BM'de yeni Dünya haritası kabul edildi

BM harita kararı, 164 ülkenin desteğiyle Mercator projeksiyonuna karşı Afrika'nın ölçüsünü daha doğru yansıtan haritalara geçiş çağrısı yaptı.

Birleşmiş Milletler Genel Kurulu, Togo'nun sunduğu ve Afrika Birliği üyelerinin desteklediği “Haritayı Düzelt” tasarısını kabul etti. Oylamada ret veren tek ülke Amerika Birleşik Devletleri oldu; altı ülke çekimser kaldı.

164 ülkelik çoğunluk

Karar bağlayıcı değil, ancak BM zemininde kabul edilmesi harita standartları kullanan kamu kurumları, okullar ve uluslararası kuruluşlar üzerinde siyasi baskı yaratabilir. Fransa ve İngiltere'nin de desteklediği metin, Mercator haritasının dünya algısını nasıl biçimlendirdiğine ilişkin uzun süredir devam eden itirazları diplomatik gündeme taşıdı.

Togo Dışişleri Bakanı Robert Dussey, Cuma günkü oylama öncesinde verdiği mesajda, “Adil bir dünya, adil bir haritayla başlar” dedi. Dussey, BM oturumundaki konuşmasında da “Bir harita asla tarafsız değildir. Algıları şekillendirir; halkların ve kıtaların dünyadaki yerinin nasıl anlaşıldığını doğrudan etkiler” ifadelerini kullandı.

Fransa Dışişleri Bakanı Jean-Noel Barrot, Togo'nun girişimine destek vererek bakanlığının Mercator haritasını kullanmayı bırakacağını açıkladı. Barrot, “Haritayı değiştirmek elbette dünyayı değiştirmez. Ancak onu saptıran bir temsili düzeltmek bile başlı başına bir hakikat eylemidir” dedi.

Mercator'un ölçek sorunu

Mercator projeksiyonu, 1569 yılında Flaman haritacı Gerardus Mercator tarafından denizcilerin yön bulmasını kolaylaştırmak için geliştirildi. Tasarım, küresel yüzeyi düzleme aktarırken açıları koruduğu için seyrüseferde kullanışlı kaldı; ancak alan büyüklüklerinde ekvatordan kutuplara gidildikçe artan bozulmalar üretti.

Bu bozulma en görünür biçimde Afrika ile Grönland karşılaştırmasında ortaya çıkıyor. Mercator haritası iki kara parçasını birbirine yakın büyüklükte gösterirken, Afrika'nın yüzölçümü gerçekte Grönland'ın yaklaşık 14 katı.

Eleştiriler, bu görsel farkın yalnızca teknik bir kartografya meselesi olmadığı görüşüne dayanıyor. Kampanya savunucularına göre ekvatora yakın ülkelerin küçük gösterilmesi, bu bölgelerin nüfus, kaynak, kalkınma ihtiyacı ve ekonomik potansiyeline ilişkin algıyı zayıflatıyor.

CorrectTheMap kampanyası yetkilileri, ölçek farkını anlatmak için “ABD, Çin, Hindistan, Japonya, Meksika ve Avrupa'nın büyük bölümünü Afrika'nın içine sığdırabilirsiniz ve hala boş alan kalır” değerlendirmesini yaptı. Bu karşılaştırma, kampanyanın teknik projeksiyon tartışmasını kamuoyunun kolay kavrayacağı bir ölçüye bağlama yöntemi olarak öne çıktı.

Kurumlar için iki rota

Kararın ilk etkisi, harita kullanan kurumların hangi projeksiyonu tercih edeceği üzerinde görülebilir. Eğer BM kurumları, eğitim sistemleri ve dışişleri teşkilatları Mercator dışındaki tasarımlara geçerse, küresel düzeyde değişim doğrudan ekonomik göstergelerden çok temsil, müfredat ve diplomatik dil üzerinden ilerler.

Bu senaryoda Togo için sonuç, Afrika Birliği desteğiyle başlatılan girişimin daha geniş bir norm tartışmasına dönüşmesi olur. Harita yayıncılığı, eğitim teknolojileri ve kamu veri görselleştirme alanlarında çalışan kurumlar ise mevcut ürünlerini yeni projeksiyon seçenekleriyle uyumlu hale getirmek zorunda kalabilir.

Diğer yol, kararın bağlayıcı olmaması nedeniyle uygulamanın sınırlı kalmasıdır. Böyle bir durumda küresel etki daha çok sembolik düzeyde kalır; Togo diplomatik kazanım elde ederken, harita ve eğitim sektörü için değişim ülke bazlı tercihlere bağlı ilerler.

Açık soru, hangi kurumların Mercator'u bırakacağı ve yerine hangi projeksiyonların standart olarak seçileceği. Küresel haritalarda tam hatasız bir düzleme aktarım mümkün olmadığı için bundan sonraki tartışma, hangi ölçek tavizinin eğitim, siyaset ve kamu iletişimi açısından daha kabul edilebilir görüleceği üzerinde yoğunlaşacak.