Ankara'da gizli görüşme: Suriye ve Hizbullah masaya oturdu

Suriye ile Hizbullah temsilcileri, Türkiye’de yapılan gizli temasla sınır gerilimini düşürmek için ilk kez yüz yüze geldi.

Görüşme hakkında bilgi sahibi altı kaynağa göre temas geçen ay en az bir kez gerçekleşti. Kaynaklar arasında iki Suriyeli yetkili, bir ABD’li yetkili ve Hizbullah’a yakın üst düzey bir Lübnanlı güvenlik yetkilisi yer aldı.

Bu temas, uzun süre sahada karşı cephelerde duran tarafların bilinen ilk doğrudan görüşmesi olarak kayda geçti. Nihai bir metin üzerinde uzlaşı sağlanmadı ve görüşmenin duyurulması planlanmadı.

Ankara kanalı iki ayda açıldı

Kaynaklara göre Türkiye’nin güvenlik ve istihbarat birimleri, gerilimi sınırlamak amacıyla tarafları davet etti. Suriye heyetinde istihbarat ve dışişleri yetkilileri bulunurken, Hizbullah da kendi temsilcileriyle masaya katıldı.

Lübnanlı güvenlik kaynağı, Türkiye üzerinden temasların yaklaşık iki ay önce başladığını aktardı. Toplantının Türkiye’de nerede yapıldığı, ne kadar sürdüğü ve başka oturumların düzenlenip düzenlenmediği doğrulanamadı.

Ankara, Ahmed Şara yönetiminin önemli destekçilerinden biri olarak Suriye’nin istikrar dosyasında daha görünür rol arıyor. Üç kaynak, Türkiye’nin bu görüşmenin yapılması için doğrudan girişimde bulunduğunu söyledi.

Sınır kaçakçılığı masaya geldi

Yeni Şam yönetimi, Hizbullah’ı Suriye güzergahlarını kullanarak silah sevkiyatı yapmakla suçluyor. ABD’li bir yetkiliye göre Washington, Suriye ordusunun Hizbullah’a karşı Lübnan’a güç göndermesini teşvik etmişti.

Hizbullah, Suriye savaşında Beşar Esad yönetimini desteklemek için yıllar boyunca savaşçı göndermişti. Esad yönetiminin 2024 sonlarında düşmesinden sonra Şam ile İran’a yakın grup arasındaki güvenlik hattı daha kırılgan hale geldi.

Suriyeli bir yetkili, tarafların birbirlerine düşmanlık beslemedikleri konusunda mutabık kaldığını söyledi. Aynı yetkiliye göre Şam, Lübnan’a girerek Hizbullah’ı silahsızlandırmaya dönük bir askeri hamle yapmayacağı güvencesini verdi.

Suriye tarafı buna karşılık, sınır aşan kaçakçılık girişimlerinin durdurulmasına yardım ve özellikle güneyde kalan uyuyan hücrelerin dağıtılmasını istedi. Yetkili, Hizbullah temsilcilerinin bu iki talebe doğrudan yanıt vermediğini, ancak Suriye’nin içişlerine karışmama taahhüdünde bulunduğunu belirtti.

Şam yönetimi salı günü, güneyde roket saldırısı hazırlığında olduğunu öne sürdüğü bir Hizbullah hücresini yakaladığını açıkladı. Hizbullah çarşamba günü iddiayı reddetti ve “Suriye topraklarında hiçbir şekilde varlığı bulunmadığını ve oradaki herhangi bir güvenlik veya askeri faaliyete dahil olmadığını” bildirdi.

İran’sız temas anlaşmayı sınırladı

Görüşme, Hizbullah’ın ana destekçisi İran’ın masada yer almaması nedeniyle sınırlı kaldı. Lübnanlı güvenlik kaynağına göre Hizbullah, toplantıya Tahran’ın bilgisi dahilinde katıldı; ancak İran doğrudan dışarıda bırakılmasından rahatsız oldu.

Aynı kaynak, Şara’nın şimdilik İran ile doğrudan temas kurulması önerilerini geri çevirdiğini söyledi. Kaynağa göre Tahran’ın rahatsızlığı, sonuç bildirimi yayımlanmamasında ve nihai anlaşmaya varılamamasında başlıca etkenlerden biri oldu.

Konuya ilişkin sorulara Suriye Dışişleri Bakanlığı, Türkiye Dışişleri Bakanlığı, Türkiye Milli Savunma Bakanlığı ve ABD Dışişleri Bakanlığı yanıt vermedi. Hizbullah’ın medya ofisi de yorum yapmadı.

Temas kanalı açık kalırsa, sınır kaçakçılığı üzerindeki baskı Suriye’nin güvenlik kapasitesini güçlendirebilir ve Lübnan cephesinde daha geniş bir çatışma riskini sınırlayabilir. Bu yol, bölgesel enerji ve ticaret hatları açısından risk priminin düşmesine, Şam yönetimi için diplomatik alanın genişlemesine ve silahlı gruplar ile devletler arasındaki pazarlık zeminlerinin artmasına bağlı olur.

Eğer İran’ın dışarıda kalması veya sahadaki hücre iddiaları görüşmeleri keserse, gerilim yeniden askeri seçeneklerin öne çıktığı bir hatta dönebilir. Böyle bir durumda Şam daha sert sınır güvenliği adımlarına yönelebilir, Hizbullah Lübnan içindeki savunma pozisyonunu önceleyebilir ve bölgede İran bağlantılı ağlarla Suriye yönetimi arasındaki ayrışma derinleşebilir.