AKP’nin hayalini Cemil Tugay gerçekleştirecek

Cemil Tugay, tüp geçit önerisini Abdulkadir Uraloğlu ile görüştüğünü belirterek Karşıyaka ve Konak arasında raylı bağlantı hedefini anlattı.

Tugay'ın aktarılan açıklaması, Körfez altından ilerleyecek demiryolunun Üçyol üzerinden mevcut ulaşım ağına bağlanması hedefini içeriyor. Ancak bu önerinin, geçmişte köprü, karayolu ve yapay adayla birlikte tasarlanan Körfez Geçiş Projesi ile teknik ve hukuki ilişkisi açıklığa kavuşmuş değil.

Tugay'ın hedefi kesintisiz metro bağlantısı

Tugay, Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu ile yaptığı görüşmeyi anlatırken, "Kendisi de projeye oldukça olumlu yaklaştı" dedi. Bu değerlendirme Tugay'a ait; bakanlığın yatırım onayı verdiğini veya uygulama takviminin kesinleştiğini gösteren bir karar aktarılmıyor.

Açıklamaya göre hedef, Üçyol bağlantısıyla Mavişehir ve Gaziemir arasında aktarmasız metro ulaşımı sağlamak. Böylece önerinin yolcu açısından temel vaadi, Körfez geçişini tek başına yeni bir güzergah olarak sunmaktan ziyade raylı ulaşım bağlantılarını birleştirmek oluyor.

Bakanlık görüşmesinin, Tugay'ın Recep Tayyip Erdoğan ile 30 Eylül tarihindeki temasından sonra gerçekleştiği aktarılıyor. Ancak bu tarihin yılı belirtilmediği gibi, demiryolu önerisi için bütçe, ihale tarihi, inşaata başlama kararı veya işletmeye açılış hedefi de verilmiyor.

Eski Körfez tasarımının farklı bileşenleri

Önceki Körfez Geçiş Projesi, kuzeyde Çiğli/Mavişehir çevresini güneyde Balçova/İnciraltı bölgesine bağlamak üzere hazırlanmıştı. Tugay'ın açıklamasında ise Karşıyaka, Konak ve Üçyol bağlantısı öne çıkıyor; bu nedenle iki anlatımın aynı teknik tasarıma karşılık geldiği doğrulanmış değil.

AKP'nin İzmir adayı Hamza Dağ'ın 13 Şubat 2024 tarihli seçim tanıtımında sunduğu tasarım, raylı sistemin yanında karayolu, deniz köprüsü ve yapay ada içeriyordu. Dağ, toplam uzunluğu 12,6 kilometre olarak açıklarken bunun 6,9 kilometresini deniz geçişi şeklinde tarif etmişti.

Dağ'ın tarifindeki köprünün uzunluğu da 4 bin 175 metreydi; bu rakam, açıkladığı toplam güzergahın yalnızca köprü bölümüne aitti. Tugay'ın demiryolu açıklamasında bu ölçüler bulunmadığından, eski tasarımın boyutlarını yeni önerinin özellikleri olarak kabul etmek mümkün değil.

Körfez bağlantısının siyasi geçmişi, dönemin Ulaştırma Bakanı Binali Yıldırım'ın 2011 seçimleri öncesindeki yatırım programına uzanıyor. Yıldırım, 2014'te İzmir belediye başkanlığına aday olduğunda projeyi yeniden vaatleri arasına aldı; sonraki yerel seçimlerde Nihat Zeybekci ve Hamza Dağ da Körfez geçişini gündemde tuttu.

Aktarılan seçim sonuçlarına göre Yıldırım Aziz Kocaoğlu'nun, Zeybekci Tunç Soyer'in, Dağ ise Cemil Tugay'ın gerisinde kaldı. Projenin farklı adaylar tarafından savunulmuş olması, bugün konuşulan demiryolu hattının önceki vaatlerin bütün unsurlarını taşıdığını tek başına göstermiyor.

Çevre kararı ve finansman soruları

Önceki projeye ilişkin aktarılan hukuki süreçte, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Nisan 2017'de çevresel etki değerlendirmesi için olumlu karar verdi. İzmir 3. İdare Mahkemesi'nin Aralık 2018'de bu kararı iptal ettiği; gerekçelerin planlama eksikleri ile ekolojik etkileri kapsadığı belirtiliyor.

TMMOB, EGEÇEP ve Doğa Derneği dahil davacı kuruluşlar, projenin flamingolara ve Gediz Deltası çevresindeki koruma alanına zarar vereceğini savunmuştu. Bunlar önceki tasarıma yönelik itirazlardı; mevcut demiryolu önerisinin aynı alanları nasıl etkileyeceğine ilişkin teknik değerlendirme açıklamada yer almıyor.

Finansman bakımından geçmişte dile getirilen seçenek, Recep Tayyip Erdoğan'ın 2019 yerel seçim kampanyasında savunduğu Yap-İşlet-Devret modeliydi. Tugay'ın sözleri ise demiryolu hattının hangi kurum tarafından finanse edileceğini, yapım sorumluluğunu veya işletme düzenini belirtmiyor; önceki finansman tercihi yeni öneriye doğrudan uygulanamaz.

Üçyol bağlantısı önerilen biçimde kurulursa, Tugay'ın tarif ettiği kesintisiz metro güzergahı yolcular için yeni bir ulaşım seçeneği oluşturabilir. Bunun gerçekleşme koşullarını değerlendirebilmek için hattın teknik kapsamı, gerekli izinler, finansman düzeni ve eski projeyle ilişkisi belirleyici olacak.