İçeriğe geç
SON HABERLER
Dış Politika

Afrika COP31 elektrik hedefini 560 milyonluk açıkla karşılıyor

Hedef; küresel elektrikleşmeyi Afrika’nın yüksek borçlanma maliyeti, zayıf şebekeleri ve yeni borç getirmeyen finansman talebiyle karşı karşıya getiriyor.

Afrika COP31 elektrik hedefini 560 milyonluk açıkla karşılıyor

RFI'nin 19 Kasım'da yayımlanan haberinde yer alan IEA verilerine göre, Sahra Altı Afrika'da 2024 yılında 560 milyondan fazla insanın elektriğe erişimi yokken, Afrika ülkeleri Türkiye'nin COP31 elektrik hamlesiyle karşı karşıya.

Bu açık önemli, zira Türkiye'nin eylül ayında başlattığı gönüllü taahhüt, elektriğin küresel enerji kullanımındaki payını bugün yaklaşık %23'ten 2035'e kadar %35'e çıkarmayı hedefliyor. COP31 yetkilileri çarşamba günü girişimin 75 ülke ve 94 kuruluş tarafından desteklendiğini bildirdi.

Türkiye bu taahhüdü, müzakerecilerin pazartesi günü yayımlanan 18 sayfalık anlaşma taslağını da değerlendirdiği Antalya'daki COP31 başkanlığının merkezine yerleştirdi. Teklif; elektrikli araçlar ile evler ve fabrikalara yönelik elektrikli sistemler dahil olmak üzere elektrikleşmeyi, fosil yakıtlara olan bağımlılığı azaltmaya yönelik daha geniş kapsamlı çabalara bağlıyor.

Müzakereleri yürüten Avustralya İklim Değişikliği ve Enerji Bakanı Chris Bowen, taslağın henüz tüm hükümetler için kabul edilebilir olmadığını söyledi. Bowen, "Bu taslakta tüm tarafların üzerinde anlaşamayacağı unsurlar var. Bu kaçınılmaz bir gerçek" dedi.

Avrupa Birliği elektrik hedefini destekliyor ancak daha geniş taslağın bazı bölümlerini eleştirdi. AB iklim komiseri Wopke Hoekstra salı günü gazetecilere yaptığı açıklamada, taslağın "bir alışveriş listesinin birçok özelliğini" taşıdığını belirterek, "Kapak kararının doğru yönde ilerlemediğini ve önemli ölçüde değişmesi gerektiğini düşünüyorum" dedi.

RFI'nin bildirdiğine göre Rusya ve 22 Arap devletini temsil eden Arap Grubu, pazartesi günü taslağı reddetti. Çin, Hindistan ve Suudi Arabistan'ın yer aldığı gelişmekte olan ülkeler grubu da metnin elektrik hedefi de dahil olmak üzere belirli konularda kırmızı çizgileri aştığını belirterek itiraz etti.

Afrika'nın karşılaştığı zorluk Avrupa'nınkinden farklı. Rapora göre Avrupa enerjisinin yaklaşık dörtte birini elektrikten sağlarken, Afrika %12'sini karşılıyor. Birçok Afrika topluluğunda elektriğe erişim güvenilmez durumda ya da hiç yok; yemek pişirmek için hâlâ odun kullanılıyor.

University College London Enerji Enstitüsü'nde enerji ve ulaşım politikası kıdemli araştırmacısı olan Dola Oluteye, "Şebeke yetişmeye çalışırken ara çözümler terk edilemez" dedi.

Finansman da bir diğer kısıt. Uluslararası Enerji Ajansı, Afrika'daki büyük temiz enerji projelerinin borçlanma maliyetlerinin zengin ülkelere ve Çin'e kıyasla en az iki ila üç kat daha yüksek olduğunu belirtti. Oluteye, "Bu sermaye maliyetiyle yatırımcılar Afrika'nın elektrikleşmesine veya sanayileşmesine kesinlikle para yatırmayacak" dedi.

Afrika ülkeleri COP31'de iklim finansmanının borç yükünü artırmaması gerektiği uyarısında bulundu. Taslak, özellikle elektrik projelerini finanse etmek yerine, gelişmekte olan ülkelerin sel ve kuraklık gibi iklim zararlarıyla mücadele etmelerine yardımcı olmak amacıyla 2035 yılına kadar yılda en az 120 milyar dolar çağrısında bulunuyor.

Bir diğer anlaşmazlık konusu ise elektrik hedefinin daha temiz enerji gerektirip gerektirmeyeceği. Çin halihazırda enerjisinin yaklaşık %30'unu elektrikten karşılıyor ve 2030'a kadar %35'e ulaşmayı hedefliyor; ancak elektriğinin yarısından fazlasını hâlâ kömür sağlıyor. Asia Society Policy Institute'tan Li Shuo, Çin'in elektrikleşmenin nasıl yürütüleceğini belirleyen kurallara direnebileceğini söyledi.

Hoekstra, Brüksel'in daha geniş destek sağlamak adına daha güçlü bir temiz elektrik dili konusunda taviz vermeye hazır olduğunu ifade etti. 350.org'dan Fanny Petitbon bu ihtimali eleştirerek, "Ya iklimi savunmak için buradasınızdır ya da buraya adım atmanın bile bir anlamı yoktur" dedi.

Nihai COP31 metninin kabul edilmesi için tüm ülkelerin onay vermesi gerekiyor.

Kaynak: AllAfrica aracılığıyla RFI, 19 Kasım.

More stories

Son haberler