Mekke İttifakı Genişliyor: 6 Ülkeden Katılım Talebi

Mekke Paktı, Riyad'da gelecek hafta planlanan üçlü savunma toplantısıyla uygulama aşamasına taşınıyor. Kararlar üç ülkece ortak alınacak.

Pakistan Dışişleri Bakanı Ishaq Dar, İslamabad'da düzenlediği basın toplantısında Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasındaki savunma mutabakatının ilk kurumsal adımlarını anlattı. Dar'a göre Stratejik Siyasi Savunma Komitesi'nin tam katılımlı toplantısının Riyad'da yapılması konusunda prensipte uzlaşı sağlandı.

Riyad'da üçlü komite masası

Dar, komitenin her ülkeden dışişleri bakanı, savunma bakanı ve genelkurmay başkanını kapsadığını söyledi. Bu yapı, 7 Ağustos'ta imzalanan anlaşmanın yalnızca diplomatik bir metin olarak kalmayıp siyasi ve askeri kanalları aynı masaya taşıyacağını gösteriyor.

Toplantı için kesin gün açıklanmadı; Dar yalnızca buluşmanın “gelecek hafta” yapılacağını belirtti. Bu takvim, savunma paktının imzalanmasından sonraki ilk geniş katılımlı koordinasyon zemini olarak öne çıkıyor.

7 Ağustos anlaşmasının çerçevesi

Mekke Ortak Savunma Anlaşması, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman ve Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif tarafından imzalandı. Metin, taraflardan birine yönelik saldırının tüm taraflara yapılmış sayılmasını öngörüyor.

Bu hüküm, anlaşmayı klasik güvenlik istişaresinden daha ileri bir siyasi taahhüt düzeyine taşıyor. Ancak Dar'ın açıklamalarında ortak komuta yapısı, asker konuşlandırma planı veya operasyonel angajman kurallarına ilişkin ayrıntı yer almadı.

Husi saldırıları takvimi hızlandırdı

Açıklama, Suudi Arabistan'a yönelik Husi saldırılarının sürdüğü bir dönemde geldi. Dar, üç ülkenin genelkurmay başkanlarının 25 Eylül'de Riyad'da özel bir toplantı yaptığını, dışişleri bakanlarının ise 24 Eylül'de New York'ta bir araya geldiğini aktardı.

Bu iki temasın birer gün arayla yapılması, siyasi ve askeri koordinasyonun aynı hafta içinde yürütüldüğünü gösteriyor. Dar, bu görüşmelerin ardından komitenin tamamının katılacağı Riyad toplantısına geçileceğini söyledi.

Husi-Suudi Arabistan gerilimi, Körfez güvenliği ve enerji sevkiyat hatları nedeniyle yalnızca bölgesel bir dosya olarak kalmıyor. Eğer saldırı riski artarsa, ülkelerin güvenlik harcamaları ve deniz taşımacılığına dönük risk algısı üzerinden daha geniş piyasa etkileri oluşabilir.

İran teması Husi dosyasını açtı

Dar, geçen hafta New York'ta İranlı yetkililerle yaptığı görüşmelerde Tahran'ın Husilerle siyasi temas kurulmasını önerdiğini söyledi. Pakistanlı bakan, İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ve Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi'nin Husi-Suudi Arabistan çatışmasının bitmesini istediğini aktardı.

Dar ayrıca İran tarafını üçlü savunma anlaşması konusunda bilgilendirdiğini ifade etti. Bakan, anlaşma kapsamında alınacak her kararın Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan tarafından ortaklaşa verileceğini vurguladı.

Bu vurgu, paktın tek taraflı askeri adımlardan çok ortak siyasi onay mekanizmasına dayandırılacağı mesajını veriyor. Yine de karar alma eşiğinin nasıl işleyeceği, Riyad toplantısında açıklanacak gündem ve sonrasında paylaşılacak ayrıntılara bağlı olacak.

Altı ülke için genişleme kapısı

Paktın genişletilip genişletilmeyeceği sorusu üzerine Dar, “En az altıdan fazla ülke, savunma niteliğindeki Mekke Paktı'na katılmak istiyor” dedi. Bakan, bu ülkelerin isimlerini açıklamadı.

İsimlerin paylaşılmaması, muhtemel genişlemenin coğrafi kapsamı, takvimi ve siyasi koşulları hakkında boşluk bırakıyor. Eğer Riyad toplantısı prosedürleri netleştirirse, pakt savunma diplomasisinde daha kurumsal bir zemine oturabilir.

Eğer toplantı yalnızca istişareyle sınırlı kalırsa, küresel etki enerji güvenliği algısı ve Körfez risk primi üzerinden daha dar kalır. Belirli bir şirketin merkezde olmadığı bu dosyada doğrudan bilanço etkisinden çok savunma sanayii, lojistik güvenliği ve kamu tedariki kanalları izlenecek.

Eğer yeni ülkeler katılım için resmi süreç başlatırsa, anlaşma İslam dünyası içinde daha geniş bir savunma platformuna dönüşebilir. Bu senaryoda Ankara, İslamabad ve Riyad için asıl sınav, ortak savunma taahhüdünü bölgesel gerilimleri artırmadan uygulanabilir kurallara bağlamak olacak.