Türkiye ve Suudi Arabistan’dan 5 bin megavatlık yenilenebilir enerji anlaşması

Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Suudi Arabistan Krallığı Hükümeti arasında imzalanan hükümetlerarası metin, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın onayının ardından Resmî Gazete kaydıyla geçerlilik kazandı. Anlaşma, 3 Şubat 2026'da Riyad'da imzalanmıştı.

Metne göre iş birliği yenilenebilir enerji, yeşil teknolojiler ve inovasyon alanlarını kapsıyor. Sayısal hedef, toplam 5.000 MWe güneş enerjisi santrali kapasitesinin geliştirilmesi olarak belirlendi.

Sivas ve Taşeli ilk fazda

İlk faz, toplam hedefin 2.000 MWe'lik bölümünü oluşturuyor. Bu bölümde Sivas Güneş Enerjisi Santrali ve Taşeli Güneş Enerjisi Santrali için ayrı ayrı 1.000 MWe sözleşme kapasitesi öngörülüyor.

İki proje, anlaşmadaki 5.000 MWe toplam kapasitenin yüzde olarak verilmemiş, ancak megavat bazında en büyük ilk adımını temsil ediyor. Kalan 3.000 MWe için taraflar ikinci fazda ilave yenilenebilir enerji projelerinin geliştirilmesi konusunda mutabık kaldı.

Bu yapı, anlaşmayı tek bir santral yatırımından çok aşamalı bir kapasite programına dönüştürüyor. İlk fazın Sivas ve Taşeli üzerinden ilerlemesi, ikinci fazdaki 3.000 MWe'lik bölüm için sözleşme, izin ve finansman modelinin test edilmesini sağlayacak.

Euro tarifesi beş yıla ayrıldı

Faz 1 projelerinde elektrik alım bedelleri euro cinsinden düzenlendi. Sivas GES için ticari işletmeye girişten sonraki ilk beş yılda megavatsaat başına 47,5 euro uygulanacak; beşinci yıldan sonra tarife 23,415 euroya inecek.

Taşeli GES için de ilk beş yıllık tarife megavatsaat başına 47,5 euro olarak belirlendi. Aynı projede beşinci yılın ardından uygulanacak bedel 19,950 euro olacak; her iki tarife de KDV hariç hesaplanacak.

Fiyatlamanın euro bazlı kurulması, proje gelirleri ile finansman para birimi arasındaki uyumu yatırım anlaşmaları açısından merkezi hale getiriyor. Anlaşma ayrıca proje şirketlerine yasal defterlerini ve muhasebe kayıtlarını doğrudan euro üzerinden tutma olanağı veriyor.

Yatırım anlaşmaları, ticari işletmeye başlama tarihinden itibaren 30 yıl geçerli olacak. İşletme döneminin sonunda santrallerin devreden çıkarılması için iki yıla kadar ek süre tanınabilecek.

49 yıllık arazi tahsisi

Projelerin ihtiyaç duyacağı arazi, irtifak ve orman kullanım izinleri Elektrik Üretim A.Ş. tarafından 49 yıl süreyle edinilecek. EÜAŞ, bu hakları proje şirketlerine bedelsiz olarak kiralayacak.

Metin, proje şirketlerinin kurulu kapasitenin megavatı başına 30.000 euro teminat mektubu sunmasını şart koşuyor. Bu hüküm, kamu alıcısı ve yatırımcı arasında proje teslimi, süre ve yükümlülükler açısından mali güvence mekanizması kuruyor.

Vergi düzenlemeleri de anlaşmanın finansman tarafını şekillendiriyor. Projeler yatırım teşvik belgesi aranmadan Stratejik Hamle Programı kapsamındaki kurumlar vergisi teşvikinden yararlanacak; makine, ekipman ve yedek parça ithalatı gümrük vergisi, KDV ve ÖTV dahil mali yükümlülüklerden muaf tutulacak.

Yurt içinden alınacak ekipmanda KDV istisnası uygulanacak, ticari işletmeye geçişe kadar düzenlenecek sözleşme ve belgeler damga vergisinden muaf olacak. Bu muafiyetler, ilk yatırım maliyetinin ekipman ve sözleşme kalemleri üzerinden düşürülmesini hedefleyen bir çerçeve oluşturuyor.

18 aylık imza eşiği

Anlaşmanın en yakın takvimi, yürürlük tarihinden itibaren 18 aylık süreye bağlandı. Bu dönemde Faz 1 için Yatırım Anlaşmaları ve Elektrik Satın Alma Anlaşmaları imzalanmazsa taraflar yükümlülük üstlenmeden tek taraflı fesih hakkını kullanabilecek.

Eğer sözleşmeler süresinde tamamlanırsa, 2.000 MWe'lik ilk faz Türkiye'deki büyük ölçekli güneş yatırımları için euro gelirli bir model yaratacak. Bu durumda proje şirketleri gelir öngörülebilirliği kazanırken, sektör için arazi tahsisi, vergi muafiyeti ve uzun vadeli alım sözleşmesi birlikte denenmiş olacak.

Eğer 18 aylık eşik aşılamazsa, anlaşmanın ilk fazı yatırım kararı alınmadan sona erebilir. Bu senaryoda makro etki, yenilenebilir kapasite artışının gecikmesiyle sınırlı kalır; proje şirketleri sözleşme koruması elde edemez ve sektör ikinci fazdaki 3.000 MWe için referans modelden yoksun ilerler.

Anlaşma, tüm yatırım sözleşmeleri sona erene kadar ya da azami 49 yıllık süre dolana kadar yürürlükte kalacak. Kısa vadede izlenecek ana dosya, Sivas ve Taşeli projeleri için alım ve yatırım sözleşmelerinin 18 aylık pencere içinde imzalanıp imzalanmayacağı olacak.