Emekli maaşı için kulislerden sızan o kritik rakam

AKP kaynakları, emekli maaşı için prim ve yaşa bağlı ek ödeme üzerinde çalışıldığını, oran ve kapsamın henüz belirlenmediğini aktardı.

Kaynakların aktardığı hesaplamada, mevcut ödeneklerin üzerine 1,1 trilyon TL ek kaynak konulması ve ortalamada en az yüzde 15 ilave ödeme sağlanması değerlendiriliyor. Ancak bu tutar, ayrılmış bir bütçe olarak değil, çalışmada öngörülen kaynak ihtiyacı olarak aktarılıyor.

Hazırlık, Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın emeklilerin koşullarının iyileştirileceğine yönelik açıklamasının ardından gündeme geldi. AKP kaynaklarının anlatımına göre hesaplama çalışmalarını Hazine ve Maliye Bakanlığı, Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı ile Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı yürütüyor.

Prim basamakları ödeme farkını belirleyebilir

Değerlendirilen model, refah payı yoluyla yapılacak ödemenin kişisel özelliklere göre farklılaşmasını öngörüyor. Kaynaklar, hesaplamanın merkezinde yaşın, toplam prim ödemesinin ve prim ödenen günlerin bulunacağını belirtiyor.

Basamaklı yapıda başlangıç eşiği olarak 3.600 gün ele alınıyor; sonraki eşikler için 4.700 gün ile 9.000 gün ve üstü değerlendiriliyor. Kaynakların aktardığı hazırlıkta üç ya da dört kademe bulunması üzerinde durulurken, aralıkların kesin sınırları açıklanmıyor.

Model bu biçimde uygulanırsa, daha uzun süre ve daha yüksek tutarda prim ödeyenlerin ilave ödemesi de artacak. Her kademeye farklı tutar tanımlanması planlanıyor; dolayısıyla ortalama oran, her emeklinin aynı artışı alacağı anlamına gelmiyor.

Kaynaklara göre emeklinin SSK, BAĞ-KUR veya Emekli Sandığı kapsamındaki statüsü de değerlendirmeye alınabilecek unsurlar arasında. Kişinin çalışmaya devam etmesi ve yurt dışından emeklilik durumunun bulunması da hesaplamaya katılabilir; bu özelliklerin ödemeyi hangi yönde etkileyeceği belirtilmiyor.

Aylık hesapları koşullu örneklere dayanıyor

Aktarılan takvim sıralamasında önce olağan aylık artışları, sonra ilave ödeme tutarlarının belirlenmesi yer alıyor. Enflasyona bağlı artış sonrasında en düşük aylığın yaklaşık 26.000 TL olması, ek ödeme hesabının başlangıç varsayımı olarak kullanılıyor.

Bu varsayım üzerinden yüzde 15 ilave artış uygulanması halinde, taban aylığın yaklaşık 29.900–30.000 TL aralığına ulaşabileceği hesaplanıyor. AKP kaynaklarının paylaştığı bu rakamlar, kesinleşmiş bir aylık tutarını veya açıklanmış bir ödeme hakkını göstermiyor.

Memur emeklileri için verilen örnekte ise %8 artışın ardından en düşük aylığın 34.050 TL olması öngörülüyor. Bu tutarın üzerine ayrıca %15 uygulanırsa aylığın yaklaşık 39.158 TL'ye çıkabileceği belirtiliyor.

İki örnek de önce olağan artışın yapılmasına, ardından varsayılan ilave oranın uygulanmasına dayanıyor. Ancak kişiye göre değişen basamaklar gündemde olduğundan, örnek hesapların tüm emekliler için aynı sonucu vereceği söylenemez.

Bütçe hesabı kapsamla birlikte yürütülüyor

AKP kaynakları, kullanılabilecek bütçe olanaklarıyla yedek akçenin hesaplandığını ifade ediyor. Nihai ödeme düzeyi, bulunabilecek kaynağın yanı sıra kapsama alınacak emeklilerin sayısı ve kriterlerin uygulanma biçimiyle birlikte belirlenecek.

Bu nedenle, aktarılan yüzde 15 ortalama ile belirli bir emeklinin alacağı ödeme birbirinden ayrılmalı. Kaynakların tarif ettiği modelde prim ve yaş koşulları farklı tutarlar üretebilir; fakat bu koşulların ağırlıklarını gösteren bir hesaplama tablosu paylaşılmıyor.

Emekliler açısından açık kalan başlıca konu, hangi statü ve prim aralığının hangi ek ödemeye karşılık geleceği. Özellikle yaş ölçütünün nasıl işleyeceği ve çalışmayı sürdürenlerin kapsam içinde nasıl değerlendirileceği, aktarılmış bilgilerle netleşmiyor.

Uygulamaya geçiş için kaynak tutarının, yararlanacak grubun ve basamak başına ödemenin açıklanması gerekiyor. Aktarılan hazırlıkta başlangıç tarihi veya uygulama takvimi bulunmadığından, örnek aylıkların ne zaman geçerli olabileceği de henüz belli değil.