Lina Jouni, Lübnan’daki savaş kalıntılarını heykellere dönüştürüyor

Anadolu Ajansının 10 Kasım'da bildirdiğine göre, Lübnanlı sanatçı Lina Jouni, 2024 çatışmalarından kalan şarapnel, tel ve molozları Rumin'deki evinde heykellere dönüştürdü.

Çalışmalar, daha geniş çaplı bir yeniden inşa yüküne kültürel bir biçim kazandırıyor. Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP) tarafından geçen haziran ayında yayımlanan bir değerlendirmede, Litani Nehrinin güneyindeki doğrudan bina hasarının yaklaşık 1,38 milyar dolar olduğu tahmin edilmişti.

Görsel sanatçı ve eski eserler uzmanı olan Jouni, yerinden edildikten sonra evine döndüğünde, Lübnan'ın güneyindeki Nebatiye ilçesine bağlı Rumin çevresine düzenlenen saldırılarda evinin hasar gördüğünü fark etti. Mülkün etrafına kırık camlar, taşlar ve metal parçaları saçılmıştı.

Anadolu Ajansına konuşan Jouni, savaşın dahil olduğu turizm, arkeoloji ve sanat faaliyetlerini durdurduğunu söyledi. "Şarapnelin tarihi istediğiniz şekilde belgelemenize olanak tanıdığını ve yaşadığımız belirli bir dönemin görüntüsünü aktardığını gördüm" dedi.

Jouni, parçaların çoğunu ağır bir şekilde yeniden şekillendirmek yerine orijinal formlarını, paslarını ve üzerlerindeki hasarı koruduğunu belirtti. "Onu eski pasıyla birlikte orijinal formunda bıraktım" dedi.

Malzemeleri arasında artık metal parçalarının yanı sıra kopmuş elektrik telleri, taşlar ve inşaat molozları da yer alıyor. Anadolu Ajansı, Nebatiye'deki moloz kaldırma çalışmaları sırasında toplanan malzemelerden yapılan bir heykelin üzerinde "Ölmeyi reddediyoruz" sözlerinin yer aldığını aktardı. Bir suikastla bağlantılı bir konumda ise kuşaklar arasında aktarılan hafızayı temsil etmesi amaçlanan üç heykel için tel ve şarapnel topladı.

Bazı eserler, çağrı cihazları ve diğer kablosuz iletişim cihazlarının karıştığı patlamalara atıfta bulunuyor. Anadolu Ajansının bildirdiğine göre Eylül 2024'te Lübnan'daki bir patlama dalgasında 37 kişi hayatını kaybetti ve 3.250'den fazla kişi yaralandı; İsrail daha sonra operasyonun sorumluluğunu üstlendi.

Proje aynı zamanda güvenlik riskleri de taşıyor. Jouni Anadolu Ajansına yaptığı açıklamada, drone hareketliliği ve aralarında fosfor kalıntılarının da bulunduğu muhtemelen kontamine olmuş malzemeler nedeniyle bazı saldırı alanlarının hâlâ tehlikeli olduğunu söyledi. Bazı kişilerin moloz kaldırırken veya eşyalarını kurtarırken yanıklar geçirdiğini ve iki aydan fazla süren hastane tedavisine ihtiyaç duyduğunu aktardı.

Jouni, mayın temizleme ekipleriyle daha önce yaptığı çalışmaların, bulaşma risklerini sınırlamak için arıtma malzemeleri kullanırken tehlikeli kalıntıları daha dikkatli bir şekilde ele almasına yardımcı olduğunu söyledi. Parçaları toplama, hediye alma, takas ve satın alma yoluyla elde eden Jouni, akrabalarının veya sevdiklerinin öldürüldüğü belirli konumlarla bağlantılı parçalar için sosyal medyadan talepler aldığını belirtti.

Yeniden inşa tablosu oldukça büyük. UNDP, 29 Nisan'a kadar olan hasarı belgeleyen uydu görüntülerine dayanarak, Litani Nehrinin güneyinde yaklaşık 3,1 milyon metreküp moloz olduğunu tahmin etti.

Dünya Bankasının Mart 2025'te yayımlanan değerlendirmesinde, 8 Ekim 2023'ten 20 Aralık 2024'e kadar süren savaşın ardından Lübnan'ın iyileştirme ve yeniden inşa ihtiyaçlarının yaklaşık 11 milyar dolar olduğu belirtildi. Doğrudan fiziksel hasarın ise yaklaşık 6,8 milyar dolar olduğu tahmin edildi.

Jouni Anadolu Ajansına, eserleri ve Güney Lübnan'dan kalan tarihsel açıdan önemli kalıntıları barındıracak bir müze kurmayı düşündüğünü söyledi. Plan; finansman, destek, bir mekân ve anlamını korurken malzemeyi sergilemek için net bir konsept gerektirecek.

Kaynak: haber ajansı raporu, Daily Sabah aracılığıyla Anadolu Ajansı, 10 Kasım 2026.