Avrupa dizel rezervlerini kullanma baskısıyla karşı karşıya

Dizel piyasasında arz baskısı

Küresel enerji piyasalarında dizel fiyatları, Avrupa'nın stratejik stoklarını piyasaya sürme ihtimalinin gündeme gelmesiyle düşüşe geçti. ABD yönetiminin, Avrupa ülkelerinden en az 100 milyon varil dizel arzı talep ettiği ve bu talebin karşılanmaması durumunda ihracat kısıtlamalarına gidilebileceği belirtiliyor. Diplomatik kaynaklara göre, bu baskı G7 liderlerinin gündemindeki en kritik maddelerden biri haline geldi.

Avrupa'daki gösterge dizel vadeli işlemleri ton başına 1.364 dolar seviyesine gerileyerek yaklaşık %6'lık bir düşüş kaydetti. Yakın zamana kadar varil fiyatlarının 200 doların üzerinde seyrettiği küresel piyasalarda, bu geri çekilme arz endişelerinin bir nebze hafiflediğine işaret ediyor. Ancak uzmanlar, fiyatlardaki bu hareketliliğin kalıcı olup olmayacağının rezerv kararlarına bağlı olduğunu vurguluyor.

Fransa'nın önerisi ve stratejik stoklar

Görüşmelerde öne çıkan bir seçenek, Fransa tarafından sunulan 50 milyon varillik dizel rezervi salınımı olarak dikkat çekiyor. Bu plana göre, Uluslararası Enerji Ajansı üyelerinin de ek olarak 50 milyon varil ham petrolü piyasaya sürmesi öngörülüyor. Yetkililer, ham petrolün rafine edilmesi gerektiği için dizel gibi doğrudan kullanıma hazır ürünlerin piyasaya sürülmesinin daha hızlı sonuç verebileceğini belirtiyor.

Avrupa Birliği temsilcileri, acil durum stoklarının kullanımında temkinli davranılması gerektiğini savunuyor. Özellikle İran ile yaşanan gerilimin süresinin belirsizliği, ülkelerin rezervlerini tüketme konusunda isteksiz olmasına yol açıyor. Ayrıca, Washington'ın Avrupa'nın enerji politikalarına doğrudan müdahale etme çabası, birlik içinde rahatsızlık yaratıyor.

Küresel tedarik zincirindeki darboğazlar

Dizel piyasasındaki sıkışıklık sadece ABD-Avrupa hattıyla sınırlı değil. Rusya-Ukrayna savaşı, İran kaynaklı rafineri aksaklıkları ve Çin'in yakıt ihracatına getirdiği kotalar, küresel arzı ciddi oranda kısıtlıyor. Çin'in büyük rafinerilerine ihracat kotası vermemesi, piyasadaki ek arz beklentilerini boşa çıkardı.

Bu durumun doğrudan yansıması ise tüketici fiyatlarında görülüyor. Birleşik Krallık'ta dizel fiyatlarının litre başına 2 sterlini aşması, lojistik ve taşımacılık sektöründeki maliyetlerin hızla yükseldiğini gösteriyor. Eğer rezerv salınımı gerçekleşirse, kısa vadeli arz sıkıntısı giderilebilir; ancak rafineri kapasitesindeki yapısal sorunlar devam ettiği sürece fiyat baskısının sürmesi bekleniyor.