İran'ın Hürmüz Boğazı'nı kapatma tehdidi, Asya borsalarında düşüşe neden olurken, Türkiye ve bazı Avrupa borsalarında yükseliş yaşanmıştır. Bu durum, jeopolitik risklerin küresel piyasalar üzerindeki karmaşık ve bölgesel farklılık gösteren etkilerini ortaya koymaktadır.
Hürmüz Boğazı gerilimiyle birlikte Dolar/TL ve gram altın yükselirken, 2 yıllık tahvil faizi ve CDS risk primi gerilemiştir. Bu durum, bölgesel gerilimlerin Türkiye'deki varlık fiyatlamalarına yansıdığını ve yatırımcıların risk algısının değiştiğini göstermektedir.
Orta Doğu'daki jeopolitik riskler, Türkiye için olası göç dalgası ve ekonomik aktivitede zayıflık gibi uzun vadeli etkiler yaratabilir. Bu durum, bütçe harcamalarını artırarak borçlanma maliyetlerini yükseltme potansiyeli taşımaktadır.

Atlas AI
İran’ın Hürmüz Boğazı’nı kapatma kararı, küresel piyasalarda aynı anda farklı yönlerde fiyatlamaya yol açtı. Asya borsalarında satışlar öne çıkarken, Türkiye ve bazı Avrupa borsalarında alımlar görüldü. Tablo, jeopolitik şokların risk iştahını bölgesel ve varlık bazında ayrıştırdığını gösterdi.
Türkiye tarafında kur ve değerli maden fiyatları yukarı giderken, ülke risk göstergelerinde gerileme izlendi. Dolar/TL ve gram altın yükseldi; buna karşılık 2 yıllık tahvil faizi ile CDS risk primi düştü. Bu ayrışma, yatırımcıların kısa vadede kur ve enflasyon riskini fiyatlarken, aynı anda risk priminde geçici bir rahatlama arayışına girebildiğine işaret etti.
Artan Jeopolitik Gerilimler Küresel Enerji Transferini ve Ticaretini Aksatıyor
Amerika Birleşik Devletleri, Tahran ile barış görüşmelerinin çöküşüne cevaben İran limanlarına ve Hürmüz Boğazı da dahil olmak üzere ana deniz yollarına deniz ablukası başlattı. Bu eylem, İran'ın Hürmüz Boğazı'nı aralıklı olarak kapatmasına ve yeniden açılmasını ABD yaptırımlarının kaldırılmasına bağlamasına yol açtı. Bu gelişmeler, jet yakıtı kıtlığının Avrupa hava yolculuğunu şimdiden etkilemesi ve Suudi Arabistan'dan daha geniş denizcilik aksaklığına ilişkin endişeleri dile getirmesiyle küresel enerji akışlarını önemli ölçüde etkiliyor.
Küresel ölçekte ABD dolar endeksi yükseldi ve Bitcoin değer kazandı; EUR/USD paritesi ise geriledi. Bu hareket, belirsizlik dönemlerinde dolar talebinin artması ve alternatif varlıklara yönelimin güçlenmesiyle uyumlu bir görünüm sundu. Avrupa para biriminin zayıflaması, riskten kaçışın kur kanalıyla da çalıştığını gösterdi.
Enerji cephesinde Brent petrolün varil fiyatı 90 doların altına indi. Boğazın kapanması gibi arz güvenliği açısından kritik bir gelişmeye rağmen fiyatın geri çekilmesi, piyasanın müzakere ve normalleşme beklentisini öne çıkardığını düşündürdü. Hürmüz Boğazı, Basra Körfezi’nden dünya pazarlarına giden petrol ve LNG akışında kilit bir geçiş noktası olduğu için, burada yaşanan her kesinti beklentileri hızla etkiler.
Orta Doğu’daki gerilimlerin Türkiye’ye yansıması sadece finansal fiyatlarla sınırlı kalmayabilir. Olası bir göç dalgası, kamu hizmetleri ve sosyal harcamalar üzerinden bütçe baskısı yaratabilir; ekonomik aktivitede zayıflama riski de iç talep ve dış ticaret kanalıyla hissedilebilir. Bu tür bir tablo, borçlanma ihtiyacını artırarak finansman maliyetleri üzerinde yukarı yönlü baskı oluşturma potansiyeli taşır.
Aynı dönemde siyasi risklerin Türkiye’de iç gündemle canlı kalması, risk algısının hızlı değişmesine zemin hazırlıyor. Küresel tarafta Çin’de gayrimenkul sektöründeki yüksek finansal riskler, bankacılık ve gölge finans kanalları üzerinden istikrar tartışmalarını diri tutuyor. Japonya’da erken seçim sonuçlarının, merkez bankasının faiz artırımlarına devam edeceği beklentisini güçlendirmesi de küresel faiz ve kur dengeleri açısından ek bir değişken olarak öne çıktı.
Ülke Etkisi: Hürmüz kaynaklı gerilim, Türkiye’de kur ve enflasyon beklentilerini etkileyerek para politikası iletişimini zorlayabilir. Olası göç ve güvenlik harcamaları bütçe dengesini ve borçlanma ihtiyacını değiştirebilir.
Sektör Etkisi: Enerji, ulaştırma ve petrokimya gibi sektörler, tedarik ve fiyat oynaklığı üzerinden maliyet baskısı yaşayabilir. Bankacılık ve sigorta tarafında risk primi ve teminat yapıları, jeopolitik haber akışına daha duyarlı hale gelebilir.
Piyasa Etkisi: Dolar endeksi ve EUR/USD hareketi, riskten kaçışın kur kanalıyla gelişmekte olan ülke varlıklarına yansımasını hızlandırabilir. Petrol fiyatı ve CDS/tahvil faizleri birlikte oynadığında, portföy akımları ve hedge maliyetleri üzerinden piyasa likiditesi etkilenebilir.


