BM Genel Kurulu toplanıyor: Erdoğan, Trump'ın ardından kürsüde olacak

BM Genel Kurulu 81. oturumunu New York’ta açıyor; 193 ülkenin gündeminde Gazze, Ukrayna, yapay zeka ve BM reformu var.

Bu yılki oturum, 31 Aralık 2026’da görevi sona erecek BM Genel Sekreteri Antonio Guterres için son üst düzey Genel Kurul haftası olacak. “Güvenin Yeniden Tesisi ve Dönüşümü Yönetmek” teması, savaşların, teknoloji risklerinin ve küresel kurumlara dönük reform baskısının aynı masaya geldiği bir döneme denk geliyor.

193 ülke aynı salonda

Genel Kurul, BM sisteminde bütün üye devletlerin eşit temsil hakkına sahip olduğu en geniş karar alma organı olarak çalışıyor. New York’taki toplantılar, bağlayıcı karar gücü sınırlı olsa da diplomatik temaslar, ikili görüşmeler ve siyasi beyanlar açısından yılın en yoğun çok taraflı haftalarından biri sayılıyor.

Bu oturumun ana başlıkları arasında Gazze’deki insani kriz ve soykırım suçlamaları, Lübnan ve Suriye’deki çatışmalar, Rusya-Ukrayna savaşı ve Sudan’daki ağır insani tablo yer alıyor. İklim gündeminde ise küresel ısınmanın 1,5°C eşiği etrafındaki uyarılar ve ülkelerin yeni taahhütleri izlenecek.

Yapay zeka da bu yıl güvenlik dosyaları arasına daha görünür biçimde girdi. Ülkelerin ortak risk sınırları, denetim mekanizmaları ve askeri kullanım alanları üzerinde uzlaşı araması, teknoloji düzenlemesini diplomatik pazarlığın parçası haline getiriyor.

Erdoğan’ın 16. Genel Kurul konuşması

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, BM Genel Kurulu’nda 16. kez hitap etmek üzere New York’a geldi. Açıklanan programa göre Erdoğan’ın konuşmasını ABD Başkanı Trump’ın ardından 4. sırada yapması bekleniyor.

Erdoğan’ın konuşma başlıkları arasında Filistin’in tanınması, Orta Doğu’daki çatışmalar ve küresel güvenlik mimarisinin yeniden ele alınması bulunuyor. Türkiye, son yıllarda Genel Kurul kürsüsünü özellikle Gazze, Suriye, göç, gıda güvenliği ve BM Güvenlik Konseyi reformu mesajları için kullanıyor.

Türkiye heyetinde Emine Erdoğan’ın yanı sıra Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır ve Ticaret Bakanı Ömer Bolat yer alıyor. Milli İstihbarat Teşkilatı Başkanı İbrahim Kalın ile Cumhurbaşkanı Dış Politika ve Güvenlik Başdanışmanı Akif Çağatay Kılıç da heyette bulunuyor.

Türkevi’nde Libya ve Kuveyt görüşmeleri

Erdoğan, New York temaslarına Libya Başkanlık Konseyi Başkanı Muhammed el-Menfi ile Türkevi’nde yaptığı görüşmeyle başladı. Görüşmede Libya’nın siyasi birliği, istikrarı ve Türkiye ile Libya arasındaki Doğu Akdeniz anlaşmaları ele alındı.

Erdoğan daha sonra Kuveyt Veliaht Prensi Şeyh Sabah Halid el-Hamed es-Sabah ile bir araya geldi. Türkiye ile Kuveyt arasında savunma sanayii, yatırım, enerji ve ticaret dosyaları öne çıkarken, iki ülke mayısta savunma sanayii iş birliğini genişletmeye dönük bir niyet mektubu imzalamıştı.

Görüşme trafiğinde Körfez güvenliği ve bölgesel gelişmeler de yer alıyor. Ankara açısından Kuveyt hattı, hem savunma sanayii ihracatı hem de enerji ve yatırım kanalları üzerinden Körfez ülkeleriyle ekonomik ilişkileri derinleştirme hedefiyle bağlantılı.

Erdoğan, diplomatik temaslarının ardından “100 yıllık dostluk: Türkiye-Amerika ilişkileri” etkinliğinde Türk ve ABD’li iş insanlarıyla buluştu. Burada verilen mesaj, Türkiye ile ABD arasındaki ticaret hacminin artırılması ve özel sektör temaslarının siyasi gündemden ayrı bir kanal olarak korunması yönünde oldu.

Guterres görüşmesi ve lider trafiği

Erdoğan’ın BM konuşmasının ardından Guterres ile ikili görüşme yapması planlanıyor. Orta Doğu’daki çatışmalar, Gazze, İran, Ukrayna, Suriye ve insani yardım başlıklarının bu görüşmede masada olması bekleniyor.

Programda yarın Birleşik Krallık Başbakanı Andy Burnham ile yapılacak görüşme de bulunuyor. Savunma sanayii, ticaret, yatırım, Stratejik Ortaklık Çerçeve Belgesi ve Güvenlik ve Savunma Ortaklığı başlıkları, iki ülke hattındaki görüşme dosyaları arasında sayılıyor.

Erdoğan’ın Japonya Başbakanı Sanae Takaichi ile de bir araya gelmesi bekleniyor. Bu temas, Asya ekonomileriyle yatırım, teknoloji ve tedarik zinciri alanlarında daha düzenli diplomatik kanal arayan Ankara için ayrı bir başlık oluşturuyor.

Genel Kurul haftasında liderlerin konuşmaları kadar kapalı kapılar ardındaki temaslar da sonuç üretebilir. Gazze ve Ukrayna dosyalarında diplomatik baskı artarsa insani yardım ve ateşkes görüşmeleri öne çıkacak; uzlaşma sınırlı kalırsa BM reformu ve güvenlik sistemi tartışmaları daha sert bir zeminde sürecek.