Akdeniz'de 2 bin 100 yıllık batıkta binlerce seramik bulundu

Adrasan batığı kazılarında 42-55 metre derinlikten binlerce seramik çıkarıldı. Buluntular, Roma dönemindeki Akdeniz sofra ticaretini aydınlatıyor.

Antalya'nın Kumluca ilçesi açıklarında 2025'te başlatılan çalışma, seramik yüklü bir ticaret gemisinin kargosuna odaklanıyor. Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın aktardığı bilgilere göre yükün ana bölümünü Antakya çevresiyle ilişkilendirilen tabaklar ve kaseler oluşturuyor.

42 metrede seramik kargosu

Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, çalışmayı kamuoyuna duyururken "Akdeniz'in derinliklerinden 2 bin 100 yıllık sofra takımlarını gün yüzüne çıkarıyoruz" dedi. Ersoy, eserlerin korunmasında yükleme sırasında kullanılan kil tabakalarının belirleyici rol oynadığını belirtti.

Sualtı arkeologları, robot destekli ekipmanla 42-55 metre aralığında çalışıyor. Bu derinlik, klasik dalış sürelerini sınırladığı için kazının belgelenmesi, çıkarma işlemi ve konservasyon aşamaları daha kontrollü bir planlama gerektiriyor.

Şimdiye kadar belirlenen 122 farklı form ve boyut, kargonun sıradan bir taşıma yükünden daha çeşitlenmiş bir sofra takımı sevkiyatına işaret ediyor. Bakanlığın verdiği bilgiye göre buluntular arasında kuruyemiş tabakları, çorba kaseleri, balık servisleri ve değişik ölçülerde tepsiler bulunuyor.

Rhosus kapları kayıtlara bağlanıyor

Seramiklerin üretim merkezi olarak Hatay'ın Arsuz ilçesindeki antik Rhosus kıyıları gösteriliyor. Bu ilişkilendirme doğru çıktığı ölçüde, Adrasan buluntuları Antakya çevresindeki atölyelerin Akdeniz pazarlarına nasıl eriştiğini gösteren somut bir kargo örneği sunacak.

Bakanlığın değerlendirmesine göre tabak ve kaseler ahşap sandıklara yerleştirilirken aralarına kil kondu. Bu yöntem, batış anındaki darbeyi azaltmış ve sonraki 2 bin 100 yıllık süreçte seramiklerin deniz tabanında daha sağlam kalmasına yardımcı olmuş görünüyor.

Rhosus üretiminin yazılı kaynaklardaki izi de buluntuların ağırlığını artırıyor. Romalı devlet adamı Çiçero'nun MÖ 50'de Attikus'a yazdığı bir mektupta Rhosus'tan seramik kap siparişinden söz ettiği aktarılıyor.

Sikkeler Roma rotasını gösteriyor

Batıkta ele geçen MÖ 1. yüzyıla tarihlenen Antakya kökenli sikkeler, geminin dönemini belirleyen başlıca kanıtlar arasında yer alıyor. Bu veriler, geminin MÖ 1. yüzyıl ortalarında Antakya, Ege, Yunanistan ve İtalya kıyıları arasında işleyen ticaret hattında bulunduğunu destekliyor.

Kargoda Ege adalarında üretilmiş olabileceği değerlendirilen amforalar da tespit edildi. Farklı üretim merkezlerinin aynı gemide görülmesi, tek bir limandan alınmış homojen bir yük yerine bölgesel ticaret ağlarına bağlanan karma bir sevkiyata işaret ediyor.

Geminin Arsuz kıyılarından ayrılarak Roma'ya yöneldiği sırada fırtınada bir sığlığa çarpmış olabileceği değerlendiriliyor. Bu ihtimal, kargonun hedef pazarını İtalya kıyılarıyla ilişkilendirirken batığın Adrasan açıklarında neden bulunduğuna da açıklama getiriyor.

Kazının devamı, seramiklerin üretim yerleri, geminin rotası ve Akdeniz'deki lüks sofra takımı ticareti hakkında daha kesin sınıflandırmalar sağlayabilir. Yeni buluntular aynı çizgiyi güçlendirirse, Adrasan batığı Roma dönemi deniz ticaretinin doğu Akdeniz ayağı için önemli bir referans alanı haline gelecek.