İspanya'da erken seçim kararı

İspanya erken seçim kararını 29 Kasım için aldı; Pedro Sánchez, konut krizi ve yolsuzluk baskısı altında sandığa gidiyor.

29 Kasım kararı baskı altında

Başbakan Pedro Sánchez, genel seçimin 29 Kasım'da yapılacağını açıklayarak hükümetinin karşı karşıya olduğu siyasi sıkışmayı sandığa taşıdı. Karar, iktidardaki Sosyalist Parti'yi hedef alan yolsuzluk soruşturmaları, göç yönetimine dönük tepkiler ve konut fiyatlarındaki artışların aynı döneme yığılmasıyla geldi.

Erken seçim takvimi, parlamentonun geçen cuma günü konut krizine yönelik iki yasa tasarısını reddetmesinden sonra netleşti. Bu oylama, hükümetin en görünür iç politika başlığında yasama desteğini toparlamakta zorlandığını gösterdi.

Konut dosyası kampanyaya taşınıyor

Sánchez, konut meselesini kampanyanın merkezine yerleştirerek hükümetin zayıf görünen alanını seçmenle doğrudan temas kurabileceği bir başlığa çevirmeye çalışıyor. İspanya'da yükselen ev fiyatları ve kiralar, son haftalarda ülke genelinde protestolara konu oldu.

Konut krizinin siyasi sembollerinden biri, 87 yaşındaki Maricarmen Abascal'ın Madrid'de 1956'dan bu yana yaşadığı daireden tahliye edilmesi oldu. Bu olayın ardından başlayan gösteriler, barınma maliyetlerinin yalnızca genç seçmenleri değil, uzun süredir aynı mahallede yaşayan haneleri de etkilediği algısını güçlendirdi.

Hükümet açısından risk, konut başlığının vaat değil sonuç üzerinden değerlendirilmesi. İki yasa tasarısının reddedilmesi, Sánchez'in seçim meydanında savunacağı gündemin parlamentoda aynı karşılığı bulmadığını rakiplerine gösterecek bir veri sağladı.

Sánchez'in iç siyasetteki yükü konutla sınırlı değil. Sosyalist Parti çevresindeki yolsuzluk soruşturmaları ve yaz aylarında Kuzey Afrika'daki İspanyol toprağı Ceuta'da yaşanan göçmen krizinin yönetimine ilişkin eleştiriler, hükümetin güven ve idare kapasitesi üzerinden de sorgulanmasına yol açtı.

Anket farkı sağ bloku güçlendiriyor

Bir anket derlemesine göre merkez sağdaki Halk Partisi yüzde 34 destekle ilk sırada yer alıyor. Sánchez'in Sosyalist Partisi %26 seviyesinde kalırken, Vox'un %18'e ulaşması bekleniyor; bu tablo PP ile Sosyalistler arasında 8 puanlık fark anlamına geliyor.

Bu oranlar sandığa yansırsa, PP'nin Vox ile hükümet kurabileceği bir aritmetik ortaya çıkabilir. Böyle bir sonuç, Avrupa Birliği içinde halen görevde olan önemli Sosyalist hükümetlerden birinin sona ermesi anlamına gelir.

Vox'un %18'lik desteğe yaklaşması, seçim sonrasında yalnızca kabine pazarlığını değil, göç ve konut politikalarının dilini de etkileyebilir. PP'nin birinci parti çıkması halinde hükümet programının ne kadar sağa kayacağı, kurulacak çoğunluğun yapısına bağlı olacak.

Sánchez, dış politikada son dönemde daha görünür bir çizgi izledi. Gazze ve İran savaşları konusunda ABD Başkanı Donald Trump ve İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'ya yönelttiği sert eleştiriler, onu Avrupa'daki en açık sözlü liderlerden biri haline getirdi.

Ancak seçim kampanyasının ağırlık merkezi içeride kalacak görünüyor. Seçmenlerin konut, göç ve yolsuzluk başlıklarını nasıl sıralayacağı, Sánchez'in uluslararası profilinin iç desteğe dönüşüp dönüşmeyeceğini belirleyecek.

Sandık sonrası üç denge

Eğer anket tablosu korunursa, PP ile Vox arasında kurulacak olası bir hükümet İspanya'nın AB içindeki sosyal politika ve göç tartışmalarındaki konumunu değiştirebilir. Bu senaryoda Sosyalist Parti muhalefete çekilirken, konut sektörü daha farklı düzenleme öncelikleriyle karşılaşabilir.

Eğer Sánchez konut krizini seçmenin ana gündemi haline getirmeyi başarırsa, Sosyalist Parti sağ blokla arasındaki farkı daraltabilir. Bu yol, kiralar ve tahliyeler üzerinden somut önlem beklentisini artırır; inşaat, kiralama ve belediye politikaları üzerindeki baskı da seçimden sonra sürebilir.

Üçüncü olasılık, yolsuzluk soruşturmaları ve Ceuta'daki göç yönetimine ilişkin tepkilerin konut gündeminin önüne geçmesi. Bu durumda seçim, hükümetin sosyal politika iddiasından çok güvenilirlik ve sınır yönetimi üzerinden şekillenebilir.

29 Kasım'daki oylama, Sánchez'in daha önce siyasi krizlerden çıkmasını sağlayan toparlanma kabiliyetinin bu kez çalışıp çalışmayacağını gösterecek. Açık soru, konut krizinin hükümet için bir yük mü yoksa seçmeni yeniden toplama aracı mı olacağı.