Mesleki yeterlilik belgesi 40 meslekte zorunlu oldu

Mesleki Yeterlilik Kurumu (MYK), tehlikeli ve çok tehlikeli sınıfta yer alan 40 mesleği daha zorunlu belgelendirme kapsamına aldı. Düzenleme 23 Mart’ta Resmi Gazete’de yayımlanan tebliğle yürürlüğe girdi. Böylece Türkiye’de mesleki yeterlilik belgesi zorunluluğu bulunan meslek sayısı 244’e çıktı.

MYK Başkanı Aşkın Tören, adımı yalnızca mevzuat değişikliği olarak görmemek gerektiğini söyledi. Kurum, düzenlemeyi iş sağlığı ve güvenliğini kalıcı bir uygulama haline getirme, üretimde kalite standardını koruma ve iş kazalarında “sıfır tolerans” yaklaşımını güçlendirme hedefiyle ilişkilendiriyor. Tebliğ, dijitalleşme ve yeni iş alanlarının ilk kez zorunlu belgelendirme sistemine daha görünür biçimde girmesi açısından da önem taşıyor.

Yeni kapsamın öne çıkan başlıklarından biri otomotiv oldu. Elektrikli araç dönüşümüyle birlikte “batarya elektrikli araç bakım onarımcısı” için ilk kez mesleki yeterlilik belgesi şartı getirildi. Ayrıca “hibrit araç bakım onarımcısı” ile “elektrikli araç montaj elemanı” olarak çalışanlar da artık belgesiz istihdam edilemeyecek.

MYK, yollardaki elektrikli araç sayısının artması ve Togg’un Türkiye ve Avrupa pazarına dönük hedefleriyle birlikte, bu araçlara müdahale eden personelin güvenliği ve yapılan işin standardı için belgelendirmeyi kritik bir kontrol noktası olarak konumlandırıyor.

Tebliğ, yeşil dönüşüm ve enerji altyapısı tarafında da yeni zorunluluklar getiriyor. Yenilenebilir enerji alanında rüzgar güç sistemi personeli, biyogaz sistemleri personeli ve güneş ısıl sistem personeli için belgelendirme şartı devreye giriyor. Kurum, enerji bağımsızlığı hedefiyle kurulan tesislerin işletme ve bakım süreçlerinde yetkinlik standardını yükseltmeyi amaçlıyor.

Çevre ve sıfır atık ekseninde atık ayırma işçisi, tehlikeli atık toplayıcısı ve atık koordinatörü gibi roller de kapsama alındı. MYK, atığın ekonomik değer taşıdığı yaklaşımıyla, bu süreci yöneten iş gücünün uzmanlaşmasını ve daha profesyonel bir iş organizasyonu oluşmasını hedefliyor.

İş kazalarının yoğun görüldüğü alanlarda da belge şartı genişledi. Mermer-doğal taş ocakçısı, nezaretçi (maden), tahlisiyeci, beton pompası, ekskavatör ve mobil vinç operatörleri ile tehlikeli madde taşımacılığı şoförü gibi mesleklerde belgesiz çalışma dönemi kapanıyor. Bu başlıklar, hem sahada yüksek riskli ekipman kullanımını hem de kamu güvenliği boyutu olan taşımacılık faaliyetlerini kapsadığı için, düzenleme işverenlerin uyum süreçlerini ve denetim riskini doğrudan etkiliyor.

MYK, üniversite ya da meslek lisesi diploması olanlarda mesleki yeterlilik belgesi zorunluluğu aranmayacağını belirtiyor. Buna karşılık, sahada deneyimle yetişen ve “alaylı” diye anılan çalışanlar için belgelendirme zorunlu olacak. Çalışanlara belgeyi edinmeleri için 23 Mart 2027’ye kadar süre tanındı; MYK, belgenin yetkilendirilmiş belgelendirme kuruluşlarından alınması gerektiğini vurguluyor.

Düzenleme, işverenler açısından işe alım ve taşeron yönetimi süreçlerinde yeni bir uyum kontrolü yaratırken, çalışanlar açısından da belirli mesleklerde istihdama erişimin ön koşulunu belgelendirmeye bağlıyor.

Olası Etkiler

Ülke Etkisi: Düzenleme, iş sağlığı ve güvenliği uygulamalarını belgelendirme üzerinden standartlaştırarak denetim ve uyum gündemini büyütebilir. İstihdamda diploma-belge ayrımı, mesleki eğitim politikaları ve kayıtlı iş gücü tartışmalarını etkileyebilir.

Sektör Etkisi: Otomotivde elektrikli ve hibrit araç bakım-onarım ile montaj işlerinde belgelendirme, işe alım kriterlerini ve eğitim yatırımlarını yeniden şekillendirebilir. Yenilenebilir enerji, atık yönetimi ve madencilik gibi alanlarda taşeron zincirlerinde yeterlilik kontrolü daha belirleyici hale gelebilir.

Piyasa Etkisi: Belgelendirme zorunluluğu, eğitim-belgelendirme hizmetlerine talep kanalıyla ilgili hizmet sağlayıcıların gelir görünümünü etkileyebilir. Otomotiv ve enerji projelerinde iş gücü uyumu, proje takvimleri ve operasyonel risk primleri üzerinden maliyet varsayımlarına yansıyabilir.