İsrail'e ABD askeri yardımlarında yeni şartlar gündeme geliyor

Washington yönetimi, İsrail ile yapılan ve 2028 mali yılında süresi dolacak olan 38 milyar dolarlık savunma mutabakatının ardından nasıl bir çerçeve çizileceğini erken safhada tartışmaya başladı. Ortadoğu'da gerçekleşen yoğun füze saldırıları karşısında ABD hava savunma unsurlarının yüksek miktarda mühimmat tüketmesi, Amerikan askeri stoklarının sürdürülebilirliği konusunu savunma gündeminin merkezine taşıdı.

Resmi yetkililer ve konuya yakın kaynaklar, iki ülke arasındaki güvenlik ortaklığının temelden sarsılmayacağını ancak yeni anlaşmanın finansal ve sınai şartlarının değişebileceğini belirtiyor. Beyaz Saray, Pentagon ve ABD Kongresi'nin, İsrail'in hava savunma maliyetlerini ve üretim sorumluluğunu daha fazla üstlenmesini talep edebileceği ifade ediliyor.

Mühimmat stokları üzerindeki baskı artıyor

Obama yönetimi döneminde 2016 yılında imzalanan mevcut 10 yıllık mutabakat muhtırası, ABD savunma sanayisinden doğrudan tedarik yapılmasını teşvik eden bir yapıda tasarlanmıştı. Ancak son dönemde İran'ın balistik füze saldırıları karşısında kullanılan THAAD sistemleri ve Aegis gemilerinden fırlatılan önleyici mühimmatlar, Amerikan askeri depoları üzerinde ciddi bir yük oluşturdu.

Pentagon yetkilileri, Hint-Pasifik bölgesi başta olmak üzere diğer kritik coğrafyalardaki askeri hazırlık seviyelerini korumak ile Ortadoğu'daki acil mühimmat taleplerini karşılamak arasında hassas bir denge kurmak zorunda kalıyor. İsrail'in Demir Kubbe ve Arrow gibi katmanlı hava savunma sistemleri, Amerikan desteğine ve ortak geliştirme projelerine ihtiyaç duymaya devam ederken, mühimmatların yenilenme hızı bütçe kaleminden çıkıp stratejik bir öncelik haline geldi.

Kongre ve Washington'da değişen siyasi dinamikler

ABD siyasetinde İsrail'e verilecek gelecekteki askeri yardımlar konusunda farklı görüşler öne çıkıyor. Savunma şahinleri mühimmat krizini aşmak için ortak üretimin artırılmasını isterken, mali muhafazakarlar yardım bütçesinin yükünün daha eşit paylaşılmasını talep ediyor. Demokrat Parti içerisindeki bazı kanatlar ise askeri yardımlara yeni şartlar getirilmesi gerektiğini savunuyor.

Washington yönetimi bir yandan İsrail'in askeri üstünlüğünü koruma amacı güderken, diğer yandan Amerikan ordusunun harbe hazırlık seviyesini gözetmek mecburiyetinde kalıyor. Yeni bir mutabakat muhtırası hazırlanması, yıllık bütçe onaylarından farklı olarak Kongre'ye ABD-İsrail savunma ilişkisinin şartlarını yeniden tanımlama imkanı sunuyor.

Sınai seçenekler ve olası riskler

Gelecekteki anlaşmanın sadece parasal yardım miktarından ibaret kalmayıp, mühimmat üretim kapasitesini odak noktasına alması bekleniyor. İsrail ile mühimmat bileşenlerinin ortak üretilmesi veya İsrail'in kendi bütçesinden daha fazla pay ayırması gibi seçenekler değerlendiriliyor.

Eğer ABD yardım modelini değiştirmeden doğrudan hibe şeklinde sürdürürse, kısa vadede siyasi uzlaşı kolaylaşabilir ancak olası çok cepheli krizlerde mühimmat eksikliği riski devam edecektir. Şartların ağırlaştırılması durumunda ise İsrail'in tedarik güvenliği konusunda kendi yerel sanayisine daha fazla dayanması gerekecektir.