Fidan’dan Atina’ya 70 mil hatırlatması: Erdoğan’ın teklifini değerlendirin

Hakan Fidan, Yunanistan ile GKRY arasındaki elektrik bağlantısı için deniz araştırmalarından önce Ankara'ya yazılı bildirim yapılmasını istedi.

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Yunanistan basınına verdiği röportajda Ankara'nın elektrik bağlantısını ilkesel olarak reddetmediğini söyledi. Projeye yaklaşımını, araştırma faaliyetlerinin yerinin ve koordinatlarının yazıyla iletilmesi talebiyle birlikte açıklayan Fidan, mevcut durumun tek taraflı adımlarla değiştirilmesine karşı olduklarını belirtti.

Bakanın açıklamaları, enerji altyapısına ilişkin görüşmelerle Ege'deki anlaşmazlıkları aynı diplomatik gündemde buluşturdu. Fidan, bir yandan Türkiye üzerinden alternatif tedarik önerisini aktardı; diğer yandan karasuları ve deniz araştırmaları konularında Ankara'nın taleplerini dile getirdi. Değerlendirmeler, Türkiye'nin yaklaşımını yansıtıyor; taraflar arasında varılmış yeni bir mutabakatı duyurmuyor.

Elektrik hattında koordinat bildirimi talebi

Yunanistan ile Güney Kıbrıs Rum Yönetimi (GKRY) arasında öngörülen Elektrik Bağlantı Projesi (GSI), röportajın başlıca enerji başlığıydı. Fidan'a göre Türkiye'nin talebi, araştırma gemisinin hangi alanda, ne tür çalışma yapacağının koordinatlarla birlikte yazılı biçimde bildirilmesi; sözlü bilgilendirmeyle yetinilmemesi.

Fidan, bu yöntemin amacını denizde fiili durum yaratılmasını ve bunun yeni anlaşmazlıklara dönüşmesini önlemek olarak açıkladı. Bakan, belirttiği çerçevede projeye olumlu yaklaştıklarını söyledi. Böylece elektrik bağlantısının kendisine ilişkin tutumuyla, bağlantı için yapılacak deniz çalışmalarına yönelik bildirim talebini birbirinden ayırdı.

Alternatif olarak Türkiye'den tedarik seçeneğini gündeme getiren Fidan, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın bu öneriyi New York'ta Yunanistan Başbakanı Kiryakos Miçotakis'e sunduğunu aktardı. Bakanın anlatımına göre öneri, Türkiye ana karasından elektrik, su ve doğal gaz ulaştırılmasını, adadaki her iki toplumun da bundan yararlanmasını içeriyor.

12 mil tartışmasında 1995 bildirisi

Enerji dosyasından ayrı olarak Fidan, Yunanistan'ın karasularını 12 deniz miline çıkarma ihtimalini de değerlendirdi. Bakan, bu olasılığa ilişkin Türkiye Büyük Millet Meclisinin (TBMM) 1995 tarihli metnini kanun değil, iki ülke anlaşmadan böyle bir genişlemeye gidilmesi halinde Türk hükümetinin önlem almasını öngören bildiri olarak tanımladı.

Fidan, metnin savaş tehdidi olarak okunmasına itiraz etti ve bugüne kadar barışın sürmesine katkıda bulunduğunu savundu. Bu, Ankara'nın bildirinin niteliği ve etkisi hakkındaki değerlendirmesi. Röportajda yöneltilen soru ise Yunanistan'ın aynı metni savaş tehdidi olarak gördüğü yaklaşımını gündeme taşıdı.

Bakan, bildirinin yayımlanmasını Yunanistan'ın Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesi'ni kabul ettiği döneme bağladı. Atina'nın, Türkiye ile anlaşmaya varmadan genişlemeye gitmeyeceğine dair açık bir taahhüt vermediğini de ileri sürdü. Bu iddia ve bildirinin hukuki niteliğine ilişkin yorum, Fidan'ın açıklamaları olarak aktarılıyor.

Ege diyaloğunda siyasi irade vurgusu

İlişkilerin yakın dönemini anlatan Fidan, Mayıs 2023 sonrasında hükümetlerin sorunları görüşme, gerilimi azaltma ve karşılıklı güveni güçlendirme yönünde hareket ettiğini söyledi. Önceki döneme kıyasla Ege'de sükûnetin arttığını belirten bakan, askeri uçaklar arasındaki it dalaşlarının artık yaşanmadığını ifade etti.

Fidan bununla birlikte, Yunanistan'daki iç siyasi tartışmaların anlaşmazlıkların çözümünü zorlaştırdığını savundu. Yunan hükümetlerinin çözümün siyasi bedelini üstlenmekte zorlandığı yönündeki görüşünü dile getirirken, Erdoğan'ın tartışmalı başlıkları müzakere etmeye hazır olduğunu söyledi ve Atina'ya bu imkândan yararlanma çağrısı yaptı.

Röportajın bir diğer başlığında Fidan, Mavi Vatan hakkında bir yasa hazırlığı bulunduğu iddiasını reddetti. Deniz parkları konusunun da henüz görüşmeye açılmadığını belirtti. Böylece bu iki konuyu, karasuları ve elektrik bağlantısına ilişkin somut taleplerinden ayrı değerlendirdi.

Fidan'ın tarif ettiği yaklaşımda elektrik projesinin ilerlemesiyle denizlerdeki anlaşmazlıkların kapsamlı çözümü farklı meseleler olarak duruyor. Bakan, araştırma faaliyetleri için yazılı koordinat bildirimi isterken, Ege'deki uzlaşmazlıkların giderilmesini iki ülke yönetimlerinin siyasi karar alma iradesine bağlıyor.