İBB metro yatırımı: Hat uzunluğu 380,7 km oldu

İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB), 2019’dan bu yana metro yapım hızını yıllık ortalama 13,7 kilometreye çıkardığını ve bu hızın yerel yönetimler ölçeğinde rekor olarak kayda geçtiğini açıkladı. İBB, bu bilgileri 17 Nisan Dünya Toplu Taşıma Günü kapsamında paylaştı. Açıklama, İstanbul’da raylı sistem kapasitesinin büyümesi ve belediyenin ulaştırma yatırımlarındaki performansının kamuoyuna sunulması açısından önem taşıyor.

İBB’nin verdiği bilgilere göre belediye, Haziran 2019’da devraldığı 233,8 kilometrelik kent içi raylı sistem ağını Mart 2024’e kadar 65,1 kilometre uzattı ve bu dönemde 62 yeni istasyonu hizmete aldı. Ayrıca Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı’ndan devralınan toplam 22 kilometrelik üç metro hattı da hesaba katıldığında, İBB’nin açtığı yeni hat uzunluğu 87,1 kilometreye ulaştı. Bu eklemelerle İstanbul’un toplam raylı sistem hattı uzunluğu 380,7 kilometreye çıktı.

Belediye, halen 7 ayrı hatta toplam 44,1 kilometrelik yeni metro inşaatının sürdüğünü bildirdi. İBB’nin takvimine göre 2026 yılı içinde Çekmeköy–Sancaktepe–Sultanbeyli Metrosu’nun 2. etabı ile Ümraniye–Ataşehir–Göztepe Metro Hattı tamamlanırsa, İstanbul’un raylı sistem ağı yıl sonunda 398,1 kilometreye ulaşacak. Bu hedef, kent içi ulaşımda raylı sistemin payını artırma ve karayolu trafiğine bağımlılığı azaltma stratejisinin bir parçası olarak sunuluyor.

İBB, altyapı yatırımlarının yanında sosyal ve operasyonel başlıklarda da veri paylaştı. “Anne Kart” uygulamasıyla 858 bin 877 anneye ücretsiz ulaşım sağlandığını, genç üniversitelilere 96 milyon liralık ulaşım desteği verildiğini açıkladı. “Park Et Devam Et” uygulamasını da trafik yoğunluğunu azaltmaya dönük araç-aktarma modeli olarak konumlandırdı.

Denetim ve insan kaynağı tarafında ise toplu taşıma araçlarında 2025 yılında 117 bin 970 denetim yapıldığını, kadın çalışan oranının yüzde 70 arttığını duyurdu. Bu göstergeler, hizmet kalitesi, güvenlik ve kurumsal kapasite başlıklarında belediyenin performans ölçümü için kullanılabilecek metrikler olarak öne çıkıyor.

Raylı sistem yatırımlarının finansmanı, ihale ve proje yönetimi, işletme-bakım maliyetleri ve entegrasyon (aktarma merkezleri, otopark bağlantıları, biletleme) gibi alanlar, ağ büyüdükçe yönetişim ve bütçe disiplini açısından daha kritik hale geliyor.

Olası Etkiler

Ülke Etkisi: Bu ölçekli altyapı yatırımları, yerel yönetimlerin borçlanma, ihale ve proje yönetimi kapasitesini daha görünür hale getirebilir. Ulaşım yatırımlarının hızlanması, merkezi idare-belediye koordinasyonu ve yetki paylaşımı tartışmalarını da etkileyebilir.

Sektör Etkisi: Metro inşaatı ve işletmesi, mühendislik, sinyalizasyon, araç tedariki ve bakım hizmetlerinde talep kanalı yaratabilir. Ağ büyüdükçe entegrasyon, güvenlik denetimleri ve işletme verimliliği, yükleniciler ve işletmeciler için daha belirleyici hale gelebilir.

Piyasa Etkisi: Büyük ölçekli ulaşım projeleri, belediye finansmanı, yüklenici nakit akışları ve tedarik zinciri üzerinden piyasalara yansıyabilir. Denetim ve sosyal destek programları, bütçe kompozisyonu ve harcama öncelikleri üzerinden yerel mali göstergeleri etkileyebilir.