İran duyurdu: 3 pilot Katar tarafından esir alındı

İranlı pilotlar için yapılan başvuru, Katar’da tutuldukları öne sürülen üç kişinin durumunu Kızılhaç gündemine taşıdı.

İran Silahlı Kuvvetleri Genelkurmay Başkanlığı Kayıpları Arama Komitesi Komutanı Tuğgeneral Seyed Mohammad Bagherzadeh, Uluslararası Kızılhaç Komitesi Başkanı Mirjana Spoljaric Egger’e resmi mektup gönderdi. Mektupta, Javad Salehi, Abdolmajid Dashtian ve Omran Behrooshian adlı pilotlar için acil girişim talep edildi.

İran tarafının anlatımına göre üç pilot yaklaşık altı ay önce yaşanan bir hava olayından sonra Katar güçlerinin kontrolüne geçti. Tahran, pilotların aileleriyle ve resmi temsilcilerle temas kurmasına izin verilmediğini savunuyor.

Üç pilot için acil mektup

Başvuru, İran ile Katar arasında askeri statü, esir muamelesi ve diplomatik erişim başlıklarını aynı dosyada birleştirdi. Katar makamlarından konuya ilişkin kaynak metinde yer alan bir açıklama bulunmadığı için iddialar İran’ın resmi mektubuna dayandırılıyor.

Bagherzadeh’in mektubuna göre süreç, 28 Şubat 2026’da Güney Körfez’deki üslerden İran’a yönelik saldırılar düzenlendiği iddiasıyla başladı. İran Hava Kuvvetleri’nin buna karşılık verdiği ve iki gün sonra Katar’daki askeri hedeflere yönelik görev planlandığı belirtildi.

Mektupta, 2 Mart 2026’da iki Su-24 savaş uçağının Katar’da konuşlu hedeflere yöneldiği ifade edildi. İran tarafı, operasyonun ilk bölümünün tamamlandığını, dönüş sırasında ise uçakların hava savunma sistemleri tarafından vurulduğunu aktardı.

Su-24 görevinin ardından

İran’ın sunduğu anlatıma göre uçaklardaki dört pilottan Majid Kazemi çatışmada yaşamını yitirdi. Aynı mektupta Kazemi’nin cenazesinin daha sonra defnedildiği bilgisi yer aldı.

Diğer üç pilotun sağ yakalandığı iddiası ise İran makamlarının istihbarat bilgilerine dayandırıldı. Mektupta bu kişilerin yaklaşık altı aydır aileleriyle görüştürülmediği ve durumlarının bağımsız biçimde teyit edilemediği vurgusu yapıldı.

İranlı yetkili, bu uygulamaların savaş esirlerine ilişkin uluslararası kurallarla bağdaşmadığını savundu. Mektupta özellikle 3. Cenevre Sözleşmesi’nin 70 ve 78. maddelerine atıf yapıldı.

Cenevre maddeleri öne çıktı

İran tarafı, savaş esirlerinin yakalandıklarını ailelerine ve Uluslararası Kızılhaç Komitesi’nin Merkezi Arama Ajansı’na bildirme hakkına sahip olduğunu belirtti. Bu başlık, Tahran’ın dosyayı yalnızca askeri değil, insancıl hukuk çerçevesinde de ele aldığını gösteriyor.

Mektupta ikinci olarak başvuru ve şikayet hakkı öne çıkarıldı. İran’a göre esir statüsündeki kişilerin koruyucu güç temsilcilerine ve Kızılhaç görevlilerine talep iletebilmesi gerekiyor.

Üçüncü başlık tıbbi geri gönderme oldu. İran tarafı, ağır yaralı veya ciddi hastalığı bulunan savaş esirlerinin doğrudan ülkelerine iade edilmesi gerektiğini belirtti, ancak üç pilotun sağlık durumuna ilişkin doğrulanmış ayrıntı sunmadı.

Katar dosyasında diplomatik eşik

Kızılhaç’ın olası rolü, taraflar arasında doğrudan siyasi uzlaşma sağlamaktan çok erişim, bildirim ve insani temas mekanizmalarını işletmekle sınırlı olabilir. Eğer kurum pilotlara erişim sağlayabilirse, dosyanın ilk sonucu aile bildirimi ve sağlık durumunun teyidi üzerinden şekillenebilir.

Katar’ın İran’ın iddialarını reddetmesi veya farklı bir statü tanımı yapması halinde süreç daha uzun bir diplomatik tartışmaya dönüşebilir. Bu durumda Tahran açısından baskı noktası Cenevre Sözleşmeleri olurken, Katar açısından temel mesele olayın askeri ve hukuki niteliğinin nasıl sınıflandırılacağı olacak.

Körfez güvenliği açısından dosyanın etkisi, hava sahası ihlali, üs kullanımı ve esir muamelesi başlıklarının birlikte ele alınmasına bağlı. Süreçteki ana belirsizlik, üç pilotun statüsünün bağımsız biçimde teyit edilip edilemeyeceği ve Kızılhaç’ın doğrudan temas izni alıp alamayacağıdır.