Akaryakıtta kademeli zam dönemi başladı

Eşel mobil sistemi bugün sona erdi; benzinde 12,47 liralık vergi kaynaklı artışın ilk 4,15 lirası pompaya yansıyacak.

Resmi Gazete'de yayımlanan Cumhurbaşkanı Kararı'na göre, petrol fiyatı ve döviz kuru kaynaklı maliyetleri ÖTV indirimiyle sınırlayan mekanizma kapatıldı. Benzindeki geçiş, ağustosta motorin için kullanılan aylara yayma yöntemine benzer şekilde uygulanacak.

Benzinde üç aylık vergi takvimi

Karara göre eşel mobil öncesi düzene tam dönüş, benzinde litre başına 10,39 liralık ÖTV artışı anlamına geliyor. Bu artışla benzindeki ÖTV tutarının önceki sistemdeki 14,8277 lira seviyesine ulaşması öngörülüyordu.

Vergi artışı tek seferde yansıtılsaydı pompa fiyatında yaklaşık 12,47 liralık yükseliş bekleniyordu. Yeni takvimde ÖTV tutarı ekimde litre başına 7,9000 lira, kasımda 11,3600 lira, aralıkta ise 14,8277 lira olacak.

Bugünden itibaren geçerli ilk adım, benzinde pompaya yaklaşık 4,15 liralık artış olarak yansıyacak. Böylece toplam 12,47 liralık etkinin yaklaşık üçte biri ilk ayda tüketici fiyatına girmiş olacak.

LPG’de eski tutara dönüş

LPG tarafında kademeli geçiş yerine eşel mobil öncesi vergi düzeyine dönüş tercih edildi. Karara göre kilogram başına 9,2190 lira olarak uygulanan ÖTV, önceki düzey olan 11,3830 liraya çıkarıldı.

Bu değişim, LPG otogaz pompa fiyatında yaklaşık 1,48 liralık artış beklentisi yaratıyor. Benzinden farklı olarak LPG’de vergi artışı aylara bölünmeden mevcut kararın yürürlüğe girmesiyle fiyat mekanizmasına taşınıyor.

Vergi tamponu kapanıyor

Eşel mobil sistemi, uluslararası petrol ve kur hareketlerinden doğan artışların pompaya doğrudan geçmesini sınırlamak için ÖTV tutarını azaltan bir dengeleme aracıydı. Sistem çalıştığı dönemde vergi geliri düşerken tüketici fiyatındaki artış daha sınırlı kalıyordu.

Uygulamanın sona ermesi, akaryakıt fiyatlarında iki kanalı öne çıkarıyor: düzenlenen ÖTV takvimi ve piyasa maliyetleri. Petrol fiyatı veya döviz kuru aynı dönemde yükselirse, vergi geçişinden ayrı bir pompa etkisi oluşabilir.

Hükümetin benzindeki artışı aylara yayması, kararda işaret edilen ani fiyat etkisini sınırlama hedefiyle uyumlu bir geçiş sağlıyor. Akaryakıt fiyatları yalnızca sürücüleri değil, taşımacılık ve dağıtım maliyetleri üzerinden gıda ve sanayi ürünlerini de etkiliyor.

Akaryakıtta aralık eşiği

Takvim değişmeden uygulanırsa benzindeki ÖTV tutarı aralıkta 14,8277 liraya çıkarak eşel mobil öncesi seviyeye dönecek. Bu senaryoda küresel petrol ve kur sakin kalırsa fiyat artışının ana kaynağı vergi takvimi olur.

Kur veya ham petrol aynı dönemde yükselirse, vergi geçişi daha yüksek maliyet tabanına eklenir ve pompa fiyatları üzerinde daha geniş bir baskı oluşur. Akaryakıt dağıtım şirketleri için ana risk, fiyat artışlarının satış hacmi ve bayi trafiği üzerindeki etkisinde toplanıyor.

Sektörün izleyeceği temel eşik, kasım ve aralık aylarında planlanan ÖTV basamaklarının aynen uygulanıp uygulanmayacağı olacak. Kararın seyrini petrol fiyatları, döviz kuru ve enflasyonla mücadele tercihleri birlikte belirleyecek.