COP31’de fosil yakıt sürprizi: Taslak anlaşmadan çıkarıldı
Antalya’da düzenlenen COP31’in yeni taslak anlaşma metninden fosil yakıt kullanımının sona erdirilmesine yönelik ifadeler çıkarıldı.

COP31 müzakerecileri, Antalya’daki zirvenin kapanışı öncesinde fosil yakıtlardan çıkışa yer vermeyen yeni anlaşma taslağını yayımladı.
Perşembe günü açıklanan metin, cuma günü bitirilmesi planlanan görüşmelerde henüz nihai anlaşmaya varılmadığını gösteriyor. Taslak emisyonların azaltılmasını ve elektrifikasyonu öne çıkarırken, fosil yakıtların geleceğine ilişkin açık bir yönlendirme içermiyor.
Antalya’nın ev sahipliği yaptığı 31. Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı’nda pazartesi açıklanan metin 144 paragraf içeriyordu; güncellenen sürümde bu sayı 80’e indi. İlk sürümde fosil yakıtları ve kullanımlarının kısıtlanmasını ele alan iki ifade bulunurken, yeni sürümde bu ifadeler çıkarıldı.
Fosil yakıtlar çıkıyor, sıcaklık hedefi kalıyor
Yeni taslak, sıcaklık artışını 1,5 dereceyle sınırlama hedefinin aşılabileceğini kabul ediyor. Buna rağmen sera gazı salımlarında “derin, hızlı ve sürekli” azaltım gereğini koruyor ve atmosferdeki karbonu çekebilen teknolojilerin yaygınlaştırılmasını destekliyor.
Bu iki unsur arasındaki ayrım, müzakerelerin temel anlaşmazlığını ortaya koyuyor: Ülkeler ısınmayı sınırlama gereğinde büyük ölçüde birleşse de kullanılacak araçlarda uzlaşmış değil. Dönüşümün hızı ve maliyetlerin paylaşımı da görüş ayrılıklarının sürdüğü başlıklar arasında yer alıyor.
Türkiye ile eş başkanlık görevini paylaşan Avustralya, ilk sürümün bilinçli olarak geniş tutulduğunu açıklamıştı. Avustralya’nın açıklamasına göre amaç, görüşmeler ilerledikçe kapsamı daraltmaktı; bu açıklama fosil yakıt ifadelerinin neden çıkarıldığına ilişkin ayrı bir gerekçe sunmuyor.
Görüşmelerin gündeminde sıcak hava dalgaları, sel ve kuraklık gibi iklim etkileri bulunuyor. Bunun yanında savaşlar ile yaşam maliyetlerindeki artış da hükümetlerin öncelikleri arasında; ancak taslaktaki değişikliğin doğrudan bu gündemlerden kaynaklandığına ilişkin bir açıklama aktarılmıyor.
Finansman ihtiyacı trilyon dolarlarla ölçülüyor
Taslakta, gelişmekte olan ülkelerin ulusal katkı beyanlarında maliyeti hesaplanan ihtiyaçlarının 2030’a kadar toplam 5,1–6,8 trilyon dolara ulaşabileceği belirtiliyor. Metin, bu ihtiyacın yıllık karşılığını 455–584 milyar dolar aralığında veriyor; rakamlar sağlanmış kaynakları değil, ihtiyaç tahminlerini ifade ediyor.
İklim etkilerine uyum için gereken yıllık finansmanın ise 2035’e kadar 305 milyar doları bulabileceği aktarılıyor. Taslak, mevcut finansman ile ihtiyaçlar arasındaki farkı “endişe verici” olarak nitelendiriyor; ancak aktarılan bilgiler mevcut kaynakların büyüklüğünü veya açığın hangi katkılarla kapatılacağını belirtmiyor.
Metindeki işbirliği çağrısı yalnızca para sağlanmasıyla sınırlı değil. Yatırımların, teknoloji paylaşımının, uygulama araçlarının ve kurumsal kapasitenin güçlendirilmesi de düşük emisyonlu ve iklim etkilerine dayanıklı bir ekonomiye geçişin unsurları olarak sıralanıyor.
Elektrikte yüzde 35 hedefi müzakere masasında
Taslak, Türkiye’nin COP31 Başkanlığı kapsamında duyurduğu, elektriğin dünya genelindeki nihai enerji tüketiminden aldığı payı 2035’te %35’e yükseltme hedefini de içeriyor. Metinde elektrifikasyona emisyonları azaltma, enerji arzını güvenceye alma, verimliliği artırma ve enerjiye erişimi genişletme işlevleri atfediliyor.
Bu hedef, Dubai’deki COP28 sırasında ortaya konan 2030 taahhütleriyle bağlantılı biçimde sunuluyor. Taslağa göre elektrifikasyon, dünyadaki yenilenebilir enerji kapasitesinin üç katına çıkarılması ve ortalama yıllık enerji verimliliği iyileşmesinin ikiye katlanması çabalarını tamamlıyor.
Metin ayrıca enerjiye evrensel erişimi ve temiz pişirme çözümlerini destekliyor. Gelişmekte olan ülkelere sağlanacak uygulama araçlarını da elektrifikasyondan beklenen yararların hayata geçirilmesiyle ilişkilendiriyor; buna karşılık aktarılan bilgiler ülke veya şirket bazında yatırım yükümlülükleri içermiyor.
Yaklaşık 200 ülkenin katıldığı görüşmelerde anlaşmaya ulaşmak için taslağın yeniden düzenlenmesi bekleniyor. Önceki zirvelerde müzakerelerin planlanan kapanışı bir günden fazla aşması, cuma günkü bitiş takviminin kesin olmadığını gösteren bir karşılaştırma sunuyor.
Fosil yakıt ifadeleri yeniden eklenirse nihai metin, azaltım çağrısının yanında bu yakıtların kullanımına ilişkin bir yön de tarif edebilir. İfadeler dışarıda kalırsa elektrifikasyon, finansman ve genel emisyon azaltımı hükümlerinin son metindeki kapsamı, ülkelerin üzerinde anlaşabildiği çerçeveyi belirleyecek.
More stories
- Singapur'da kaydı silinmiş 19 araç nedeniyle 2 kişi suçlandı
- Doğanın son sürprizi: Yok olan buzulun kıyısında nadir böcek keşfi
- Meteoroloji'den 32 il için kuvvetli sağanak ve fırtına uyarısı
- Sebzelerle birlikte bütçeler de çürüyor: Evlerde 'Gizli' gıda israfı
- Tarihi rekor: GTA 6 çıkmadan 1,4 milyar dolar kazandı
- ProPublica ifşa etti: İklim elçisi Bill Gates'in 29 milyar dolarlık çöp imparatorluğu
Son haberler
- Cumhurbaşkanı Erdoğan'dan Özgür Özel'e net tepki: Bunun hesabını millete verecekler
- Özgür Özel: İktidar demokrasi yolundan döndü
- CHP'de iki kritik başlık: İBB için işbirliği sinyali, kurultay için şubat takvimi
- Panetta, İtalya'daki enflasyonun alım gücünü tehdit ettiğini söyledi
- Elon Musk siyasi harcamaların ardından MAGA çizgisinden koptu
- Wisconsin savcısı siyah adamın ölümcül şekilde vurulmasıyla ilgili olarak polise dava açmayı reddetti
- Trump, Şi ve Putin kritik zirvede nükleer başlığı ele aldı
- Güney Kore Yüksek Mahkemesi eski başbakanın cezasını bozdu

