toplandı: Türkiye’ye F-35 verilmemesi ve Türkiye’nin kendi savaş uçaklarında kullanacağı motorların da sağlanmaması. Netanyahu, ifadesini "Türkiye'ye ne F-35 savaş uçakları ne de kendi üretimleri olan savaş uçaklarında kullanılacak motorlar verilmemelidir" sözleriyle dile getirdi.

Bu çağrı, KAAN projesinin uluslararası tedarik boyutunu hedef alıyor. Yerli savaş uçağı programı, Türkiye’nin savunma sanayisinde daha bağımsız bir kapasite kurma hedefinin en görünür başlıklarından biri olarak sunuluyor.

Motor konusu ise bu tür projelerde yalnızca teknik bir parça meselesi değil. Motor tedariki, uçuş testlerinden üretim planlamasına kadar programın ilerleme ritmini etkileyebilecek bir unsur olarak görülüyor.

Bölgesel denge tartışması

Netanyahu’nun açıklamasında merkezde Türkiye’nin Ortadoğu’daki etkisi yer aldı. İsrail tarafının argümanı, Ankara’nın askeri imkanlarının artmasının bölgedeki güvenlik hesaplarını İsrail aleyhine değiştirebileceği yönünde kuruldu.

Ankara açısından dosya farklı bir çerçeveye sahip. Türkiye, F-35 ve KAAN başlıklarını savunma modernizasyonu, hava gücü sürekliliği ve yerli sanayi kapasitesiyle ilişkilendiriyor.

Bu ayrışma, ABD’nin kararını yalnızca ikili savunma ticareti olmaktan çıkarıyor. Washington’un atacağı adım, NATO içi savunma paylaşımı, İsrail’in güvenlik kaygıları ve Türkiye’nin bölgesel askeri konumu arasında bir denge arayışı anlamına gelecek.

Üç olası dosya yolu

ABD, Netanyahu’nun talebine yakın bir çizgi izlerse Türkiye’nin F-35 dönüşü ve KAAN motor tedariki daha zor bir siyasi zemine taşınır. Bu yol, küresel ölçekte savunma teknolojisi transferlerinin siyasi filtrelerden daha fazla geçmesine; Türkiye açısından program takvimlerinin baskılanmasına; savunma sektöründe motor ve aviyonik tedarikinde alternatif arayışlarının hızlanmasına yol açabilir.

Washington, Trump’ın verdiği olumlu sinyallere uygun ilerlerse Ankara ile savunma ilişkilerinde yumuşama alanı açılır. Böyle bir durumda küresel makro düzeyde savunma ticaretindeki jeopolitik pazarlıkların önemi artar; KAAN projesi dış tedarik desteğiyle daha yönetilebilir bir zemine kavuşur; bölgesel savunma sanayii rekabeti daha keskin hale gelir.

Üçüncü yol, kararların ertelenmesi ve dosyanın teknik inceleme sürecinde tutulmasıdır. Bu senaryoda belirsizlik ABD-Türkiye hattında pazarlık maliyetini yükseltir; KAAN için planlama esnekliği daralır; savaş uçağı ve motor üreticileri açısından siyasi onay riski satış sürecinin ana değişkenlerinden biri olarak kalır.

Şimdilik açık kalan başlık, Washington’un Netanyahu’nun çağrısını politika değişikliğine dönüştürüp dönüştürmeyeceği. İzlenecek karar, Türkiye’nin hava gücü modernizasyonunu, İsrail’in güvenlik hesabını ve ABD’nin bölgesel denge politikasını aynı anda test edecek.