Brezilya'da Seçimler İkinci Tura Kaldı: Trump'un Favorisi Önde

Brezilya seçimleri, Flávio Bolsonaro’nun %47,43 ve Lula’nın %44,69 aldığı ilk turun ardından 25 Ekim’de ikinci tura kaldı.

Oyların %97,24’ü sayıldığında iki aday arasındaki fark yaklaşık 3 milyon oydu. Yüksek Seçim Mahkemesi, hiçbir adayın geçerli oyların yarısından fazlasına ulaşamayacağının kesinleşmesi üzerine ikinci turu resmen duyurdu.

Mahkeme ikinci turu duyurdu

Yaklaşık 160 milyon kayıtlı seçmenin bulunduğu ülkede yarış, görevdeki Devlet Başkanı Luiz Inácio Lula da Silva ile sağcı senatör Flávio Bolsonaro arasında yeniden kurulacak. Başkanlık için 12 aday yarıştı, ancak çift haneli oy oranına ulaşabilen yalnızca bu iki isim oldu.

Seçim öncesi anketler Lula’yı az farkla önde gösteriyordu. Sandıktan çıkan ilk tablo ise Bolsonaro’nun önde başladığı, Lula’nın ise ikinci tur için açığı kapatmak zorunda kaldığı bir yarışa işaret etti.

Siyasi analist Creomar de Souza, ikinci turun yakın geçmesini beklediğini söyledi. De Souza, "Tarihsel olarak Brezilya’da ikinci tur seçimlerde geri dönüş görmedik" diyerek Lula’nın karşı karşıya olduğu eşiği vurguladı.

Bolsonaro soyadı yarışta

Flávio Bolsonaro’nun adaylığı, babası Jair Bolsonaro’nun siyasi mirasını yeniden kampanyanın merkezine taşıdı. Jair Bolsonaro, Brezilya’yı 2019-2023 arasında yönetti ve 2022 seçiminde Lula’ya yenilmesinin ardından darbe planı suçlamasıyla verilen 27 yıllık hapis cezası nedeniyle bu yarışa katılamadı.

Jair Bolsonaro’nun tekrarlayan sağlık sorunları nedeniyle ev hapsinde tutulduğu, sosyal medya kullanımı ve kamuoyuna açıklama yapmasının da kısıtlandığı bildiriliyor. Bu durum, oğlunun kampanyasını yalnızca bir adaylık değil, sağ seçmen açısından devamlılık tartışması haline getirdi.

Flávio Bolsonaro, dış politikada babasının çizgisine yakın duruyor. ABD Başkanı Donald Trump ile daha sıkı ilişkileri savunuyor, Lula yönetiminin Washington politikasını eleştiriyor ve Brezilya Büyükelçiliği’nin Kudüs’e taşınmasını destekliyor.

İsrail konusunda Netanyahu hükümetine yakın söylem de Bolsonaro’nun kampanyasında yer aldı. Bu tutum, ülkede etkisi artan evanjelik seçmenlerle örtüşürken, seçim öncesi araştırmalarda Lula’nın Katolik seçmenlerde daha güçlü göründüğü aktarıldı.

Sağ seçmen belirleyici oluyor

İlk turdan elenen adayların toplam oyu ikinci turun matematiğini daralttı. Üçüncü sıradaki Augusto Cury yüzde 2,9 alırken, Renan Santos ve Ronaldo Caiado yaklaşık yüzde 2,2’şer oyda kaldı.

Bu oyların önemli bölümünün sağ ve merkez sağ adaylara gitmesi, destek açıklamalarını ve sandığa yeniden katılım oranını kritik hale getiriyor. Bolsonaro açısından bu seçmenlerin birleşmesi farkı koruma mekanizması olabilir; Lula açısından ise kararsızlar ve sandığa gitmeyenler daha büyük önem taşıyor.

Brezilya’da 16 yaş ve üzerindeki vatandaşlar oy kullanabiliyor. Okuryazar 18 ile 70 yaş arasındaki seçmenler için sandığa gitmek zorunlu, oy kullanmayanlara para cezası uygulanıyor.

25 Ekim hesapları sıkışıyor

İkinci turda Bolsonaro ilk turdaki sağ ve merkez sağ desteği büyük ölçüde tutarsa, Brezilya’nın dış politika yönelimi Washington ve İsrail hattına daha yakın bir zemine kayabilir. Böyle bir sonuç, küresel düzeyde Brezilya’nın diplomatik pozisyonunu, içeride Bolsonaro kampanyasının pazarlık gücünü ve savunma, tarım ile enerji gibi dış ilişkilere duyarlı sektörlerin beklentilerini etkiler.

Lula ilk turdaki açığı kapatırsa, mevcut yönetimin sosyal politika ve çok taraflı diplomasi çizgisinin devamı için siyasi alan genişleyebilir. Bu senaryoda küresel yatırımcılar politika sürekliliğine, Lula cephesi koalisyon disiplinine, Brezilya iş dünyası ise kamu harcamaları ve düzenleme sinyallerine bakar.

Asıl belirsizlik, elenen adayların seçmenlerinin 25 Ekim’de ne ölçüde sandığa gideceği ve hangi adayın bu seçmenleri ikna edeceği. İlk turdaki yaklaşık 3 milyon oyluk fark, kampanyanın son haftasında destek açıklamalarını, dini seçmen bloklarını ve katılım oranını yarışın merkezine yerleştiriyor.