F-35 satışı için 18 Demokrat vekilden yasa uyarısı geldi

F-35 satışı planı, 18 Demokrat vekilin S-400 ve CAATSA gerekçeli itirazıyla ABD Kongresi’nde yeni bir hukuki tartışma açtı.

ABD Kongresi’ndeki 18 Demokrat vekil, Trump yönetiminin Türkiye’yi F-35 programına yeniden dahil etme planına karşı ortak bir mektupla pozisyon aldı. Vekiller, Türkiye’nin elindeki S-400 sistemleri ve yürürlükteki CAATSA hükümleri nedeniyle böyle bir adımın hukuka aykırı olacağını savundu.

Girişim, Washington’da Türkiye ile savunma iş birliğinin hangi yasal sınırlar içinde ele alınacağı sorusunu yeniden öne çıkardı. Mektup, yalnızca bir uçak satışı tartışması değil; Kongre denetimi, yaptırım hukuku ve ittifak siyaseti arasında sıkışan daha geniş bir dosyaya işaret ediyor.

18 imzalı itiraz mektubu

Kaynak metne göre Demokrat vekiller, Trump yönetiminin planına karşı resmi bir çıkış yaptı ve itirazlarını yazılı hale getirdi. Mektupta, Türkiye’nin F-35 programına dönüşünün mevcut mevzuatla bağdaşmadığı vurgulandı.

Bu vurgu, idarenin dış politika tercihleri ile Kongre’nin yasal denetim rolü arasındaki gerilimi görünür kılıyor. ABD sisteminde büyük savunma dosyaları yalnızca yürütmenin diplomatik hesabıyla değil, Kongre’nin yasa ve bütçe yetkileriyle de şekilleniyor.

Türkiye açısından dosyanın merkezinde S-400 meselesi bulunuyor. Demokrat vekillerin itirazı, S-400’lerin varlığı sürdükçe F-35 programına dönüş kapısının hukuken sorunlu kalacağı görüşüne dayanıyor.

S-400 ve CAATSA düğümü

CAATSA, kaynak metinde vekillerin dayanak gösterdiği ana hukuki çerçeve olarak yer alıyor. Demokrat üyeler, bu düzenlemeler yürürlükteyken Türkiye’nin programa alınmasının yalnızca siyasi bir tercih değil, yasa ihlali riski taşıyan bir karar olacağını ileri sürdü.

Bu nedenle tartışma, Türkiye’ye uçak verilip verilmeyeceği sorusunun ötesine geçiyor. Kongre içindeki itiraz, ABD’nin yaptırım kurallarını müttefik ülkelerle ilişkilerinde ne kadar esnetebileceği konusunda da bir test niteliği taşıyor.

F-35 programı, savunma teknolojisi, tedarik zinciri ve askeri uyumluluk başlıklarını aynı anda ilgilendiren yüksek hassasiyetli bir alan. Türkiye’nin programa yeniden dahil edilmesi halinde karar, hem Washington’daki iç siyasi dengeler hem de savunma sektöründeki uzun vadeli planlama açısından yakından izlenecek.

Kongre baskısı planı daraltıyor

Demokrat vekillerin çıkışı, Trump yönetiminin hareket alanını daraltabilecek bir siyasi sinyal üretiyor. Yönetim planı ilerletirse, Kongre içinde yeni itirazlar, ek denetim talepleri veya yasal tartışmalar gündeme gelebilir.

Eğer yönetim geri adım atarsa, Türkiye’nin F-35 programına dönüş ihtimali kısa vadede zayıflar ve savunma ilişkileri başka başlıklara kayabilir. Bu senaryoda küresel ölçekte asıl mesaj, ABD yaptırım rejimlerinin müttefiklerle ilişkilerde bile kolay aşılmadığı olur.

Eğer yönetim planı sürdürür ve Kongre itirazını büyütürse, dosya daha sert bir kurumsal çekişmeye dönüşebilir. Bu durumda Türkiye açısından belirsizlik uzar; savunma sanayii tarafında ise F-35 programının siyasi risk primi artar.

Üçüncü olasılık, yönetimin Türkiye dosyasını S-400 ve CAATSA başlıklarında ayrı bir değerlendirme sürecine bağlamasıdır. Böyle bir yol izlenirse küresel savunma piyasası açısından sonuç, yaptırım hukukunun siyasi müzakereyle nasıl kesiştiğine dair emsal oluşturabilir.

Şimdilik açık kalan temel soru, mektubun Kongre’de ne kadar destek bulacağı ve Trump yönetiminin planı resmi bir takvime bağlayıp bağlamayacağı. Türkiye, ABD yönetimi ve savunma sektörü için belirleyici eşik, S-400 meselesinin CAATSA çerçevesinde nasıl ele alınacağı olacak.