İçeriğe geç
SON HABERLER
Yaşam

Sebzelerle birlikte bütçeler de çürüyor: Evlerde ‘Gizli’ gıda israfı

Birleşmiş Milletler verilerine göre, dünya genelinde tüketiciye sunulan gıdanın yüzde 19’u evlerde, restoranlarda ve perakende sektöründe israf ediliyor.

Atlas Newsdesk
Sebzelerle birlikte bütçeler de çürüyor: Evlerde 'Gizli' gıda israfı

UNEP’ye göre gıda israfı, tüketiciye sunulan ürünlerin yüzde 19’unu kapsıyor; oluşan atığın en büyük bölümü ev mutfaklarından kaynaklanıyor.

Birleşmiş Milletler Çevre Programı’nın (UNEP) 2024 tarihli raporu, 2022’de oluşan gıda atığını 1,05 milyar ton olarak hesaplıyor. Yenmeyen bölümleri de kapsayan toplamın yüzde altmış’ı evlerde, yüzde 28’i yiyecek ve içecek hizmetlerinde, yüzde 12’si perakende aşamasında ortaya çıkıyor.

Bu dağılım, atığın tamamının yenilebilir yiyeceklerden oluşmadığını gösteriyor. Sebze bütçesinde de hazırlık sırasında ayrılan kısımlarla, bozulduğu veya fazla pişirildiği için atılan ürünlerin birbirinden ayrılması gerekiyor.

Sebzenin maliyeti tüketilen miktarda belirleniyor

Satın alma fiyatı, sebzenin mutfağa gerçek maliyetini tek başına açıklamıyor. Büyük paket daha düşük kilogram fiyatı sunsa bile bir bölümü tüketilmeden bozulursa, yenilen miktar başına düşen harcama artıyor.

Evlerde yemek programının değişmesi, işletmelerde müşteri sayısının beklenenin altında kalması bu hesabı etkileyebiliyor. Alışverişte avantajlı görünen miktarla gerçekten ihtiyaç duyulan miktar arasındaki fark, stokta kalan ürünün değerlendirilip değerlendirilememesine bağlı.

Maliyet takibinde satın alınan sebzenin ne kadarının temizlendikten sonra kullanılabildiği, ne kadarının pişirildiği ve ne kadarının tüketildiği ayrı aşamalar oluşturuyor. Bunların birlikte izlenmesi, kaybın alışverişten mi, hazırlıktan mı yoksa porsiyondan mı kaynaklandığını ayırt etmeye yardımcı oluyor.

FAO, Eylül 2026 tarihli değerlendirmesinde kayıp ve israfın azaltılmasını, gıdaya ayrılan paranın ve üretimde kullanılan doğal kaynakların korunmasıyla ilişkilendiriyor. Kuruluş, meyve ve sebzeleri kayıp oranı yüksek ürün grupları arasında sayıyor.

Feast miktara göre kullanım öneriyor

E. Özgörkey Grup bünyesindeki Feast, sebzelerin kullanılacak öğüne göre ayrılmasını, saklama koşullarına uyulmasını ve menülerin önceden planlanmasını öneriyor. Dondurulmuş gıda markası, bu yaklaşımın hem evlerde hem de ticari mutfaklarda bütçe yönetimini desteklediğini belirtiyor.

Şirketin önerdiği kullanım biçiminde, pişirilecek yemek için paketten gereken miktar alınıyor. Kalan ürünün çözünmesine izin verilmeden, etiketteki koşullara göre dondurucuda tutulması gerekiyor; böylece bütün paketi tek öğünde kullanmak gerekmiyor.

Feast, bezelye, ıspanak, brokoli ve karışık sebze ürünlerini bu kullanımın örnekleri olarak gösteriyor. Şirket, önceden temizlenmiş ürünlerin hazırlığa ayrılan zamanı azalttığını da ifade ediyor; ancak açıklamasında zaman veya maliyet kazancını ölçen karşılaştırmalı sonuçlar paylaşmıyor.

Markanın önerisi, sattığı ürün kategorisinin kullanımını da öne çıkarıyor. Açıklamada dondurulmuş sebzelerin taze ürünlere kıyasla ne ölçüde daha az atık oluşturduğuna ilişkin bağımsız bir ölçüm bulunmuyor; bu nedenle ürün seçeneği ile kanıtlanmış tasarruf sonucu birbirinden ayrılmalı.

Restoranlarda hazırlık ve tabak takibi

Restoranlar, oteller ve catering işletmeleri açısından hesap yalnızca sebzenin alış bedelinden oluşmuyor. Kullanılmadan kalan malzemeyi hazırlamak için harcanan emek de maliyetin bir parçası; fazla garnitür hazırlanması veya bir ürünün menüde yeterince kullanılmaması bu hesabı etkileyebiliyor.

Feast’in önerdiği miktara göre kullanım, sipariş hacmi değişen mutfaklara bir seçenek sunuyor. Ancak hazırlıkta ayrılan ürünlerle servis sonrasında tabakta kalanların ayrı izlenmesi gerekiyor; stok kontrolü ile porsiyon ayarı aynı kayıp noktasına müdahale etmiyor.

İhtiyaca göre kullanım tüketilmeyen miktarı azaltırsa, ev bütçeleri ve işletmelerin malzeme giderleri açısından tasarruf alanı oluşabilir. Bu uygulamanın yaygınlaşması halinde kaynak kullanımındaki etki, FAO’nun değerlendirmesiyle uyumlu olarak, gerçekten önlenen kaybın büyüklüğüne bağlı olacaktır.

Talebin üzerinde hazırlık sürerse, dondurulmuş ürün kullanımı tek başına tabaktan dönen yiyecek sorununu çözmez. Feast ve sektörün diğer markaları açısından önerilerin somut karşılığı; satın alınan, hazırlanan ve tüketilen miktarların karşılaştırılmasıyla değerlendirilebilir.

More stories

Son haberler