Yaş meyve sebze ihracatı ilk çeyrekte %30 arttı

Türkiye’nin yaş meyve ve sebze ihracatı 2026’nın ilk çeyreğinde 1 milyar 70 milyon dolara çıktı. Ege İhracatçı Birlikleri’nin (EİB) verileri, 2025’in aynı dönemindeki 821 milyon dolara göre yüzde 30’luk artışa işaret ediyor. Bu tablo, tarım ihracatında döviz gelirini artıran kalemlerden birinin taze ürünler olduğunu gösteriyor.

Artış, sektörün yıl geneli hedeflerini de yukarı taşıdı. Ege Yaş Meyve Sebze İhracatçıları Birliği Başkanı Hayrettin Uçak, 2025’te toplam yaş meyve-sebze ve mamulleri ihracatının 6 milyar 291 milyon dolar olduğunu ve bunun yüzde 20’sinin Ege Bölgesi’nden geldiğini açıkladı. Sektör, 2026 sonunda toplam ihracatta 7 milyar dolar eşiğinin aşılmasını hedefliyor; ilk çeyrek performansı bu hedefe yaklaşma kapasitesini güçlendiren bir gösterge olarak öne çıkıyor.

Ürün bazında ilk çeyreğin lideri mandalina oldu ve 333 milyon dolarlık ihracatla ilk sıraya yerleşti. Domates 159 milyon dolar, biber 152 milyon dolar ile mandalinayı izledi. Bu dağılım, Türkiye’nin taze ürün ihracatında narenciye ve sera ürünlerinin ağırlığını koruduğunu, dolayısıyla iklim koşulları ve rekolte dalgalanmalarının gelir üzerinde doğrudan etkili olabileceğini gösteriyor.

Pazar tarafında Rusya 263 milyon dolarla ilk sırada yer aldı. Irak 127 milyon dolar, Romanya 122 milyon dolar ile öne çıkan diğer alıcılar oldu. Bu yoğunlaşma, ihracatın belirli pazarlara bağımlılık düzeyini ve lojistik/ödeme kanallarındaki olası aksaklıkların sektör gelirine hızlı yansıyabileceğini düşündürüyor.

Öte yandan aynı dönemde meyve-sebze mamulleri ihracatı yüzde 6 düşerek 510 milyon dolara geriledi. Taze ürünlerdeki büyüme ile işlenmiş ürünlerdeki daralma arasındaki ayrışma, katma değerli ürünlerde talep, fiyatlama veya rekabet koşullarının farklılaştığına işaret ediyor. Yılın geri kalanında iklim koşulları ve rekolte, hem taze ürün arzını hem de fiyat istikrarını belirleyen ana değişkenlerden biri olmaya devam edecek.

Olası Etkiler

Ülke Etkisi: Taze ürün ihracatındaki artış, tarım kaynaklı döviz girişini ve dış ticaret dengesini etkileyebilir. İklim ve rekolteye bağlı oynaklık, gıda arzı ve fiyatları üzerinden politika gündemine yansıyabilir.

Sektör Etkisi: Rusya, Irak ve Romanya gibi pazarlarda yoğunlaşma, lojistik ve tahsilat risklerinin yönetimini daha kritik hale getirebilir. İşlenmiş ürün ihracatındaki düşüş, katma değerli segmentte maliyet ve rekabet baskılarının iş modellerini etkileyebileceğini gösterir.

Piyasa Etkisi: İhracat gelirlerindeki değişim, tarım-gıda şirketlerinin nakit akışı ve kredi risk primleri üzerinden fiyatlamalara yansıyabilir. Rekolte ve iklim kaynaklı belirsizlik, emtia fiyatları ve gıda enflasyonu kanalıyla beklentileri etkileyebilir.